Pebble
@pebb
witness of the earth
good vibes only.
insanı insan yapan kitaplardır.
Dünya edebiyatının şekillenmesinde, Doğu edebiyatının büyük bir katkısı vardır. Özellikle antik çağlardan günümüze uzanan anonim halk masal ve öyküleri, sadece Doğu’da söylenmekle kalmamış, başta Avrupa olmak üzere dünyanın bütün uluslarının en büyük ve en zevkli yazılarına dönüşmüştür.
Birçok Batı edebiyatı ürününün başta “Billur Köşk Masalları” olmak üzere, Doğu edebiyatı ürünlerinden beslendiği, hatta birçoğunun taklit edildiği ya da ad ve mekân değiştirilerek sonraki kuşaklara aktarıldığı bilinen bir gerçektir.
Bu bakımdan kendinden sonraki edebiyat akımlarını derinden etkileyen “Billur Köşk Masalları” ve diğer Doğu edebiyatı ürünleri hak ettiği değeri görmelidir.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Siyaset ve düşünce adamlığının yanında halkbilimi araştırmacısı olan Ziya GÖKALP’in halk masalları, destanları ve öykülerinin bir bölümünü derleyerek oluşturduğu Altın Işık, ilk kez 1923 yılında yayımlanmıştır. Türkçeyi sade ve güzel kullanan Ziya GÖKALP’in asıl hedefi Milli Edebiyat’ın temellerini atmaktır.
Ziya GÖKALP, sonraki kuşaklar için tarih bilinci oluşturmak ve Türk kültürünü sevdirmek için hazırladığı bu eserde, çocuklara çalışkanlığı ve dürüstlüğü, sabrın önemini, hoşgörünün insanın en güzel erdemlerinden biri olduğunu anlatıyor.
ZİYA GÖKALP
23 Mart 1876 tarihinde Diyarbakır’da doğdu. Asıl adı Mehmet Ziya. Babası yerel bir gazetede çalışıyordu. Eğitimine Diyarbakır’da başladı. Amcasından geleneksel İslam ilimlerini öğrendi. 1895 yılında İstanbul’a gitti. Baytar Mektebi’ne kaydını yaptırdı. Buradaki öğrenimi sırasında, İbrahim Temo ve İshak Sukûti ile tanıştı. Onlarla tanıdığı Jön Türkler’den etkilendi. İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katıldı. Muhalif eylemleri nedeniyle 1898’de tutuklandı. Bir yıl cezaevinde kaldı. 1900 yılında serbest bırakıldıktan sonra, Diyarbakır’a sürgüne gönderildi. 1908’e kadar Diyarbakır’da küçük memuriyetler yaptı. II. Meşrutiyet’ten sonra İttihat ve Terakki’nin Diyarbakır şubesini kurdu ve temsilcisi oldu. “Peyman” gazetesini çıkardı. 1909’da Selanik’te toplanan İttihat ve Terakki kongresine Diyarbakır delegesi olarak katıldı. Bir yıl sonra, örgütün Selanik’teki merkez yönetim kuruluna üye seçildi. 1910’da kurulmasında öncülük yaptığı İttihat Terakki İdadisi’nde sosyoloji dersleri verdi. Bir yandan da “Genç Kalemler” dergisini çıkardı. 1912’de Ergani Maden’den milletvekili seçildi, İstanbul’a taşındı. Türk Ocağı’nın kurucuları arasında yer aldı. Çeşitli dergilerde yazılar yazdı. Bir yandan da İstanbul Üniversitesi’nde sosyoloji
Uzun kış gecelerinin vazgeçilmez eğlencelerinden olan tekerlemeler, aynı zamanda bilimsel dil çalışmalarında da önemli yer tutar.
Gerek tiyatral etkinliklerde, gerekse güzel ve kusursuz konuşma çalışmalarında temel olarak tekerleme egzersizlerine yer verilir. Bu nedenle tekerlemeler, bir yönüyle geleneksel Türk edebiyatının ana ögelerinden birini oluştururken, bir yönüyle de yeni yetişen kuşakların güzel konuşma becerilerini geliştirme yolunda önemli bir işlev üstlenir.
TÜRK TEKERLEMELERİ
Ses ve kelime benzerliğinden faydalanılarak meydana getirilen yan manalı, yan manasız hoş söyleyişli cümleciklere veya sözlere tekerleme denir.
Tekerleme, halk edebiyatında, tek başına anılamayacak, türkü, aşk şiiri, masal ve ortaoyunuyla beraber olarak anılması gereken bir anlatı türüdür. Ancak tekerleme, hangi türden halk edebiyatı ürünlerine, bağlanmış olursa olsun, bir takım biçim, anlatım ve içerik özellikleriyle onlardan ayrılır. Kimi tekerlemeler ise, başka türlerden bağımsız olarak da varlıklarını gösterirler.
Tekerleme daha çok, çocuk geleneklerinde yer alan bir türdür; tekerlemelerin konularındaki ve yapılarındaki çocuksu eda, bu olgunun bir görüntüsüdür. Bununla beraber birçok hallerde örneğin aşkların bazı türkülerinde, masallarda, düpedüz tekerleme diye adlandırılan güldürücü konuşmalarda, büyüklerin de bu çeşit şiirli anlatım yoluna başvurdukları görülür.
Bu türün başlıca niteliği, herhangi bir ana konudan yoksun oluşudur. Tekerleme, baş ayaklar ve uyaklar tarafından elde edilen ses oyunlarıyla çağrışımlarla birbirine bağlanıvermiş, belirli bir şiir düzenine uydurulmuş, birbirini tutmaz birtakım hayallerle düşüncelerin sıralanmasından meydana gelmiştir.
