Bilmen Tefsiri'nin Tefsir Literatüründeki YeriAlıntı
Prof. Dr. Şükrü Arslan'ın ''Bilmen Tefsiri'nin Tefsir Literatüründeki Yeri'' isimli makalesini burada paylaşıyorum. Umarım okuyacak olan, okumayı düşünen kişilere faydalı olur.
Özet
Ö. N. Bilmen, Osmanlıların son döneminde yetişmiş, hayatının müsmir çağını Cumhuriyet döneminde yaşamıştır. O, Cumhuriyetin ilk çeyrek asrını aşkın zamandaki durumu ve nasıl bir tefsire ihtiyaç duyulduğunu iyi tesbit etmiş olmalıdır. Zamanı iyi okuyan Bilmen, tefsirini günün ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde kaleme almış, uzmanlık alanına giren hususlara fazla yer vermemiştir. Bu sebeple Bilmen Tefsiri’nde farklı yorumlar, rivayetlerdeki senet ve tenkitleri, fıkhî ve kelamî ihtilaflar, kıraat farklılıkları vs. bazı istisnalar dışında görülmez. Kanaatimizce Kur’an’ın ne dediğini öğrenmek isteyen sade insanımız için gayet faydalı bir tefsirdir. Fakat ne yazık ki dili yazıldığı zamana değil, müfessirin yetiştiği döneme aittir.
Biz, kısaca “Bilmen Tefsiri” olarak adlandırdığımız merhum Ömer Nasûhi Bilmen Hoca Efendi’nin tefsirini önce genel hatlarıyla tanıtmaya sonra da tefsir literatüründeki yerini tesbite çalışacağız.
Öncelikle belirtmemiz gereken hususlardan biri şudur: Bilmen Tefsirini incelememiz, Bilmen Yayınevi tarafından neşredilen, basım tarihi ve kaçıncı basım olduğu belirtilmeyen, orta boy, sekiz cilt, 4136 sayfa olarak İstanbul’da basılan nüsha üzerinde yapılmıştır.
Bilmen Tefsiri’nin tam adı, “Kur’an-ı Kerim’in Türkçe Meâl-i Âlisi ve Tefsiri”dir.
Bilmen Tefsiri ve Özellikleri
Bilmen Hoca Efendi, tefsirine yazdığı üç sayfalık özlü mukaddimesinde Kur’an-ı Kerim’in kısa tanıtımı, önemi, tüm insanlara hidayet rehberi oluşu, tefsir ve tercümesine olan ihtiyaç, tercüme ve meâl arasındaki fark, İslâm’ın başlangıcından itibaren müslümanların Kur’an’ı anlamak için
Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Meali Alisi ve Tefsiri (7 Cilt Takım)Ömer Nasuhi Bilmen · Kitap Kalbi Yayıncılık · 202297 okunma
Puan vermedi·509 syf.··
Beğendi
·2026 19. kitabı
·59 günde okudu
·Okunma: 24 Haziran 2026 10:02
Eser 6. ciltten oluşmaktadır. 5.cilt içerik
olarak; Kuran-i Kerim'in Arapça metni, sonra meali sonra açıklamalar yer almaktadır. Bu ciltte SAFFAT,SAD,ZÜMER ,
MÜMİN,FUSSİLET ,ŞURA ,ZUHRUF ,DUHAN CASİYE, AHKAF,MUHAMMED,FETİH,HUCURAT,KAF,ZARİYAT,TUR, NECM,KAMER,RAHMAN,VAKIA ve HADİD Sureleri sureleri yer almaktadır. Tefsir okumaya başlayacaklar için başlangıç tefsiri olabilir.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Ebû Bekir Muhammed b. Zekeriyyâ er-Râzî (ö. 313/925)Din
Ebû Bekir Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî’ye atfedilen veya onun görüşlerini içerdiği düşünülen farklı eserleri derleyen Kitap, Râzî’ye ait olduğu düşünülen eserleri; Bîrûnî, Ebû Hâtim er-Râzî vb. farklı isimlerin eserlerinde yaptıkları atıflar ve derlemeler üzerinden değerlendirmekte, asıl eserlerden önce yer alan açıklama bölümlerinde ise bu konudaki farklı görüşleri detaylı şekilde ele almaktadır.
Ahlâk’ın İyileştirilmesi ve Filozofça Yaşama bölümleri, aklı önceleyen ve insan hayatına doğrudan etkisi bulunan konularda günümüzde de geçerliliğini koruyan psikolojik analizler sunmaktadır.
Eserde yer alan sonraki risaleler ise tartışmanın asıl yoğunlaştığı bölümlerdir. Farklı bölümlerin farklı kişiler tarafından, farklı zamanlarda ve bazılarında Râzî’nin ismi dahi zikredilmeden nakledildiği belirtilmiş olmasına rağmen; “Metafizik Hakkında”, “Kitâbü’l-İlm’i’l-İlâhî” ve “Ebû Hâtim ile Râzî arasında geçen tartışma” bölümlerinin aynı eser içerisinde birlikte sunulması, eserin yorumlanmasını zorlaştırmaktadır.
“Metafizik Hakkında” bölümünde Allah’a ve ahirete inancını açık biçimde ortaya koyan; Aristoteles ve onun takipçilerine karşı zamanın ezelî olmadığını, cansız tabiata irade atfedilemeyeceğini güçlü biçimde savunan bir düşünür profili görülmektedir. Buna karşılık “İlm-i İlâhî” kısmında zamanın beş ezelî unsurdan biri olarak ele alındığı görülmektedir.
200'den fazla eserinin 59’unun günümüze ulaştığı bilinen, eserlerine “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla” diyerek başlayan ve “[196] Bize göre dünyanın haz ve elemi, ömrün sona ermesiyle son bulduğuna; ölümün olmadığı o âlemdeki hazların sürekli ve sonsuz olduğuna göre, sonsuz ve sürekli hazları bırakıp sonlu ve geçici olanı tercih eden kimse aldanmıştır.” ifadeleriyle ahiret inancına dair görüşlerini ortaya koyan
Felsefe RisaleleriEbu Bekir Razi · Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları · 201656 okunma
Puan vermedi·336 syf.··
Beğendi
·2026 10. kitabı
·9 günde okudu
·Okunma: 20 Haziran 2026 21:32
Toplumun kadını erkeği genci yaşlısı büyük bir dönüşüm geçirdiğim Vahyin İlmek ilmek Müslüman şahsiyetini inşa ettiği yıllarda yaşayan ve Allah resulüne sahabi olma nimetine nail olan Rahman'ın kadın kulları...
Günümüzde /Dönemin sözde bütün idoal'larını
dış cephede bıraktıracak ve biz hanımlara asıl, asil örnek ve öğüt olacak Sahabe Hanımlarla tanışmak isteyenlere muhabbetle tavsiye edilir.
Eril Dişil Bilgeliği Üstüne
Kitaptaki psikolojik tespitler, ampirik (kanıtlanabilir) veri ve çağdaş çift terapisi ekolleri (Gottman, Imago veya Duygu
Odaklı Terapi gibi) yerine, yazarın kendi şahsi ideolojik filtresine dayanmaktadır. Bu durum, bilimsel gerçeklik gibi sunulan ama aslında tamamen öznel ve dogmatik olan dogmaların okuyucuya "psikolojik rehberlik" adı altında dikte edilmesine yol açmaktadır. Bu tarz yetkinlik dışı psikolojik anlatılar, okuyucu üzerinde suçluluk ve yetersizlik hissi yaratma riski taşıdığı için klinik açıdan oldukça sakıncalı.
Kitabın ana omurgasını, toplumsal cinsiyet rollerini dini kavramlarla harmanlayarak mutlaklaştırma çabası oluşturmaktadır. "Erkek Rahman isminin tecellisidir, kadın Rahîm isminin... Rahman isminin hayatımızdaki yansıması baba, dünyadaki
yansıması güneştir ve temsil ettiği ateş elementi bedenimize hareket etme arzusu verir. Koruyan ve güvende hissettirendir. Rahîm isminin hayatımıza yansıması anne, dünyadaki yansıması ay, temsil ettiği element su elementidir. Gece gibi olan, kusurlarımızı örten, koşulsuz sevgi verendir." Bu satırlar, ilk bakışta manevi bir derinlik taşıyor gibi görünse de, özünde insan psikolojisini katı kutuplara sıkıştıran
muhafazakar bir evren tasavvurudur. Erkeği "güneş, ateş, hareket ve koruyan aktif güç"; kadını ise "ay, su, gece, edilgen ve kusur örten" olarak kodlamak, 21. yüzyılın sosyo-ekonomik ve bireysel gerçekleriyle tamamen çelişmektedir. Kadını yalnızca "koşulsuz kabul eden ve örten bir gece" pozisyonuna indirgemek, onun bireysel sınırlarını, öfkesini, hak arayışını ve rasyonel varlığını yok saymaktır.
Yazar, eril ve dişil prensipleri tanımlarken kendi içinde derin mantıksal çelişkilere düşmektedir. Kitabın ilerleyen
sayfalarında, "Dişil uyumlu, eril muhalif olandır. Dişil
Kırıldığın yerden Çiçek Açıcaksın..Duygu ve Düşünce
ب ح ص س..
Öncelikle bir güzel nükteyi belirtmek isterim.
İnsanın bazı dönemleri olur çok fırtınalı geçer,öyle bir dönemdeyim. Arkadaşımla marketten birkaç birşey bakarken tevafuken arkadaşım bana göstermişti kitabı. İçime sinmişti o an, hiç düşünmeden aldım.. Ve pişmanda olmadım. Şunu farkettim ; Bazen aradıklarımız aklımızda olan yerlerde değil,tahminimize gelmeyen yerlerde olabilir. Bazen aradığın bir satır, kütüphanedeki kitapda değil,evinin rafındaki kitabın içinde Olabilir..
Kitabımıza gelicek Olursak 
Songül Ünsal çok güzel bir üslup çizmiş. Kitabına Rahman ve Rahim olan Allahın Adıyla " diye başlaması aslında başlamamız gereken noktanın Allah ile olması gerektiğini hatırlattı. Ve hemen sonrasında Anne ile başladı.. Ânne'lerimizin bir insandaki yerinin önemini binâen bu konu ile başlaması çok mânidar olmuş. Devamında ise özet geçicek olursak " kişinin kendisi bulması gerektiğini ve bununda yolunun sevgi ile kâinata bakmak olduğunu hep izah etti." Okuyan herkesin kendisinden bir parça mutlaka bulacağına inanıyorum. Tavsiyemdir.
Songül Ünsal çok güzel bir üslup çizmiş. Kitabına Rahman ve Rahim olan Allahın Adıyla " diye başlaması aslında başlamamız gereken noktanın Allah ile olması gerektiğini hatırlattı. Ve hemen sonrasında Anne ile başladı.. Ânne'lerimizin bir insandaki yerinin önemini binâen bu konu ile başlaması çok mânidar olmuş. Devamında ise özet geçicek olursak " kişinin kendisi bulması gerektiğini ve bununda yolunun sevgi ile kâinata bakmak olduğunu hep izah etti." Okuyan herkesin kendisinden bir parça mutlaka bulacağına inanıyorum. Tavsiyemdir.