Krishnamurti – “İlk və Son Azadlıq” kitabı, insanın daxili azadlığına çatmaq üçün bütün mövcud şərtləndirmələrdən və qorxulardan xilas olmağın zəruriliyini izah edən dərin fəlsəfi əsərdir. Bu kitab Krishnamurti-nin mühazirələri, dialoqları və ona ünvanlanan suallara verdiyi cavablardan tərtib edilib. Aşağıdakı məqamlar əsərin əsas fəlsəfi qayəsini anlamağa kömək edir:
1. Azadlığın Mahiyyəti
Krishnamurti-yə görə, həqiqi azadlıq sadəcə xarici məhdudiyyətlərdən qurtulmaq deyil. O, insanın daxili şərtləndirmələrdən, qorxulardan, keçmiş təcrübələrdən və cəmiyyətin yaratdığı “mən” obrazından xilas olmasını vacib sayır.
“İlk və Son Azadlıq” ifadəsi, insanın gerçək azadlığa nail olması üçün ilk addım kimi bütün öyrənilmiş məhdudiyyətləri görməsi, son addım kimi isə onların kökündən azad olmasını göstərir.
2. Özünü Müşahidə və Şüurlu Diqqət
Krishnamurti kitab boyunca özünü müşahidə və düşüncələrə qarşı ayıqlığı ən əsas vasitə kimi vurğulayır. Onun fikrincə:
İnsanı azadlıqdan məhrum edən ən böyük maneə düşüncələrimizin və emosiyalarımızın avtomatik, mexaniki reaksiyalarıdır.
Şüurlu müşahidə və diqqətli baxış sayəsində biz bu reaksiyaların kökünü görə, onları anlamaqla neytrallaşdıra bilərik.
3. Autoritetlərdən və İnanc Sistemlərindən Xilas
Krishnamurti ənənəvi dini, fəlsəfi və ideoloji sistemlərin insana yalnız müəyyən çərçivə verdiyini və həqiqi azadlığa aparmadığını iddia edir.
Müəllim–şagird münasibəti, “xilaskar” axtarışı və ya kor-koranə qəbul edilən dogmalar, insanın daxili axtarışını zəiflədər.
O, deyir ki, həqiqi transformasiya yalnız insanın öz daxili təcrübəsi və birbaşa idrakı vasitəsilə mümkündür.
4. Qorxu, Arzu və Ziddiyyət
Kitabda Krishnamurti qorxu və arzunu insanın zəncirləri kimi dəyərləndirir.
Qorxu, keçmişin və gələcəyin təsiri ilə yaşanır; bizi