ribuvar
@ribuvar
16 okur puanı
Ekim 2018 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Sevr anlaşmasında Irak ve İngiltere
Öte yandan, Irak'taki Ingiliz manda yönetimi, Arap hükümetinin, aralarında ülkenin toplam nüfusunun yüzde yirmisini teşkil eden Kürtlerin de bulunduğu azınlıklara karşı giriştiği taahhütlerini yerine getirmesini istedi. Fakat Süleymaniye bölgesinde bulunan Şeyh Mahmud'un ve daha Kuzey'de bulunan Barzan şeyhlerinin ve onlara bağlı olanların istekleri yüzünden bu sefer de yeni bazı güçlükler çıktı.Bunun üzerine Asurlular, Kürtlere karşı girişilen bastırma hareketlerinde kullanıldılar. Ne var ki, daha sonra içişlerinde bağımsız olan Irak Hükümeti, değişik etkenlerin etkisiyle, 1933 yılında, bu sefer Asurlulara karşı ezme tedbirlerine girişti; bir kısmını öldürdü ve köylerini talan etti.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Şeyh Mahmut Berzenci
Şeyh Mahmud, Kerkük'ü işgal eden Ingiliz Komutanına 7 Nisan 1918 tarihinde, birçok Kürt liderleri tarafından imzalanmış bir yazı göndererek, Ingilizlerin denetimi altında Kürtlere özerklik verilmesini istedi. Aynı yılın 1 Kasım tarihinde Binbaşı Noel Süleymaniye'ye gelerek bir toplantı yaptı ve bu toplantıda Ingiliz Hükümeti adına, Şeyh Mahmud'un Güney Kürdis-tan Hükümdarlığına tayin edildiğini ilan etti. Ingiltere'nin önce bu davranışta bulunmasının, daha sonra da Noel'in halefi olan Binbaşı Soan aracılığıyla bazı vicdanları satınalıp kendine bağımlı kılmaya ve Şeyh Mahmud'a karşı kışkırtmaya başlamasının nedenlerini burada araştırmaya olanak yoktur. 1919 yılının Mayıs ayında ise Şeyh Mahmud Ingiliz görevlilerini tutuklayarak bağımsızlığını ilan etti. Fakat aynı yılın Haziran ayında direnişi kırıldı ve yaralı olarak tutuklanıp Bağdad'a götürüldü ve yargı landı. Ekim 1922'de sürgünden geri gönderildi ve aynı ayın 10' unda kendi başkanlığında 7 bakandan oluşan bir hükümet kurduğunu ilan etti. Fakat 30 Nisan 1923 tarihinde Ingiltere ile Irak arasında protokol imzalanınca Ingiliz Hükümeti Şeyh Mahmud'un kurduğu Hükümeti ortadan kaldırmaya ve Kürdistan'ı nihai olarak Irak'a ilhak etmeye karar verdi. Ordu birlikleri Ingiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerinin desteğiyle 19 Temmuz 1924 tarihinde Süleymaniye'ye girdiler. 1930 yılında ise Ingiltere Irak'a zorla bir antlaşma kabul ettirdi. Aynı yılın Kasım ayı ortalarında Şeyh Mahmud üçüncü kez ihtilal hareketini başlattı ve Süleymaniye'ye girdi. Fakat bu ihtiläl de Irak ordusu tarafından bastırıldı. Hükümete teslim olan Şeyh Mahmud, Güney Irak'ta mecburl ikamete tabi tutuldu ve 1941 yılına kadar orada kaldı. Sonra Bağdad'a yerleşti ve 9 Ekim 1956'da Bağdad'da öldü.
Bu çatışmaların esas nedeni, büyük miktarda Rus askerî birliklerinin Iran'a yerleşmiş olmalarıydı. 1909 yılında Ruslar, gerici Şahı, anayasal yönetim isteyen Iran meşrutiyetçilerini tasfiye etme hareketinde destek-lemişlerdi. O tarihten beri de Kuzey İran'da ve özellikle Azerbaycan'da büyük askeri kuvvet bulunduruyorlardı. Bu durumda Osmanlıların, İran Hükümetinin ilan etmiş olduğu tarafsızlığı bilmezlikten gelerek 29 Aralık 1914'te İran'a asker göndermeleri ve İran'ın tarafsızlığını bozduktan on gün sonra da Tebriz'i iş-gal etmeleri garipsenmemelidir. Osmanlılar, ancak Rusların 30 Ocak 1915'te saldırıya geçmeleri üzerine Tebriz'i boşaltmak zorunda kaldılar.
Ruslar daha sonra, Urmiye (Rızaiye) gölünün başka bir yanından ve Hoy şehrinin yakınından Kürt bölgelerine karşı saldırıya geçtiler. Ne var ki Kürdistan kapılarında, «Sımıko» adıyla tanınmış olan İsmail Ağa ile Ömer Han komutasındaki üçbin Kürt suvarisini karşılarında buldular. Bu suvarilerin hepsi Şıkakan aşiretindendi. Patlak veren çarpışmalar Rusların galibiyetiyle sonuçlandı ve Kürt savaşçıları, gölün batısında bulunan ve Osmanlı devletinin sınırına paralel olarak uzanan dağlara çekildiler.
Bunun üzerine Ruslar Urmiye (Rızaiye) şehrine geri döndüler ve Osmanlı işgalinden beş ay sonra, 25 Mayıs 1915'te şehri işgal ettiler. Ruslar marşlar söyleyerek şehre girdiklerinde, Amerikalı misyonerler ve diğer Hıristiyanlar tarafından sevgiyle karşılandılar.
Mehabad bölgesinde de Mingur ve Mameş aşiret-lerinden kurulmuş olan silahlı gruplar, saldırganlarla bazı çarpışmalara girdikten sonra dağlara çekilmek zorunda kaldılar.
Sayfa 36 - Ruslar çekildikten sonra Sımko, Hristiyan ve Asurluları örgütleyip 6 bin kişilik ordunun başına geçen Mar Şem'un u görüşmeye çağırarak suikast düzenledi. Bu olay için Osmanlı'dan rüşvet aldığı iddiaları da vardır.·Kitabı okudu
Şeyh Ubeydullah Nehri isyanı
1880 yılının yaz aylarında Iran hükümeti, kendi ülkesinin sınırları içinde bulunan Kürtlere karşı suç niteliği taşıyan birtakım girişimlerde bulundu. Bunun üzerine Şeyh, bu icraatın kurbanlarının intikamını al-mak için harekete geçti. İran tarafındaki Mıngur aşireti lideri Hamza Ağa ile anlaşarak ve Osmanlı Kürdistan'ında yaşayan yoksul Kürtlerden de bazı suvariler toplayarak, 20.000 savaşçının başına geçti ve dağ geçitlerinden geçip, Urmiye (Rızaiye)nin güneyinden ve batısından Iran'a girdi. Emrindeki kuvvetlerin bir bölümünü de oğlu Şeyh Abdülkadir'in komutasına verdi. Daha sonra Mehabad adıyla tanınacak olan Sablax şehrini hiç bir direnmeyle karşılaşmadan işgal eden Şeyh Ubeydullah, daha sonra Meyanduwab üzerine yürüdü ve orada yaşayan Azerbaycanlıların bir-çoğunu kılıçtan geçirdi. Arkasından da Kürt askerleriyle birlikte Meraxe'ye doğru ilerledi ve bir İran suvari birliğini yenilgiye uğrattı. Bu yenilgi Tebriz halkının yüreğine büyük korku saldı.
Kürtler daha sonra Urmiye yakınlarındaki dağlık bölgeye çekildiler ve, misyonerlerin deyimiyle kurtların koyun sürülerine saldırmasına benzer bir saldırıya geçmek üzere hazırlık yapmaya başladılar. Hükümet görevlileri, Iran ordusu birliklerinin yardımlarına koşmak için yola çıktıklarını öğrenince, Dr. Cochran'dan, Séhnir dağına çıkıp Şeyh'le teslim olması konusunda konuşmasını istediler. <«lyi niyetli» doktor da, Kürt aşiretlerinin girişebilecekleri bir genel saldırıda ölüm ve talan edilme tehlikesiyle karşı karşıya olacak olan bölgedeki Hıristiyanları kurtarmak amacıyla, kendisinden istenen işi yaptı.
İşte, tezgâhlanan bu oyun ve engelleme yüzünden Şeyh, inisiyatif ve zamanlama unsurlarını kaybetti ve müttefiklerinin saflarında anlaşmazlıklar ve bölünmeler hızla yayılmaya başladı. Nitekim birkaç gün sonra Iran ordusunun
Sayfa 30 - Şeyh Ubeydullah, Şeyh Abdulkadir'in(Hürriyet ve İtilaf Cemiyetinden) babasıdır.·Kitabı okudu
Osmanlı hükümeti, o sıralarda başka bölgelerle ve genel olarak Mısır'la uğraşmakta olduğundan, bazı geniş Kürt bölgelerinin özerk olmalarına gözyumdu ve Kürt aşiretlerinin giriştikleri yasa dışı davranışları müsamahayla karşıladı. Bu davranışların bir örneği Bedirhan'ın 1843 ve 1846 yıllarında, güçlerininartmasından ve kendi kendilerini yönetebilecek duruma gelip başlarına buyruk olmalarından korktuğuHıristiyan Asurlulara karşı giriştiği kıyım ve yağma hareketiydi.