Ramazan Şahin
@rschahin
Yazar gerekeni çok çarpıcı şekilde dile getirmiş. Kitap boyu üçüncü çoğul şahıs anlatımıyla asla okuyucuyu sıkmadan ve lafını, duygusunu esirgemeden planını kurgulamış. Eseri okurken ben dahi Japonya'da doğdum, büyüdüm. Neredeyse Buda ile özdeşleştim. Gemi ile San Francisco'ya seyahat ettim, Amerika rüyasına kapıldım. Hayal kırıklığına uğradım, yıllarca karakter sahibi bu milletin karakterine büründüm, çok çalıştım. Sonunda kalbur üstü bir refaha erişecekken savaşın ve yanlış yerde yanlış azınlık olmanın cezasını çektim. Tüm bunları iliklerime kadar hissettim. Belki de mazlum olduklarından onlara karşı içimde bir şefkat ve sevgi büyüdü, bilemiyorum. Ancak yazarı bu bilinç kazandıran romanı için tebrik ediyor ve kitabı mutlaka tavsiye ediyorum.
Reklam
Sanat, sanatın tarihi, film, kitap, resim, müzik ve tiyatroya yönelik olumlu ve olumsuz eleştiriler barındıran faydalı bir antoloji. 'Modigliani'nin Hayali Sergisinden Kadınlar Resmigeçidi' başta olmak üzere geçmiş eserlere yönelik yapıcı tasarruflardan ibaret.
Maalouf'tan istifade ettiğim bu ilk eser; göz hapsinde iken belki bir katl veyahut intiharla nefsi ölümü tadan sabık hakan Sultan Abdulaziz'den Adana'ya, ordan Beyrut dağlarına uzanan, Ermeni ve Yahudi azınlıklarla burun buruna, koyun koyuna olduğumuz vakitlerden 1970'lere dek İsyan Kitabdar'ın ilk başlarda rengarenk ve neşeli, sonunda elem dolu hayatının tek nefeste vücuda gelmiş halidir. Adana, Hayfa, Lübnan kitaba ismini veren Akdeniz şehirleridir. Kitap ayrıca dönemin Paris'inde II.Dünya Savaşı'nı da yakinen nakletmektedir. 1948'te patlak veren Arap-Yahudi savaşı ve aynı dönem Orta Doğu'da mevcut iç huzursuzluk tamamiyle yazarın yaşadığı coğrafya ve tanık olan birinci derece yakınlarından öğrendiği ve uzmanı olduğu konulardır. Dolayısıyla böylesine nadide bir eserin ortaya çıkmasına şaşırmamak gerekir. Semerkant, Afrikalı Leo dahil diğer kitaplarını okumam için sabırsızlık fitilini ateşlemiş oldu. Puanım 10/10 ..
İran, Turan, Rum, Mağrib, Şam, Mısır, Irak-ı Acem, Irak-ı Arap, Mâzenderân, Giylân, Şirvan, Azerbaycan, Fars, Horasan, Deşt-i Ceta, Deşt-i Kıpçak, Harezm, Hotan, Kâbilistan, Bahtarzemin, Hindistan diyarlarında hüküm süren Sahipkıran Emîr Timur Muhammed (Tarağay Bahadıroğlu); Tüzükat-ı Timur'un ilk yarısında Melfûzât başlığı altında kengeşlerle (istişare, konsey) kısaca hayatını ve seferlerini anlatıyor. Cengiz Han soyu 'Tuğluk Timur Han' ve oğlu 'İlyas Hoca' ile başlayıp, Rum topraklarının sahibi Bayezid'i (Kayzer ?) yendiği Angürya (Ankara) Savaşı ile son buluyor. İkinci yarıda Tüzükât ile emirzadelere devlet yönetimi hakkında yol gösteriyor; sipahilerin sağlanması, ücret taksimi, terfisi, oğul/torun/akraba/emir/vezirlere yönelik siyaset tüzüğü, davul/bayrak/silah/levazımat tüzüğü, dost ve düşmana muamele, mülk fethetme ve cihangir olma, emirlik, valilik, sipahi ve raiyeye dair her şey, cenk, muharebe meydanına girme, saf düzenleme ve leşker kırma tüzüğü dahil niceleri yer alıyor. Bir döneme dair dönemin birinci ve en önemli ağzından yazılan bu eser büyük etkiye haiz ancak aslının mevcudiyeti bilinmiyor. Ankara savaşı hakkında yeteri kadar detay yok. Kitabın Çağatayca'dan Farsça'ya, Farsça'dan Fransızca'ya ve oradan dolaylı olarak diğer dillere ve dilimize çevrilmiş olması birtakım eksikliklere sebep olmuş olabilir. Keyifli okumalar.
İplik ve dokumayla başlayıp, gemi yapımı, ecza (spazmolitik/analjezik/antitussif) olarak serüvenine devam eden 'keder otu', 'ruhu çalan hırsız' (beng/berc/esrar/kınnab/haşiş/kendir/gonca/Afgan/aşk otu/çıkık/çiçek/çiftetelli/sarı kız/yuf); Hint ve İran coğrafyasından, Mısır'a, Kuzey ve iç Afrikadan sonra Anadolu'ya şarap içip dilencilikle sefahat eden, helal, haram, namaz, oruç nedir bilmeyen, vahşi hayvanlar gibi alenen livata eden, 'Çar-darp' Kalenderiler (Torlaklar) ve Haydariler ile giriş yapar. Yeşil renkli, kalın abalı, miskin sufi dervişlerin, tarikatların elinde Allah'a doğrudan ulaşmak bahanesiyle halka da malolur. Batı'nın 'sulu sarhoşluğu'na karşı 'kuru sarhoşluğun' mihenk taşı olur. İslamiyetten sonra ortaya çıktığı ve Kuran-ı Kerim'de hakkında kesin dille yasak olmadığından yıllarca müptelaları tarafından korunmuş ve yönetimlerin rehavetine sebep olmuş ancak zaman zaman gerek idareyi gerekse de toplumun ana bağlarını sarstığı ve tehlikeye attığı için 'dur' zamanı gelmiş ve devlet eliyle yasaklar ve kararlar alınmış ancak akla ziyan bağımlılığın karşısında çokça zorlanılmış. Şah İsmail ve Sultan II.Bayezid hakkında Fuzuli'nin 'Beng ü Bade' eserinden bahsedilmiş. Divan edebiyatında esrarın yeri işlenmiş (hiç de azımsanmayacak miktarda örnek beyitlerle), 'Mükeyyifat münazarası' örnek gravürlerle vurgulanmış. Bol bol resim ve çizimlerle okumanın seyrini keyiflendirmiş yazar. Ayrıca bu bir bilimsel tez özelliği de taşıyor. Kaynaklara sık sık yer verilmiş.
'Esrarın sonu yok ta ucu harabat,
Akıbet-i hülya ile geçer ömr ü ahiri harabat.'
Reklam