Samig Alatoran
@samig_04
"Şunu iyi bil ki, Bassanio, işine geldiğinde Şeytan da Kutsal Kitap'tan örnekler verebilir."
- Antonio; Venedik Taciri; William Shakespeare
Bakü Devlet Üniversitesi, Tarih Departamenti
Bakü, Azerbaycan
5 Ağustos 2004
24 okur puanıOcak 2024 tarihinde katıldı
Hobbit və MənEdebiyat
(Qeyd: Spoyler!)
“Üzüklərin Hökmdarı”nın (The Lord of the Rings) prelyüdü olan “Hobbit” əsəri kiçik (320 səhifə) və nağılvarı olmasına baxmayaraq, dillərə dastan ola biləcək dünyası ilə epik və ya yüksək fentezinin (high or epic fantasy) heyrətamiz qələmidir. Hətta daha dəqiq bənzətməyə baş vurum; əgər fantastik aləmlərin ən ahılı olan “Üzüklərin Hökmdarı” şedevrik bir kitabdırsa, bu əsəri ərsəyə gətirən də həmin “Hobbit” qələmidir. Kitabda hobbitlərin - mini adamların (belə ifadə etdiyimə görə, cənab Tolkien, üzrlər), insanların, cırtdanların, trolların, qoblinlərin və o cümlədən öz rayihələrini uzaqdan hiss etdirməyi bacaran, elf qoxuyan elflərin yaşadığı dünyada səfərə çıxmış qafilənin əcaib-qəraib hadisələrlə aşıb-daşan bir macərasından bəhs olunur. Əsər on beş nəfərlik dəstənin (biri hobbit Bilbo Baggins, biri insan sehrbaz Qandalf, qalan on üç nəfər isə başda Torin Palıdqalxan olmaqla cırtdanlar birliyi) xüsusi məqsəddən dolayı səyahətə çıxması ilə başlayır, hansı ki o məqsəd qüdrətli əjdaha Sisin (Smaug) caynaqlarından böyük cırtdan nəslinin evi, iqamətgahı, sarayı olan Tənha Dağı və o dağ altındakı nəhəng xəzinəni geri almaqdır. Əlbəttə, hər bir qələbə burada da olduğu kimi qurbansız ötüşmür. Mövzunu bəyəndim, hətta çox. Xüsusilə də sevdiyim janrı oxumağımın həmişəki kimi ayrı bir ləzzəti oldu. Amma qeyd edim ki, istər-istəməz insan sevdiyi janrda daha çəkingən, qismən də olsa ədalətsiz mövqedə çıxış edə bilir (eyni ilə həyatımızdakı münasibətlərdə olduğu kimi). Ona görə fentezini o qədər də sevməyənlər, yersiz təriflərimi gərək bağışlaya. Mövzu üzrə bal dəyərləndirməm 1 ballıq şkaladan 1.
Hadisələrin ardıcıllığı bəzi əsərlərdəki kimi qarmaqarışıq, qatış-bulaş deyil deyə bu da əsəri daha oxunaqlı edir – özü də birnəfəsə oxuna biləcək tərzdə. Cənab Tolkien ola
İllüziyalı ReallıqEdebiyat
(Qeyd: Spoyler!)
“Kitab yazmaq ikinci dərəcəli işdir. Mən faşizmə qarşı vuruşmağa gəlmişəm!” deyən yazıçının “1984” romanı (370 səhifə) amerikan dərgisi olan “Newsweek”in 2010-cı ildəki “Dünyanın on ən mühüm kitabı” siyahısında “Hərb və sülh” epopeyasından sonra ikinci yeri tutmuşdur. Totalitarizmə hüdudsuz nifrətdən yoğrulmuş bu əsər əsl qiyam şərqisidir. Üç hissədən ibarət olan romanın birinci hissəsində yeni dünya nizamı, o nizama şüurlu bir şüursuzluqla boyun əymiş Uinston Smit və onun çirkab dolu həyatıyla rastlaşırıq. Yeni dünya nizamı belə qurulmuşdur: tək planet, tək planetin üç hakim dövləti olan Okeaniya, Avrasiya və İstasiya (Şərqi Asiya). Kitabda Avrasiya və İstasiyaya haqlı səbəbdən ötrü geniş yer verilməyib. Hadisələr büsbütün Okeaniyada, İngiltərə - Londonda cərəyan edir. Burada sistem necədirsə, digər iki imperialist ölkədəki “vəziyyət də buna bənzəyir” yox, birbaşa bununla ekvivalentlik təşkil edir. Amerika və İngiltərəni özündə birləşdirən Okeaniya istibdad ölkəsinin sistemində üç təbəqə mövcuddur: Xarici Partiya, Daxili Partiya və Partiya üçün “fəqir həqirlər” sayılan proletariat. Piramidal strukturun başında virtual lider “Böyük Qardaş” dayanır, hansı ki, o, iqtidar partiya “İngsos”un yaradıcısıdır (düzdü, Böyük Qardaşın təbiricə desək, İngsos yaradılmayıb, o həmişə var olub). Sonra əhalinin iki faizini təşkil edən ali təbəqə gəlir: Xarici Partiyanın üzvləri - dövlətin varlı və inzibatçı nümayəndələri. Onlarda həmişə ən yaxşı məişət, ən yaxşı geyim, yemək, xırdavat olur. Lakin buna baxmayaraq, onlar da daim nəzarət altında saxlanılır. Ümumiyyətlə, partiya üzvləri hər zaman (24 saat), hər yerdə teleekranlar tərəfindən izlənilir. Günümüzün kameralarının sənə, mənə göz qoyduğu kimi. Sadəcə kameralardan fərqli olaraq, teleekranlar səni izləməklə