İnsanın maddi ve manevi boyutları birbirinden ayrı düşünülemez. Bu bütünlüğü bozarak birine diğerinden daha derin bir realite atfetmek insanı gerçek bağlamından koparacak ve onu anlamaya ve inşa etmeye dair bütün olanaklarımızı imha edecektir.
"Bir kavim kendi durumunu değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez." ayetinde de ifade edildiği gibi Allah değişim ve gelişimi konusunda insana lütfedeceği ilahi nayetin insanın iradesinin istikametine göre tecelli edeceğini belirtmiştir.
İslam'a göre akıl, insanın sorumluluk sahibi bir varlık olmasının temel sebebidir. İnsan akıl sayesinde Allah'ın emir ve yasaklarına muhatap olmaktadır.