Aslında iyiyi seçmemiz için farkında olmamız gerekir; fakat öteki insanın sıkıntısıyla, onun dostça bakışıyla, bir kuşun ötüşüyle, çimenlerin yeşilliğiyle harekete geçme kapasitemizi kaybedersek hiçbir farkındalık bize çare olmayacaktır. Eğer insan hayata kayıtsızlaşırsa iyiyi seçebilme umudunu kaybetmiş olur. O zaman insan kalbi, öylesine katılaşacaktır ki ''hayatı'' sona ermiş olacaktır.
Cahil insan kendi ruhuna gerçek anlamda sahip olmadan dışsal sebeplerle çeşitli biçimlerde yoldan çıkarılmakla kalmaz, kendisinin, Tanrı'nın ve nesnelerin farkında olmadan yaşar ve acı çekmeyecek duruma geldiğinde var olmaktan da çıkar. ''Spinoza''
Spinoza'ya göre özgürlük, farkındalığı ve gerçekliğin kabulünü temel alan ve bireyin fiziksel ve zihinsel yapısının tam gelişimini sağlayan eylemleri belirleyen ''geçerli fikirler''i temel alır.
Marx ve Freud; değişim imkanını insanı arkasından iten güçlerin farkında olma kapasitesinde, böylece, deyim yerindeyse, özgürlüğünü yeniden kazanmasını sağlayan kapasitede köklendiğini gördü.