Roman, Makar Devuşkin adlı bir karakterin gözünden anlatılıyor.Makar, Petersburg'da küçük bir memur olarak çalışmakta ve oldukça yoksul bir yaşam sürmektedir. Makar’ın hayatı, sürekli olarak borç içinde ve geleceksizdir. Romanın anlatımı, Makar’ın genç bir kadın olan Varvara Dobroselova'ya yazdığı mektuplar üzerinden yapılmış
Makar, Varvara’yı çok sever ve ona içsel dünyasını açar. Varvara, Makar’a göre, toplumsal açıdan daha yüksek bir statüye sahip, ancak o da yoksulluk içinde yaşamaktadır. Makar, ona karşı duygusal bir bağlılık geliştirir ve ona olan sevgisini, yaşamının anlamı haline getirir. Ancak, Makar’ın hisleri her zaman karşılık bulmaz ve ilişkileri, özellikle Varvara'nın ona karşı hislerini her zaman belli etmemesi nedeniyle karmaşık hale gelir.
Varvara, yoksulluk ve toplumsal baskı altında zor bir hayat sürerken, Makar, kendi içsel dünyasında zengin duygusal bir hayat kurmaya çalışır. Makar’ın yazdığı mektuplar, onun yalnızlığını, çaresizliğini ve toplumun dışladığı bir insan olarak hayata karşı duyduğu melankoliyi yansıtır. Makar'ın hayatındaki bu duygusal boşluk, okura, yalnızlık ve çaresizlikle nasıl başa çıkıldığını, insanın varoluşsal sorgulamalarını gösterir.
İnsancıklar, Dostoyevski’nin edebiyat dünyasına güçlü bir giriş yaptığı bir yapıt olup, insanın içsel boşlukları, yoksulluk, sevgi ve yalnızlık gibi evrensel temaları işler. Makar'ın, dünya ile çatışmasında yaşadığı duygusal ve toplumsal yalnızlık, büyük bir psikolojik yoğunluk veriyor.