Shanidar 1 ayrıca hayatının son döneminde yürümesini engelleyen dejeneratif bir kemik hastalığından muzdaripti ve sağ kolu görünüşe göre kol kemiği seviyesinden kesilmişti (bu, belgelenmiş en eski cerrahi müdahale olabilir). Bu kadar çok felakete rağmen bu kadar uzun yaşadıysa, bu birilerinin onunla ilgilendiği anlamına gelebilir. Shanidar 1 gibi vakalar ve ondan önce Dmanisi ve Sima de los Huesos'taki vaka lar insan ırkında bireylerin birbirlerine baktıklarını gösteriyor. Jean-Jacques Hublin, insan ırkının ayırt edici özelliklerinden birinin tam da merhamet olduğuna inanır Belki de akrabalık bağının bile söz konusu olmadığı topluluk üyelerine yardım etme eğilimi, aralarında o kadar güçlü bağlar olmayan diğer gruplarla rekabette önemli bir faktördü.
Genel olarak savaş bir akıl ve strateji işidir; çarpışma cesaret, savaş düzeni kurmak ise maharettir. Askerlerinizin yapmak isteyip yapabileceği şeylerin azamisine izin verin. Yapmak istemedikleri ve iyi de yapamadıkları şeyleri ise asla yaptırmayın. Düşmana karşı ise bunun tam tersini uygulayın.
Reklam
Eski zamanlarda devletin görgü düzeni orduya, ordunun görgü düzeni de devlete aynen uygulanmazdı. Devletin usulü orduya taşınırsa halkın erdemi bozulur, ordunun usulü devlete taşınırsa halkın erdemi zayıflardı.
Savaşın esası şudur: Zamana aykırı davranmamak, halkı savaşın doğuracağı sıkıntı ve yıkıma maruz bırakmamak; işte kendi halkını esirgemek budur.
Bir yönetim içeride halkın sevgisini kazanmışsa, bu savunmanın en iyi yoludur. Bir yönetim dışarıda büyüklük kazanmışsa bu da savaşmanın en iyi yoludur.
Duruma göre hareket etme yöntemi, katı düşünceli insanların değil, savaşın işlevini anlayan insanların özelliğidir. Bu nedenle, eğer insan öldürmek halka huzur ve esenlik getirecekse kabul edilebilirdir. Bir beyliğe karşı sefere çıkılsa bile o beyliğin halkı esirgenmelidir, o zaman saldırmak kabul edilebilirdir.
Reklam
Reklam