Sürdürülebilir Muğlaklığın Sınırları: 2026 ABD-İran Krizi ve Ankara NATO Zirvesi Ekseninde Türk Dış Politikası
Bu makale, 2026 yılının ilk yarısında gerçekleşen ABD-İran çatışması ve ardından gelen ateşkes sürecinin küresel güvenlik mimarisine etkilerini incelemektedir. Analiz, hegemonik gücün "transaksiyonel" (al-ver odaklı) bir yapıya evrilmesini ve NATO'nun Temmuz 2026 Ankara Zirvesi arifesinde yaşadığı kimlik krizini merkeze almaktadır. Çalışma, Türkiye'nin "vazgeçilmez müttefik" konumundan "kaçınılmaz ortak" statüsüne geçişini, stratejik muğlaklık politikasının sınırlarını ve "ipte yürüyen cambaz" metaforu üzerinden orta boy aktör-büyük güç ikilemini tartışmaktadır.
1. Hegemonyanın Geri Çekilişi ve Yeni Güç Dengeleri
Zbigniew Brzezinski’nin on yıllar önce dile getirdiği "İran ile yapılacak bir savaş, ABD hegemonyasının sonu olur" uyarısı, 2026 baharında ampirik bir gerçekliğe dönüşmüştür. Washington'ın küresel jandarmalık rolü, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla tetiklenen küresel enerji krizinin maliyet duvarına çarpmıştır. Ortaya çıkan tablo, ABD'nin "zafer" retoriği ile hasar kontrolü yaptığı, İran'ın ise yapısal yıkımına rağmen asimetrik bir "hayatta kalma" anlatısı inşa ettiği bir pat durumudur.
Bu jeopolitik kırılmanın kronolojik gelişimi, ittifakların yeniden şekilleneceği diplomatik takvimi de belirlemiştir:
Çatışmanın Patlak Vermesi
28 Şubat 2026
ABD-İran savaşının başlaması ve İran'ın asimetrik yanıt olarak Hürmüz Boğazı'ndaki ticari geçişleri hedef alarak küresel enerji piyasalarında şok yaratması.
Ekonomik Yıkımın Belgelenmesi
Mart 2026
BM Kalkınma Programı (UNDP) raporunun yayınlanması. Rapor, İran ekonomisinin yüksek enflasyon, altyapı hasarı ve ticari abluka nedeniyle karşılaştığı devasa yıkımı ortaya koymuştur.
Pragmatik Ateşkes
7-8 Nisan
Bir ülkede yapısal bir kriz çözülmeyip sürekli "güvenlik" parantezine alınırsa, devlet mekanizması demokratikleşemez ve denetim dışı güç odaklarının büyümesi için kusursuz bir zemin oluşur.
Siyaset biliminde "güvenlikleştirme", normalde şeffaf ve demokratik yollarla çözülmesi gereken siyasi, kültürel veya ekonomik bir meseleyi, "beka ve varoluşsal tehdit" söylemiyle acil durum potasına sokmaktır. Kriz "beka" sorunu olarak sunulduğunda; ihale kanunları askıya alınabilir, liyakat yerine "sadakat" aranır, bütçe denetimi zorlaşır ve şeffaflık ortadan kalkar. Bu durum, devlet içinde denetimsiz, hesap vermeyen ve gücünü sadece "tehdidi bertaraf etme" iddiasından alan kliklerin (ister bürokratik, ister ekonomik olsun) palazlanması için devasa bir alan yaratır.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Bir ülkede yapısal bir kriz çözülmeyip sürekli "güvenlik" parantezine alınırsa, devlet mekanizması demokratikleşemez ve denetim dışı güç odaklarının büyümesi için kusursuz bir zemin oluşur.
Siyaset biliminde "güvenlikleştirme", normalde şeffaf ve demokratik yollarla çözülmesi gereken siyasi, kültürel veya ekonomik bir meseleyi, "beka ve varoluşsal tehdit" söylemiyle acil durum potasına sokmaktır. Kriz "beka" sorunu olarak sunulduğunda; ihale kanunları askıya alınabilir, liyakat yerine "sadakat" aranır, bütçe denetimi zorlaşır ve şeffaflık ortadan kalkar. Bu durum, devlet içinde denetimsiz, hesap vermeyen ve gücünü sadece "tehdidi bertaraf etme" iddiasından alan kliklerin (ister bürokratik, ister ekonomik olsun) palazlanması için devasa bir alan yaratır.
Türkiye'nin modernleşme ve devletleşme tarihinde iki ana damar, devlet aygıtını kontrol etmekte tarihsel roller üstlendi:
Ege-Rumeli / Ulusalcı Damar: Cumhuriyet'in kurucu kadrolarının da köklerinin dayandığı bu hat, uzun süre bürokrasi, ordu ve yargı üzerinden devletin "seküler-milliyetçi" çizgisinin koruyuculuğunu yaptı. Güvenlik krizlerini, kurucu ilkelerin savunulması üzerinden araçsallaştırdı.
Karadeniz-Kafkas / Muhafazakâr-Milliyetçi Damar: Özellikle 1980 sonrasında, inşaat, ticaret ve siyaset ağları üzerinden muazzam bir sermaye ve insan kaynağı biriktirdi. "Yerli ve milli" beka söylemini en güçlü tahkim eden, devletin güvenlik bürokrasisi ile müteahhitlik/sermaye sınıfını en iyi eklemleyen klik haline geldi.
Bu iki klik, ideolojik olarak birbirine taban tabana zıt görünse de, Kürt meselesinin "çözümsüzlüğü" ve bunun yarattığı güvenlikçi devlet modeli söz konusu olduğunda refleks olarak aynı statükoda birleşiyorlar. Çünkü kriz biterse, devletin şeffaflaşması, denetlenebilir olması ve bütçenin güvenlik yerine
“Gazetecilikten Yazarlığa: Haber Dilinin Yetmediği Yer”
Gazetecilikten yazarlığa, belgeselden nehir söyleşiye uzanan üretim serüvenini anlatan Hatice Aydoğdu, haber dilinin sınırlarını, medyanın dönüşümünü ve tanıklığın anlatıdaki yerini değerlendirdi. Aydoğdu, gazeteciliği bırakışını bir kopuş değil, farklı anlatım biçimlerine yönelen bir dönüşüm olarak tanımlarken; günümüz medyasında haber üretiminin karşı karşıya olduğu yapısal sorunlara ve gazeteciliğin değişen doğasına dikkat çekti.
1-Reuters, Anadolu Ajansı ve haftalık Yeni Gündem dergisi gibi kurumlarda uzun yıllar çalıştıktan sonra 2010’da kurumsal gazeteciliği bıraktınız. Bu karar sizce mesleki bir kopuş muydu, yoksa anlatım biçiminizi değiştirme ihtiyacı mıydı?
Bir kopuş değil, farklı anlatı biçimlerine yönelmek diyebilirim. Bir dönüşüm… Gazetecilikle beraber diğer alanlarda da derdimi anlatmayı sürdürebilirdim ama olmadı. Örneğin kısa film ve belgesel çalışmalarına gazetecilik yaparken başlamıştım… Sonuçta yapmaya çalıştığım, gazetecilikten beslenerek farklı anlatım biçimlerine yönelmek oldu. Dil, bu anlatım biçimlerinin aracı, ister yazınsal olsun ister görsel olsun…
2-“Gazetecilik artık bildiğim yollardan yapılabilir olmaktan çıktı” sözünüz hâlâ alıntılanıyor. Bugün dönüp baktığınızda o cümlede daha çok medya düzenine mi, yoksa gazeteciliğin diline mi itiraz vardı?
Medya düzenini ve gazeteciliğin dilini birbirinden ayırmak zor. Medyanın sahiplik yapısı, ekonomik ve siyasi ilişkileri haberin diline de yansıyor. Türkiye’de özellikle 1980’lerden itibaren büyük sermayenin medya sektörüne girişi, holdingleşme, medya gruplarının el değiştirmesi gazeteciliğin yapılma biçimlerini de değiştirdi. Bazen çalıştığınız kurumun yapısından bağımsız olarak eğer muhabirseniz haber yapma koşullarınız bir anlamda elinizden alınıyor. Bir yandan haber kaynaklarına ulaşmak
(Rüya) 02.06.2026
(Bir kürsüde 300 küsür kişiye konuşma yapıyordum.Duvarda feminizmin sembolü vardı)
-Bazı yazarlar bizi düşman bellemiş
Kadına özgürlük istediğimiz için bölücüymüşüz
Bizi düşman veya rakip olarak görmelerini istemiyorum
Bizi rakip görebilecek çapa ulaşabilmeleri için
Alt sınıf bir aileye doğacaksın
Yalnızlıkla sınanacaksın,Kadının bir obje gibi görüldüğü cahillerin ortasında büyüyüp korkmadan kendi fikirlerini savunmayı bilecek ve karşı çıkacaksın
Arkandan -Salak yoldan çıkmış bu- sözlerine maruz kaldığın halde dimdik durmayı bileceksin ve
Cehaleti seçmek yerine bilgiyi ve sanat yolunu seçeceksin.
Sonra gözümün üstünde kaşım var demeyecek
Erkeğim ben onurluyum gururluyum üstünüm safsatasına kapılmayacak köklerinden ayrılıp kadın ruhunun derinlerine inecek ve ona sahip olma safsatasından ötesini gerçeği
Onu anlamayı seçeceksin.
(Ön sırada bir hanımdan bravo söylemiyle alkış yükseldi,kalabalıkta alkışlamaya başladı ıslıklar şiddetlendi.)
Bugüne kadar hiçbir aydına kötülük etmedim
Mesele savunmaysa söyliyeyim kimse beni tehdit edemez
Bugüne kadar sabrettim -ancak sabrımın da bir sınırı var-
Savaş mı istedikleri ?
Fark etmez
Unutulmamalıdır ki
“ Her Gecenin Bir Sabahı Olmaz. “
- Aziz Yıldırım -
Buda böyle bilinsin.
Dünyanın pek çok yerinde; birçok ülkede antisemitik söylemleri ve nefret dili içeren paylaşımları nedeniyle konserleri iptal edilen, 'istenmeyen adam' ilan edilen bir ismi, bizim ülkemizde adeta bir kahraman gibi karşılamak hangi akla hizmettir? Avrupa'nın kapılarını kapattığı, ahlaki ve etik duruşu sorgulanan bir figür söz konusu olduğunda, bizim sanat camiamız için akan sular duruyor.
Kendi ülkemizdeki bir olay karşısında 'linç edilme' korkusuyla sessizliğe bürünen, selam dahi vermekten çekinen isimlerin; küresel ölçekte nefretle anılan, yasaklı bir figürü alkışlamak için kuyruğa girmeleri ve ona övgüler yağdırmaları tam bir ahlak iflasıdır. Bu sadece bir unutkanlık değil, açık bir iki yüzlülüktür.
Dünya, insanlık onurunun ve vicdanın sınırlarını çizerken; sanatçılarımızın bu 'yasaklı' figüre açtığı kucak, aslında kendi değerlerine ne kadar yabancılaştıklarının da bir belgesidir. Hem vatan, millet, ve sevgi nutukları atıp hem de küresel ölçekte nefret söylemiyle damgalanmış birinin şovuna ortak olmak, onun reklamını yapmak; bu sadece bir 'cahillik' değil, düpedüz samimiyetsizliktir.