Devletin zor zamanında tahta gelip devleti 33 sene idare eden, bir kesimce Kızıl Sultan bir kesimce de Gök Sultan olan bir padişahtı Sultan İkinci Abdülhamid. Onu anlamak onun devletin başında olduğu dönemi anlamaktan, o devrin siyasî konjonktürüne hakim olabilmekten geçer. Objektif olarak incelediğimizde bazı zümreler, kişiler tarafından çeşitli haksız ithamlara kaldığı bir gerçektir. Batmakta olan devleti 33 sene idare edip de tahtı bıraktıktan sonra 9 sene sürmeden biten bir devlet oldu Osmanlı ve bu da bir tesadüf olamaz zannımca. Yaptığı siyasi hamlelerle beraber devleti daha mağrur hâle getirmek adına da çeşitli kurumları halkın hizmetine sundu. Dönemin siyaseti gereği halk hazır değil diyerek meşrutiyeti rafa kaldırdı, istibdat denilen dönemde devlete çeşitli kurumlar kazandırdı.
Bu kendisi küçük içeriği büyük eserde devrin siyasilerinden alın da edebiyatçı, tarihçi yerli yabancı çeşitli simalar gözünden Sultan Abdülhamîd'e karşı düşüncelerine şahitlik edeceksiniz. Kısa kısa kesitler halinde yazılan yazılar sonucunda bir kez daha o dönemin şartlarını ve padişahın yaptıklarını düşünmemeniz olanaksız kalacaktır.
İyi okumalar.