Düşmanlıklardan kurtulalım diyenler bunun bedelinin dostluklardan vazgeçmek olduğunu farketmiyorlar. Ama asıl sahipleri olmadığından kim tarafından alınıp satıldıklarını farketmiyorlar.
Yirminci yüzyılın tecrübeleri gösterdi ki insan sürülerini yönetmek hayvan sürülerini yönetmekten çok daha kolaydır. Daha açıkçası insanlara sürünün bir unsuru olmaktan başka bir hak tanımamakla bu iş kolayca tamamlanabiliyor. Bu yüzdendir ki gerçek insan çabası dediğimiz şey ferdi bakımdan bir kişinin sürü unsuru olmaktan ve toplumun tümüyle sürü olmaktan kurtulmasına taalluk ediyor.
Ünlü kitabı Kavgam’da şu satırlara yer vermiş Adolf Hitler: “Bir milletin geniş kitlesi ufak bir yalandan ziyade büyük bir yalanın kurbanı haline gelecektir.” Bu sözün gereğinin bizzat sözün sahibi tarafından yerine de getirildiğini rahatlıkla ifade edebiliriz. Günümüzde ideolojilerin heyecan dalgası dindiği için o günlerdeki gibi sürüleşmenin ve sürü yönetiyor olmanın bariz belirtileri gözümüze batmıyor. Oysa o dönemden daha etkin bir sürü yönetimi yürürlüktedir bugün.