Ümit Kutbay
@ukutbay
Aydın
85 okur puanı
Eylül 2017 tarihinde katıldı
Tuhaf Bir KadınEdebiyat
Edebiyat tarihinde bazı kitaplar yazıldıkları dönemin çok ötesine seslenirler.
Leyla Erbil’in 1971’ de kaleme aldığı “Tuhaf Bir Kadın” isimli eseri de o metinlerden biri.
Kadınlık, toplum, cinsellik, ahlak, iktidar ve dil üzerine kurulu bu roman, Türk edebiyatının kalıplarını zorlamasıyla hâlâ güncelliğini koruyor. Üstelik bunu yaparken ne bir manifesto ne de bir günlük olarak; kendi çelişkileriyle yaşayan bir kadının zihninden, “kırık bir aynanın” parçalarıyla yapıyor.
Erbil, roman boyunca dili bir direniş alanına dönüştürmüş. Geleneksel anlatı biçimlerini reddederek; noktalama işaretlerini bilinçli biçimde kullanmadan, zaman çizgisini parçalayıp, bilinç akışıyla karakterin iç sesini serbest bırakıyor.
Romanın kahramanı Nermin’in ağzından şu satırlar gelir:
“Ben tuhaf değilim; onlar beni tuhaf buluyorlar çünkü ben onların istediği gibi bir kadın değilim.”
Bu cümle, yalnızca karakterin değil, yazarın da sesi gibi. Türkçenin patriyarkal yapısını sarsarak, kelimeleri “kadınca” bir biçimde yeniden üretiyor. Ancak bu biçimsel cesaret, bazı okurlarda “anlaşılmazlık” duygusu yaratabilir.
Erbil’in üslubu, alışılagelmiş anlatı konforunu yıkarak romanı zorlu ama derin bir okuma deneyimine dönüştürüyor.
Romanın yazıldığı dönem, Türkiye’de hem politik hem toplumsal çalkantıların yoğun yaşandığı bir süreç…
1960’ların özgürlükçü rüzgârı, bir yandan gençlik hareketlerini beslerken, diğer yandan bireyin devlet, aile ve toplum baskısıyla sıkıştığı bir zemini de ortaya koyuyor.
Nermin’in isyanı yalnızca cinsiyetine değil, sınıfsal yapıya da yöneliktir. Roman, dönemin aydın-işçi ilişkisini, burjuva ahlakını ve ataerkil toplumu acımasızca eleştiriyor.
Diğer yandan romanın bu politik dili, bazen kişisel dramın önüne geçerek anlatının duygusal derinliğini gölgeliyor.
“Tuhaf Bir
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
İçine Doğduğum Beden1000Kitap
Edebiyat, çoğu zaman en kişisel olanı en evrensel biçimde anlatma çabasıdır.
Guadalupe Nettel’in otobiyografik romanı “İçinde Doğduğum Beden”, işte böyle bir çabanın incelikli örneği olarak karşımıza çıkıyor.
1970’lerin Meksika’sında, bedensel bir farklılıkla doğan bir kız çocuğunun dünyaya tutunma hikâyesi, bireysel bir büyüme anlatısı olmasının yanında; o dönemin çalkantılı toplumsal ikliminin gölgesinde şekillenmiş bir zihnin iç dünyasına açılan pencere gibi de okunmalı.
“Sonunda, uzun bir yolculuğun ardından, tüm kendine özgü özellikleriyle, içinde doğduğum bedende yaşamaya karar verdim. Nihayetinde bana ait olan ve beni dünyaya somut bir şekilde bağlayan, aynı zamanda da ondan ayrışmama imkân sağlayan tek şey oydu.”
Bence bu satır, kitabın hem kalbini hem pusulasını oluşturuyor.
Nettel’in dili sade olduğu kadar keskinde. Sıradan bir çocukluk hikâyesini melodrama sapmadan, edebi bir olgunlukla aktarıyor.
Anlatı tekniği, iç monologlarla dış dünyayı ustalıkla harmanlıyor; okuyucuyu çocuğun zihninin içine davet ediyor. Bu yaklaşım, kitabı sıradan bir anıdan çıkarıp, edebi bir düzleme taşıyor.
Özellikle çocuklukla yetişkinliğin eşiğinde duran bölümler, Marcel Proust’un hatıra kırıntılarını andıran bir duyarlılıkla örülmüş.
Bununla birlikte, bazı okurlar için bu minimal üslup “fazla içe dönük” gelebilir.
Karakterler arasındaki diyalogların sınırlılığı, olay örgüsünü yavaşlatabiliyor. Romanın dramatik temposu, klasik kurgu beklentisi olan okurları hayal kırıklığına uğratabilir.
Nettel’in hikâyesi, 1970’ler Meksika’sının politik gerilimleri eşliğinde geçiyor. Öğrenci hareketleri, kadınların özgürleşme mücadelesi ve sol düşüncenin yükselişi, metnin arka planında sessizce akıyor.
Anlatıcı, çocuk gözünden bu siyasal iklimi doğrudan analiz etmese de, ebeveynlerinin
"Sonunda, uzun bir yolculuğun ardından, tüm kendine özgü özellikleriyle, içinde doğduğum bedende yaşamaya karar verdim. Nihayetinde bana ait olan ve beni dünyaya somut bir şekilde bağlayan, aynı zamanda da ondan ayrışmama imkân sağlayan tek şey oydu."
