Liberaller ve azınlıklar
Klasik liberaller, ama ondan çok daha fazla radikal liberaller, azınlıkları hoşnutsuzlukla karşılıyorlardı. J. S. Mill, "Kimse bir Briton ya da Bask için Fransız olmanın... kendi kayalıklarında küskün bir hâlde, geçmiş zamanların yarı vahşi kalıntısıyla, kendi kısa zihinsel yörüngesinde dönmekten daha avantajlı olmadığını iddia edemez... Bu, Galliler ve kuzeyli İskoçlar için de geçerlidir" derken liberaller adına konuşuyordu.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Hristiyan Demokrasisinin doğuşu
Protestan toprak sahibi Charles Stewart Parnell'in, İrlanda Özerk Yönetim Partisi lideri olarak düşüşü sadece İrlanda'daki değil tüm Avrupa'daki değişimin bir alametiydi. "Hıristiyan Demokrasisi" doğmuştu. Önerdikleri ise bürokrasi, toplumsal reform ve "köylü taraftarlığı"ydı.
Liverpool’da İrlandalı Katolik göçmenler ile onlarla aynı soydan gelen Presbiteryen yerliler arasında amansız bir kavga söz konusuydu ve Anglikan Derby Kilisesi, her zaman etkili olmasa da, dengeyi korumaya çalışıyordu.
Karl Lueger
Yine Avusturya'da, Karl Lueger büyük sermayeler ile Yahudilere muhalif bir programla Viyana belediye başkanı olmuştu. Lueger 1880'lerin sonunda baskın olan liberallerden kopmuş alt-orta sınıf Viyanalıların oylarını alacak Hıristiyan Sosyal Parti'yi kurdu. Lueger'in kullandığı dil ve program, yaklaşmakta olanın alametiydi. Demagoji yöntemleri son derece antisemitistti. Pratikleri ise belediyesi için yapılan mal ve hizmet satın alımlarında Yahudi firmalara yönelik ayrımcılık içeriyordu. Ayrıca, büyük sermayeye karşı küçük esnafı destekleme çabasındaydı. Örneğin, küçük imalathaneler büyüklerden daha az oranda vergi ödüyorlardı. Bir süre sonra da kamu gereksinimlerini, "kentsel sosyalizm" adı altında özel firmalardan sağlamaya başladı. Bu, onun politik "makine"sine, sayısı kayda değer bir şekilde artan kendi müşterilerini belediye işlerine atamak için mükemmel bir şans verdi.
Yahudi-Protestan işbirliği
Katoliklere göre, Yahudilerin Fransa'daki mevcudiyeti Protestan mevcudiyetiyle pekiştirilmişti. Üçüncü Cumhuriyet, Protestanları yarım milyonluk nüfuslarının icap ettiğinden çok daha büyük bir oranda yüksek mevkiler elde etmişti. Maliyede Léon, eğitimde Monod, başbakanlar Freycinet ve Casimir-Périer, Bahriye (dolayısıyla koloniler) Bakanı Jauréguiberry buzdağının sadece görünen kısmıydı ve daha alt kademelerde Yahudiler de yer alıyordu. Sağ görüşlü Fransız Katoliklere göre, bu Protestan-Yahudi varlığı gizli bir ittifaktı ve meclis, eğitimi Katoliklerin elinden alacak yasaları çıkardığında (1879-1880) daha da fazlası gelecekti. Katolik Bankası olan Union Générale sağ görüşlülerin tasarruflarına kanal açmak için kuruldu ancak banka 1881'de iflas etti. 1880'lerin başında durumu son derece vahim olan sağ kanat, 1885'te tek bir aday listesi çıkarıp meclis sandalyelerinin üçte ikisini kazandı.
Tüm Avrupa'da Katolik basın Protestan ve Yahudilerin çalışmaları aleyhinde haberler yayıyorlardı. Württemberg'te uygunsuz durumdaki Yahudilerin ismi kalın harflerle ya da isminin yanına iliştirilmiş ünlem işaretiyle basılırdı. Fransa'da 1880'lerin sonuna doğru şaibeli Panama Şirketi baskı altına alındı; şirketin destekçileri arasında Reinach, Hertz ile gerek radikal sosyalist gerekse Protestan birçok milletvekili bulunuyordu. Ayrıca 1890'ların çok daha meşhur antisemitik çılgınlığının, Dreyfus Olayı'nın dilini birçok açıdan önceleyen bir isnat çılgınlığı da söz konusuydu. 1882'de — klerikal Taaffe yönetimindeki — Avusturya hükümeti çok küçük çiftlik arazilerinin olduğu Galiçya’da, tefeciliği (Wucher) ortadan kaldıracak bir yasa çıkardı. Raiffeisen kredi kooperatiflerinin Almanya'da faaliyete geçişi de açıkça antisemitik bir hareketti.