usmanDuygu ve Düşünce
Kitap grup okumamızda seçilen bir kitap olduğu için okumaya başladım. Kısa soluklu hemen biten bir kitap. Biraz mektupvari yazı şeklinde , ilk defa deneyimlediğim bir çeşit oldu benim için. Sayfa 80 lere kadar sıkıcı geldi sonrası biraz daha örneklemeleri ve benzetmeleriyle okuduğum zaman kaybı olmadı dedirtti belki bana. Pek bana hitap etmediği için sıkıcı geldi. Farklı bir yazım şekli olduğu için farklı bir deneyim olarak bakıyorum diğer türlü çok bir artısı olmadı açıkçası.
Esra Özyürek’in "Being German, Becoming Muslim" isimli kitabı , Almanya’da “Müslüman olma” ile “Alman kalma” hâllerinin birbirini dışlayan değil, birbirini dönüştüren süreçler olabileceğini ikna edici örneklerle gösteriyor. Doğu Alman dönüşümlerinden (Zehra ve Usman), Alman-odaklı gençlik hareketlerine (MJD) ve Sünni sahada etnisiteyi by-pass eden Selefî alanlara uzanan vaka çalışmaları; dinî dönüşümün yalnızca kişisel bir arayış değil, aynı zamanda yeniden vatandaşlık, aidiyet ve saygınlık kurma stratejisi olduğunu ortaya koyuyor. Yazarın saha anlatıları sıcak, anlatısal ve sahici; devlet gözetimi (BfV), ırkçılık, “entegrasyon” dili ve helal gençlik kültürü gibi başlıklarda mikro hikâyelerle makro siyaseti başarıyla buluşturuyor.
Bununla birlikte kitap Berlin merkezli ve kentsel örneklem ağırlıklı; etno-dini çeşitliliğin başka şehirlerdeki farklı seyirleri ya da dindışı/Müslüman karşıtı aktörlerin iç dinamikleri daha sınırlı yer buluyor. Selefiliğin “post-etnik” imkânına dair güçlü gözlemler var; fakat hareketin iç çeşitliliği ve zaman içindeki dönüşümü (siyasallaşma/kurumsallaşma) daha derinleştirilebilirdi. Yine de çalışma, Almanya’da İslam’ı “yabancı”lıktan çıkarıp, gençlik kültürü, vatandaşlık ve kamusal meşruiyet tartışmalarının merkezine yerleştiren güçlü, okunması kolay ve tezler için zengin bir kaynak.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Az biraz spoiler:
Sadece Cahide Sonku'yu sevmek mi bu kadar sancılıdır yoksa tüm aşklar mı bu kadar sancılı?
Bir türlü istediği başarıya ulaşamamış yazar Sayru Usman'ın bazen bahisten bahise geçerek,bazen kendi kendine konuşarak,bazen etrafındaki insanları okuyucuya çekiştirerek ama her daim Cahide'sini okuyucudan gelecek her türlü tenkidin dışında tutarak fakat kendisi ilişkide Cahide'nin kendisini koyduğu yeri her daim eleştirerek bir İstanbul,bir sevda ve tükenmiş değerler manzumesi ortaya koyma gayretine eşlik ediyoruz Selim İleri ile birlikte.
Mel'un Bir Us YarılmasıEdebiyat
"Sayru Usman" karakteri üzerinden Selim İleri bizleri bambaşka hayatlara ve kurgu mu yoksa gerçek mi olduğunu sorguladığımız anılara götürüyor. Kitapta kimler yok ki; başrol tabi ki Cahide'nin...
Cahide Sonku, Muhsin Ertuğrul, Charles Dickens, Kafka, Balzac, Shakespeare, Sarah Bernhard, Halide Edip, Yahya Kemal, Ahmet Hâşim, Sait Faik , Abdülhak Hamit Tarhan, Namık Kemal, Tevfik Fikret, Kanuni Sultan Süleyman, Hürrem... Hepsinin kurmaca varlığına yer veriyor.
Sayru'nun günlüklerini beğenmeyen, kültürsüz olduklarını her fırsatta okura hissettirdiği kurmaca karakterler yayınevi sahibi/editörlere de "et kafalı oğlanlar ve yellozlar" olarak sıklıkla yer veriyor Selim İleri...
Sayru günlüklerini "yeşil mürekkep" ile yazıyor, ismi hiç geçmese de bu yeşil mürekkep ile de canım "Sabahattin Ali"ye atıfta bulunduğunu düşünüyorum.
Abdülhak Hamit Tarhan için "Ulu Şair" lafzını kullanıyor, Finten şiiri için de "bizim Hamlet'imiz"dir diyor. (sayfa 94) Muhsin Ertuğrul'un Finten'i devlet tiyatrolarının repertuvarından çıkarmış olmasına çok kızıyor... Kızan aslında Sayru Usman ama çoğu yerde Sayru Selim İleri'nin kendisi mi dedirtiyor kitap... Sayru'nun Cahide'ye olan tutkusu ya da aşkı her fırsatta dile getiriliyor. Selim İleri acaba gerçekten Cahide Sonku'ya aşık mıydı diye düşündürüyor ancak aralarında epeyce bir yaş farkı da var... Sonku ve Ertuğrul etrafındaki tiyatro, sinema çevreleri, sanat dünyası ve bu dünyanın dedikodularına da çokça yer veriyor.
Şu alıntı ile de Hâmid'in unutulmuş olmasına kızgınlığını ifade ediyor:
"Kıymetlerin kıymetini bilmeyiş bizim cemiyete mahsustur. Hâmid'in bugün tamamıyla unutulmuş olması kıymet bilmeyişimize iyi bir örnektir." (sayfa 99)
Ayrıca, Kübra Erkılıç adlı yeniyetme bir yazarın "Kösem'in Mahrem Aşkları" kitabıyla ilgili
Mel'un, insanlardan çok çekmiş olan Sayru Usman'ın kaleme aldığı günlüklerden oluşuyor. Sayru Usman, sevgisiz bir baba ve biri Doğu'yu diğeri Batı'yı temsil eden iki anne tarafından büyütülür. Travmalarla dolu ve arada kalmış bir çocukluk geçiren Sayru, gittikçe yalnızlaşan bir hayat sürer. Bu hayatında onun en büyük ruh çöküşüne sürükleyen şey Cahide Sonku'ya hastalık derecesinde duyduğu aşktır. Bir diğer büyük takıntısı da Cahide'nin hayatını mahvettiğine inandığı ve Türk tiyatrosunda Batı'yı taklit etmekten başka bir şey yapmadığına inandığı Muhsin'dir.
Mel'un aynı zamanda bir geçmişle yüzleşme kitabıdır. Sayru Usman'ın tarih kitaplarını haksız çıkaracak engin tarih bilgisine şaşıracaksınız. “Tarih bir Gayya kuyusudur. Bizim tarihimiz aynı zamanda bir muamma kuyusudur” diyen Usman, belki de bildiğiniz tarihten çok daha farklısını anlatacak.
Romanı okurken yan hikayeler, sanrılar, anlatılan gerçekler, verilen tarihi örnekler bazen çok kafa karıştırıcı olabiliyor. Akıcı bir dili olduğunu söyleyebilirim. Ancak anlatılan konular o kadar hızlı bir şekilde çark edebiliyor ki bir anda ben ne okuyorum olabiliyorsunuz. Tam bir beyin fırtınası oluşturan bir kitap.
Selim İleri'nin vefat ettiğini öğrendiğim bu günde kitabını okuyorken bu habere denk gelmek beni çok üzdü. Öncesinde kendisini sadece isim olarak bilirken şimdi düşüncelerini biliyorum. Kitaba dönecek olursak; Selim İleri, Sayru Usman'la tarihin, edebiyatın, iyiliğin, kötülüğün derinlemesine incelenebileceği bir kahraman yaratmış . Ama dediğin gibi bu türü herkes sevmeyebilir. Bazı noktalarında acaba bıraksam mı düşünmedim değil, belki de ben yanlış bir zamanda okudum ve anlatılanlar yeterince ilgi çekici gelmedi. Ancak bazı değindiği noktalarda Sayru Usman'a hak vermemek elde değil.
Mel'un Bir Us Yarılması / Selim İleri
.
Kitap Dünyam 2024 #nadidekitaplar maratonunun nisan ayı kitabıydı Mel'un... Sayru Usman'ın günlüklerinden oluşan kitap gerçekten bir us yarılmasıydı...
.
Cahide Sonku ve Muhsin Ertuğrul 'un geniş yer tuttuğu günlükler cemiyet hayatının içine dalıyor... Hem de ne dalma... Daldan dala atlaya atlaya anlatıyor Sayru Bey usunu ve usumuzu yok etme planlı...