Yazar:
Selim İleri
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Mel'un, insanlardan çok çekmiş olan Sayru Usman'ın kaleme aldığı günlüklerden oluşuyor. Sayru Usman, sevgisiz bir baba ve biri Doğu'yu diğeri Batı'yı temsil eden iki anne tarafından büyütülür. Travmalarla dolu ve arada kalmış bir çocukluk geçiren Sayru, gittikçe yalnızlaşan bir hayat sürer. Bu hayatında onun en büyük ruh çöküşüne sürükleyen şey Cahide Sonku'ya hastalık derecesinde duyduğu aşktır. Bir diğer büyük takıntısı da Cahide'nin hayatını mahvettiğine inandığı ve Türk tiyatrosunda Batı'yı taklit etmekten başka bir şey yapmadığına inandığı Muhsin'dir.
Mel'un aynı zamanda bir geçmişle yüzleşme kitabıdır. Sayru Usman'ın tarih kitaplarını haksız çıkaracak engin tarih bilgisine şaşıracaksınız. “Tarih bir Gayya kuyusudur. Bizim tarihimiz aynı zamanda bir muamma kuyusudur” diyen Usman, belki de bildiğiniz tarihten çok daha farklısını anlatacak.
Romanı okurken yan hikayeler, sanrılar, anlatılan gerçekler, verilen tarihi örnekler bazen çok kafa karıştırıcı olabiliyor. Akıcı bir dili olduğunu söyleyebilirim. Ancak anlatılan konular o kadar hızlı bir şekilde çark edebiliyor ki bir anda ben ne okuyorum olabiliyorsunuz. Tam bir beyin fırtınası oluşturan bir kitap.
Selim İleri'nin vefat ettiğini öğrendiğim bu günde kitabını okuyorken bu habere denk gelmek beni çok üzdü. Öncesinde kendisini sadece isim olarak bilirken şimdi düşüncelerini biliyorum. Kitaba dönecek olursak; Selim İleri, Sayru Usman'la tarihin, edebiyatın, iyiliğin, kötülüğün derinlemesine incelenebileceği bir kahraman yaratmış . Ama dediğin gibi bu türü herkes sevmeyebilir. Bazı noktalarında acaba bıraksam mı düşünmedim değil, belki de ben yanlış bir zamanda okudum ve anlatılanlar yeterince ilgi çekici gelmedi. Ancak bazı değindiği noktalarda Sayru Usman'a hak vermemek elde değil.
Mel’un Bir Us Yarılması, son dönem Türk edebiyatının bence en önemli eserlerinden biri.
Kitap, kahramanımız Sayru Usman’ın günlük şeklinde yazdığı defterlerinden oluşuyor.Sayru isminin anlamı, hasta demekmiş.
Hiç duymamıştım.
Sayru bu günlüklerde bir beyin fırtınası yaşıyor ve yaşatıyor okuyucuya.Aklına ne gelirse anlatıyor, daldan dala atlıyor.Zaman zaman kendiyle çelişiyor, adı üstünde bir us yarılması yaşıyor.Sayru, sinema, edebiyat, tiyatro dünyasına yakın, yetenekli olduğunu düşünen ancak bu alanlarda kendini ispat edememiş bir karakter.
Cahide Sonku’ya tutkunken, Muhsin Ertuğrul’dan neredeyse nefret ediyor.Abdülhak Hamit, Lüsyen Hanım, ( kendime not: Lüsyen Hanım’ın Hatıraları okunacaktı)Sarah Bernhardt arz-ı endâm ediyor anlatıda.
Edebiyat dünyasından Tevfik Fikret, Charles Dickens, Mehmet Akif Ersoy, Nurullah Ataç gibi isimler Sayru’nun hedefinde.Tarihten ise Kanuni Sultan Süleyman, Timurlenk, Hürrem Sultan, Abdülaziz.
Sayru hangi anneden doğduğunu bilmyor, iki anneli.Yaşamın tadını çıkarmaya odaklı Jülide ve ev işlerine odaklı Havva.
Günümüz yayın dünyası da “yelloz kız, et kafalı, bön oğlan” nitelendirmeleri ile payını alıyor, Sayru’dan.
Bir de Sayru’yu tedavi eden “ Minare Kırığı” Dr Tahsin ve yardımcısı “ Milli Güreşçi” Nimet var.
Selim İleri Mel’un için ; “Benim romanlarım açısından bir dönüm noktası.Ve son nokta.” demiş.
Mel’un Bir Us Yarılması, okuması zor bir kitap.Sabırlı okuyucuya hitap eden bir roman.Ben çok sevdim.
Mel'un Bir Us Yarılması / Selim İleri
.
Kitap Dünyam 2024 #nadidekitaplar maratonunun nisan ayı kitabıydı Mel'un... Sayru Usman'ın günlüklerinden oluşan kitap gerçekten bir us yarılmasıydı...
.
Cahide Sonku ve Muhsin Ertuğrul 'un geniş yer tuttuğu günlükler cemiyet hayatının içine dalıyor... Hem de ne dalma... Daldan dala atlaya atlaya anlatıyor Sayru Bey usunu ve usumuzu yok etme planlı...
"... Bu eserler hayatı, insanı, kadını, aşkı, her şeyi küçümser, rezil dünya! diye haykırır bu eserler. Yazarın iyice oynattığı, cemiyetin ve ferdin bütün kirli çamaşırlarını ortaya çıkardığı, bütün değerlerini çirkefe fırlattığı, paçavraya çevirdiği çok açık seçiktir. (Benzer bir gayret içindeyim.) "
Sonlarına doğru yukarıdaki cümleyi okuyana kadar yazarın, neden böyle şeyler kaleme aldığını anlayamadığım o kitap..
Oldukça geniş hacimli bu romanda; sanrılı ve melankolik bir adam olan Sayru Usman'ın günlüğünden parçalar okuyoruz. Bazı olayların onun sanrısı mı yoksa gerçek mi olduğunu anlayamadığımız satırlarda; dönemin, bazen geçmişin edebi isimlerinin, tarihin tozlu sayfalarında nefes alan liderlerin, önemli sanat eserlerinin arka planlarının izini sürüyoruz. Kah tarihi bilgimizi sorgulatan bir ansiklopedi, kah toplumsal yaralarımıza parmak basan bir sosyolog, kah kendimizi huzurlu kollarına bırakabileceğimiz sanatseverler bir dost gibi sarıyor bizi. Kahramanımız en sonunda aklı iyice bulandığı için akıl hastanesine alınana kadar (ki bence şahane bir ironi olmuş) bizlere doğrusu anlatılmayan edebi, tarihi ve toplumsal yalanların gerçeğini fısıldıyor üslubunca.
Oldukça yorucu bir okuma deneyimi oldu. Kendimi sürekli şaşkınlıkla bir şeyleri araştırırken buldum. Bazen Sayru Usman'ın trajikomik hallerine güldüm bazen de haklı oluşunun verdiği can sıkıntısıyla hüzünlendim.
Sakin bir kafayla, pozitif bir ruh haliyle ve bazı gerçekleri hazmedebilecek kadar rahatken okunmasını önerdiğim bir kitap oldu. Çünkü Sayru Usman'ın melankolisi bulaşıcı olabilir
Puan vermedi·%13 (81/581 syf.)
Üç beş bilgi haricinde dilini sevmedim. Benzetmeler olsun bakış açısı olsun bel altı geldi. Yer yer gereksiz deyinmeler mevcut. Kitabı bu yüzden yarım bıraktım.
Sen nasıl bir kitaptın ya.Okurken nerelere gittim geldim.Sayfalarca not aldığım,bildiğim ama henüz okumadığım kitaplar hakkında bilgi edindiğim,yeni kitaplar öğrendiğim,tarihi tekrar ettiğim...
Demiş ki yazar:
"Defterimi okuyabilmek ve yazdıklarımı kavrayabilmek için,aynı şekilde,edebiyatı bilmek ve hususiyle edebiyat tarihimizi hatmetmiş olmak gerekir.Hem edebi eserleri bilecekler,hem de bu eserleri kaleme getiren eşhasın hususi hayatlarından haberdar olacaklar...
Kısacası,ekinsel birikimi yüksek okura hitap ediyorum ben."(Sayfa 228-229)
Puan vermedi·592 syf.·
2013 27. kitabı
Büyük bir bilge Selim İleri. Kitabın her sayfasında Sayru Usman'la (İsmi 'hasta zeki' anlamına geliyor ve karakterle tam bir uyum sağlıyor.) ne kadar çok şey öğrendiğinize hayret edip hayatınıza çok başka bakış açıları kazandıracaksınız. 10 kitaba bedel bir kitap.
Selim İleri gençlik dönemimde en severek okuduğum yazarlardan biriydi. Özellikle lise dönemimde yatılı okulda oldukça bireysel bir yaşam sürerken İleri'nin duyarlıklı öyküleriyle son derece benzer bir ruh halinde olurdum. Cumartesi Yalnızlığı, Bir Denizin Eteklerinde, Dostlukların Son Günü ruhumda izler bırakmış öykülerle dolu kitaplarıydı. Daha sonraları Her Gece Bodrum, Ölüm İlişkileri, Cehennem Kraliçesi gibi romanlarında 70'lerin sonu ve 80'lerin başındaki aydınların kimi zaman marjinal, kimi zaman geleneksel ama genelde mutsuz yaşamlarını anlatmaya başladı. Onları da zevkle okuduğumu anımsıyorum ama öykü kitapları her zaman tercihim oldu. 1990'lardan sonra Selim İleri'yi çok fazla izleyemedim ama aynı verimlilikle üretmeye devam ettiğinin farkındaydım.
2013 yazında Selim İleri'nin son romanı Mel'un dikkatimi çekti. Alt başlığı Bir Us Yarılması olan bu romanda İleri her zamanki anlatımının dışında, Güvenilmez Anlatıcı olarak adlandırabileceğimiz bir yöntemi kullanmış. Bu yöntemin bir çok iyi örneği var, Agatha Christie'nin Roger Ackroyd Cinayeti romanı, Nabokov'un Lolita'sı ya da sinemada Akiro Kurosawa'nın Rashomon filmi iyi örnekler arasında. Birinci tekil şahıs bu anlatımda anlatıcı olayları sübjektif bir şekilde, kendi perspektifinden anlatmakta ya da bazı örneklerde olduğu gibi açıkça yanıltıcı bilgi vermektedir.
Kahramanı Sayru Usman birinci tekil şahıstan anlattığı öyküde aslında günlük yazımına benzer bir yöntem izliyor. Usman yıllardır sinema, tiyatro ve edebiyat dünyasına ucundan dokunan, yetenekli olduğuna inanan ama bunu hiç kimseye kanıtlayamayan bir anlatıcıdır. Günlüklerine tarih koymaz ve biraz bilinç akışına benzer bir tarz kullanır, olayları ya da kavramları aklına geldiği gibi, her zaman belirli bir düzene koymadan yazar ve anlatır. Az önce
Mel'un Bir Us YarılmasıEdebiyat
"Sayru Usman" karakteri üzerinden Selim İleri bizleri bambaşka hayatlara ve kurgu mu yoksa gerçek mi olduğunu sorguladığımız anılara götürüyor. Kitapta kimler yok ki; başrol tabi ki Cahide'nin...
Cahide Sonku, Muhsin Ertuğrul, Charles Dickens, Kafka, Balzac, Shakespeare, Sarah Bernhard, Halide Edip, Yahya Kemal, Ahmet Hâşim, Sait Faik , Abdülhak Hamit Tarhan, Namık Kemal, Tevfik Fikret, Kanuni Sultan Süleyman, Hürrem... Hepsinin kurmaca varlığına yer veriyor.
Sayru'nun günlüklerini beğenmeyen, kültürsüz olduklarını her fırsatta okura hissettirdiği kurmaca karakterler yayınevi sahibi/editörlere de "et kafalı oğlanlar ve yellozlar" olarak sıklıkla yer veriyor Selim İleri...
Sayru günlüklerini "yeşil mürekkep" ile yazıyor, ismi hiç geçmese de bu yeşil mürekkep ile de canım "Sabahattin Ali"ye atıfta bulunduğunu düşünüyorum.
Abdülhak Hamit Tarhan için "Ulu Şair" lafzını kullanıyor, Finten şiiri için de "bizim Hamlet'imiz"dir diyor. (sayfa 94) Muhsin Ertuğrul'un Finten'i devlet tiyatrolarının repertuvarından çıkarmış olmasına çok kızıyor... Kızan aslında Sayru Usman ama çoğu yerde Sayru Selim İleri'nin kendisi mi dedirtiyor kitap... Sayru'nun Cahide'ye olan tutkusu ya da aşkı her fırsatta dile getiriliyor. Selim İleri acaba gerçekten Cahide Sonku'ya aşık mıydı diye düşündürüyor ancak aralarında epeyce bir yaş farkı da var... Sonku ve Ertuğrul etrafındaki tiyatro, sinema çevreleri, sanat dünyası ve bu dünyanın dedikodularına da çokça yer veriyor.
Şu alıntı ile de Hâmid'in unutulmuş olmasına kızgınlığını ifade ediyor:
"Kıymetlerin kıymetini bilmeyiş bizim cemiyete mahsustur. Hâmid'in bugün tamamıyla unutulmuş olması kıymet bilmeyişimize iyi bir örnektir." (sayfa 99)
Ayrıca, Kübra Erkılıç adlı yeniyetme bir yazarın "Kösem'in Mahrem Aşkları" kitabıyla ilgili
Sen bir birikimsin Sayru Usman
Ben kendi adıma müthiş bir kitap okudum. Kitapta aktarılan bilgi birikimine hayran kaldım. Bir ders kitabı gibi altını çizdim, kendimce notlar aldim, okunacak bir sürü kitap , izlenecek filmler, tiyatrolar öğrendim. Tanzimat ve sonrası Türk tiyatro tarihinden girdik, Shakespeare dan ciktik. bir çok sanat dalı ile alakalı kulak dolgunluğu edindik. Osmanlı tarihinin karanlık sularında dolastik. Ben Sayru Usman'ın yanlizliğında ve yaşlılığında inanılmaz bir keder gördüm. Evet bu yazdıklarıma merakınız yoksa okumak sıkıcı gelebilir çünkü bilinmeyen bir sürü bilgi, sanrı mi gerçek mi belli olmayan bir sürü tarih akışı içerisinde sürekli elimde telefon birşeyler araştırmak zorunda kaldım.ama bir süre sonra bundan zevk alır hale geldim. Okuduklarımın hepsi aklımda kalır mı? Bilmiyorum ama kafamda bir çok düşünceye ve doluluğa sebep vermesi ve bitirdikten sonra da hala bazı olayları araştırma isteği uyandırması açısından başarılı bir kitap.
Aklımda kalan en çarpıcı cümle ise annesinin ölümünün ardından "yaşanmamış bir ömrün posasını toprağa verdiler bugün." demesiydi Sayru Usman'ın. Uzun süre yaşanmamış bir ömrü mü yaşıyorum. Kendimi nasıl var edebilirim, edebiliyor muyum. Sadece ev hanimi, anne ve eş olmanın yetmedigini gayet de iyi anlatıyor bu satirlar. Keyifli okumalar...
Yazar Hakkında
Selim İleriYazar · 83 kitap
Ali Selim İleri, Türk yazar, senarist, eleştirmendir.
Bilim adamı Profesör Hilmi İleri'nin oğludur. 1968 yılında Atatürk Erkek Lisesi'ni bitirdi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini yarıda bıraktı. 19 yaşında Cumartesi Yalnızlığı isimli ilk öykü kitabı yayınlandı. İlk yazısını 1967 yılında, Yeni Ufuklar dergisinde yayımladı.
1998 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır.
Romanlarında ve öykülerinde bireyin zengin iç dünyasını başarıyla yansıtabilen yazar,ilk eserlerinde bireyler arasındaki iletişimsizlikleri de ön plana çıkarır.
Yıllarca, Cumhuriyet gazetesinin kültür-sanat sayfasında, "Yazı Odası" köşesinde makaleler yazmıştır. Radyo ve televizyonlara bir çok program yapan yazar, 2008'in yarısında başlayan programı "Selim İleri'nin Not Defterinden"i de sunuyor. Her pazar canlı olarak yayımlanan programı, TRT-2 sunuyor. Ayrıca 2008 yılından beri Zaman Gazetesi'nin Cumartesi ekinde İstanbul'la ilgili yazılar kaleme almaktadır.
Eserleri
* Cumartesi Yalnızlığı
* Bir Denizin Eteklerinde
* Pastırma Yazı (kitap)
* Dostlukların Son Günü (1978 Sait Faik Hikaye Ödülü)
* Eski Defterlerde Solmuş Çiçekler...
* Fotoğrafı Sana Gönderiyorum
* Kötülük
Romanları
* İlkgençlik Çağına Öyküler(Derleme)
* Yarın Yapayalnız
* Bu Yaz Ayrılığın İlk Yazı Olacak
* Hayal ve Istırap
* Destan Gönüller
* Her Gece Bodrum (1977 TDK Roman Ödülü)
* Ölüm İlişkileri
* Bir Akşam Alacası
* Cehennem Kraliçesi
* Yaşarken ve Ölürken
* Saz Caz Düğün Varyete
* Ölünceye Kadar Seninim
* Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın
* Allahasmarladık Cumhuriyet (Oyun)
* İstanbul Lâle İle Sümbül
* Kafes
* Anılar; Issız ve Yağmurlu
* Daha Dün
* Oburcuğun Edebiyat Kitabı
* Evimizin Tek Istakozu
* Rüyamdaki Sofralar
