Reşat Nuri, Çalıkuşu adlı eserinde geri kalmış Anadolu köylüsünü eğitmek isteyen ideal bie öğretmen profili (Feride) çizer. Bu öğretmenin karşısında ise bağnaz, cahil, kaba softa cinsten imam ve dindar kimlikli şahsiyetleri yerleştirir. Bu "bağnaz ve yobaz" tipleri modern eğitimin, ilmî gelişmenin, Anadolu insanının medenileşmesinin önündeki en büyük engel olarak gösterir. Benzer bir olguyu daha sert ve aşağılayıcı hali ile Yakup Kadri "Nur Baba" eserinde yapar. Romanda Bektaşî bir şeyh üzerinden din ve dindarlara saldırılır. Bektaşî Şeyhini cinci, körlerin gözünü açan bir şifacı gibi gösterdikten sonra, kendine gelen kadınları aldatıp onlarla beraber olan, onlarla eğlenen ırz ve namus düşmanı bir profilde canlandırır.