Notre Dame de Paris Victor Marie Hugo'nun Dostoyevski gibi yayıncısının süre talebiyle konsantre olamadığı zamanlarda kıyafetlerini çıkarıp kendisini odasına kitleyerek 6 ay gibi bir sürede yazdığı yaklaşık 187.000 kelimeden oluşan kitabı.
Kitabın asıl yazılış amacı o dönemde değeri unutulan Gotik Mimari'ye dikkat çekmek . Ki zaten Hugo'da Ahmet Mithat'ı anımsatan bir biçimde okuyucuyu bu konuda romanın akışını keserek bilgilendirmeye çalışıyor.
Kitabın bana göre başkarakteri Başdiyakoz Claude Frollo. Onun psikolojik dalglanmaları değerlerinin duyduğu aşk karşısında paramparça olması ve en önemlisi de kitabın Frollo 'nun diğerlerine duyduğu sevgi ile var olması.Kitap aslında sadece aşka değinmiyor .Frollo'nun engelli Quasimodo'ya ,haylaz kendisi gibi yetim ve öksüz kardeşi Jehan'a ve yine bir başka yetim ve öksüz olan Esmeralda'ya duyduğu sevgi kitabı biçimlendiren en önemli unsurlardan. Kitapta ayrıca üç farklı insan tipinin üç farklı sevme tarzı anlatılmış. Yakışıklı,güzel giyinen ,havalı bir ismi olan Phoebus'un ama aslına inildiğinde beş para etmeyen sevgisi ,tam tersine son derece çirkin olan ismi Kurban Bayramı gibi bir şeye denk gelen Quasimodo'nun son derece temiz mükemmel sevgisi , kitaplarından başka hiçbir şey düşünmeyen hayatta Cicero , hitabet ,astronomi dışında şeyler olduğunu daha da önemlisi bir kalbi olduğunu sadece Esmeralda'yı görünce anlayan Frollo'nun sevgisi. Hugo ilk ikisi arasındaki kıyaslamayı Qusimodo aracılğıyla birçok kez mükemmel bir biçimde yapıyor. 'Köknar kavak kadar güzel değildir , ama kışın yapraklarını dökmez.'
Quasimodo'nun koyduğu iki saksıdan parıltılı kristal olanın çatlayıp su sızdırması ve çiçeği soldurması ,kumdan yapılan biçimsiz olanın ise suyunu muhafaza edip çiçeğini dipdiri tutması.
Kitap kesinlikle bir başyapıt ve