İçki ve harem entrikaları ilk on sultandan sonrakilerin başına bela olmuştu. Egemen sınıfın bazı üyeleri, görevlerini yerine getirmezken, sistemi sömürüp zenginleşmişlerdi. Ancak Öte yandan, Osmanlı'nın uzun ömürlü olmasının sırlanndan biri söz konusu çürümeyi görerek reformları başlatan üretken sultan ve vezirler olmuştur. Bu padişahlar arasında:
- Yeni bir ordu kurma girişimi sonucunda ayaklanan yeniçeriler tarafından katledilen II. Osman.
- Tek bir yıl içinde 25 bin isyancıyı idam ettiren IV. Murad,
- Yeni savaş tekniklerini öğretmeleri için Avrupa'dan uzman getirten ilk padişah olan I. Mahmud.
- Ve bir sonraki bölümde ele alacağımız kapsamlı reform programini, nizam-ı cedidi başlatan III. Selim sayılabilir.