Akış
Ara
Ne Okusam?
Giriş Yap
Kaydol

İklil Kurban

İklil KurbanDoğu Türkistan İçin Savaş yazarı
Yazar
Çevirmen
8.7/10
6 Kişi
29
Okunma
5
Beğeni
724
Görüntülenme

Hakkında

İklil Kurban, Çin’in zulmü altında yıllardır ezilen ülkesi Doğu Türkistan’ın bağımsızlığı için ömrünü adamış yılmaz bir savaşçı, fikirleriyle önder bir ilim adamıdır. İklil Kurban 17.03.1935 tarihinde gözü yaşlı bir tarihe sahip Doğu Türkistan’ın İli bölgesi Gulca şehrinde doğdu. Tatar İlk-Orta Okulu’nu Gulca’da bitirdi. 1952 yılında Ahmetcan Kasimi Lisesini bitirdikten sonra Ürümçi’deki Şin Cang (Doğu Türkistan) Milletler Darülfünunu’nun tarih bölümüne girdi. 1953 yılında Darülfünun’daki “Şin Cang Tarihi Kalıntılarını İnceleme Grubu” ile birlikte Satuk Buğra Han’ın, Kaşgarlı Mahmut’un ve Yusuf Has Hacip’in doğduğu şehir Kaşgar’a gitti. Bu gezi hayatının şekillenmesinde büyük rol oynadı. 1954 yılında Darülfununu bitirdi. Aynı yıl Kaşgar Öğretmen Okulu’na öğretmen olarak tayin edildi. Henüz hayatının baharında “karşı devrimci” suçlamasıyla 04.11.1955 tarihinde 20 yaşında hapse atıldı. Yaşamına ani giren hapis hayatıyla birlikte Çin karşısında ezik düşen kimliğini-kişiliğini koruyabilmek için milliyetçiliğe sığındı. 15 aylık hapis yaşamından sonra, 04.02.1957 günü hapishaneden salıverildi. Hapishaneden çıktıktan sonra İli (Gulca) Öğretmen Okulu’nun son sınıfına (10.sınıf) girip, 1957-58 öğretim yılında eğitimini tamamladı. Hapishane ve öldürülme Türkistanlı milliyetçi aydınlarının kaçınılmaz yazgısıdır. 1957 ve 1958 yıllarında tüm Çin çapında aydınlara karşı yürütülen, sözde Stil Düzeltme Hareketi olarak adlandırılan “beyin yıkama” toplantısında “yerli milliyetçi” suçlamasıyla, 30.10.1958 günü çalışma kampına gönderildi. 4 yıl boyunca yazın tarlalarda, kışında Ortaçağdan kalma kömür madenlerinde günde 5 saatlik uykuyla gece gündüz demeden sadece 300 gr’lık mısır ekmeği ile yaşam savaşı verdi. Horlandı, ağır hakaretlere maruz kaldı. Kendisine yapılan meşhur Çin işkenceleri karşısında ruhen ve fiziken olağanüstü direniş gösterdi. Kanlı Mayıs olaylarının yaşandığı dalgalı siyasi bir ortamda 13.07.1962 günü çalışma kampından salıverildi. 1964-1965 yılları arasında Siyasi Danışma Kurulu’nda “beyin yıkama” toplantısında bulundu. Sonraki ömrü “yerli milliyetçi” suç damgasıyla, Gulca şehrinin 25 kilometre yakınındaki Mayıs Komünü (Üçon Mahallesi) çalışma alanında gözetim altında geçti. Komün yaşamının en ağır faturasını yoklukla sefaletle ve hastalıklarla ödedi. Yıllarca Çin’i kana bulayan, Mao Zedung’un 1976 yılındaki ölümünden sonra, Çin komünist rejiminde meydana gelen kısmi değişimin ardından, resmi genelge ile aklandı. 1979-80 öğretim yılında Gulca şehrindeki 16. Lise’de öğretmenlik yapmaya başladı. BM Hong Kong şubesinin ve Pekin Türk Büyükelçiliğinin yardımıyla, Ekim 1980’de Türkiye’ye, serbest göçmen olarak geldi. Yoksullukların, haksızlıkların mahkûmiyetlerin ardından 45 yaşında yeniden hayata başladı. Ekim 1981’de Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili Edebiyatı Bölümü’nde uzman olarak işe başladı. Yeni Uygur Türkçe Sözlüğü üstünde çalışmaya başladı. Aynı zamanda Tarih Bölümü’nün 3. ve 4. sınıflarından ders alarak yüksek lisans eğitimini bitirdi (1984). Mayıs 1985-Ocak 1988 yılları arasında Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde Türk lehçeleri üzerinde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. Bu sırada Tarih Bölümü’nden master çalışmasını bitirdi (28.12.1987). Çin’de uğradığı haksızlıklar burada da yakasını bırakmadı. Üniversitede tezi Çin sevdalısı öğretim görevlileri tarafından ağır eleştirilere, mesnetsiz yakıştırmalara maruz kaldı. Tüm olumsuzluklara rağmen İklil Kurban azmi ve çabasıyla tezini kabul ettirdi. Tezin konusu Doğu Türkistan’ın kuzeyinde 1944-1949 yılları arasında kurulup-yaşatılan bir Türk devletinin siyasî tarihiydi. Bu çalışma “ŞARKİ TÜRKİSTAN CUMHURİYETİ (1944-1949)” adıyla Türk Tarih Kurumu tarafından 1992 yılında kitap olarak basıldı. Ocak 1988 yılında Ankara’ya-eski çalıştığı kurumu olan Hacettepe Üniversitesi’ne döndü. Burada Türk Dili Bölümü’nde uzman olarak çalışırken, YENİ UYGUR TÜRKÇESİ SÖZLÜĞÜ’nü hazırladı. Bu sözlük Türk Dil Kurumu’nda 1995 yılında basıldı. Aynı yıllarda Tarih Bölümü’nden de doktora çalışmasını bitirdi (24.02.1992). Doktora çalışmasının konusu, Doğu Türkistan’ın güneyinde 1678-1755 yılları arasında yaşayan Hocalar Devri’nin siyasî tarihiydi. Bu çalışma “DOĞU TÜRKİSTAN İÇİN SAVAŞ” adıyla Türk Tarih Kurumu tarafından 1995 yılında kitap olarak basıldı. İklil Kurban, Ankara ve İstanbul’daki deneyimleriyle Mayıs 1993 tarihinden başlayarak Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde Yardımcı Doçent olarak çalışmaya başladı. 1993-1994 öğretim yılında bağlı bulunduğu kurumun onayıyla Özbekistan’ın Taşkent şehrinde Doğu Bilimleri Enstitüsü’nde bir yıl dil ve tarih öğretmenliği yaptı. 1992-1993-1994-1995 ve 1998 yıllarının yaz aylarında Almatı, Türkistan, Bişkek, Taşkent, Fergane, Semerkant, Buhara, Kazan gibi Türk şehirlerinde gezi ve araştırmalarda bulundu. Bu araştırmalarının sonucu olarak, YAŞLI TARİHİN YANKISI (Bulgar-Tatar Tarihi ve Medeniyeti) başlıklı Tatar tarihine özgü eserini tamamladı. Bu eser Doğan Medya Center tarafından 1998 yılında basıldı. 1995 yılının sonbaharında 2 ay (Eylül ve Ekim), Kazan Devlet Üniversitesi’nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde Türkiye tarihinden ders verdi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde öğretim üyesi olarak çalışırken, Mart 2002 tarihinde emekli oldu. İklil Kurban, kendisi gibi mücadeleci, azimli, yüksek gönüllü mükemmel bir eş olan Roza Kurban ile evlidir ve birbirinden değerli iyi yetişmiş 5 çocuğun babasıdır. Bugün 80. Doğum gününü kutladığımız İklil Kurban için Türkiye hayata sıfırdan başladığı, umutlarının yeniden yeşerdiği bir ülke olduğu kadar aynı zamanda hüznü ve hayal kırıkları yaşadığı bir ülke oldu. O, Doğu Türkistan’ın ulusal bağımsızlığı için savaş verirken, gençliğinin en güzel yıllarını Çin hapishanelerinde, çalışma kamplarında geçirirken bu dava için mücadele etmemiş “sözde özgürlük savaşçısı” olduğunu iddia eden insanlar çoktan köşe başlarını tutmuş, bu davanın önderleri olarak ilan edilmişti bile… Tarih kimi zaman yazanlar tarafından yalanlarla dolu olsa bile gerçekler mutlaka bir gün ortaya çıkacaktır. Asıl Doğu Türkistan‘ın bağımsızlığı ve halkının insanca yaşaması için mücadele veren halk kahramanlarının Nazagum, Yakupbeg, Mahmut Muhiti, Alihan Töre, Ahmencan Kasimi, Abdulkerim Abbasi, Gani Batır, Lutffulla Mutellif, Rızvangül Haşim, Mesut Sabri, Yakup Rahmanoğlu, Abdurehim İsa, Turgut Almas, Abdurehim Ötkür ve İklil Kurban’ın bıraktığı izler ise hiçbir zaman silinmeyecektir.
Unvan:
Yazar
Doğum:
Gulca, 17 Mart 1935

Okurlar

5 okur beğendi.
29 okur okudu.
19 okur okuyacak.
1 okur yarım bıraktı.
Reklam

Sözler ve Alıntılar

Tümünü Gör
Reklam
Şüphesiz bu yabancı unsurların Türk dünyasında oynadığı rol ve acı sonuçları Türklük açısından ibret olarak bilinmesi son derece önemlidir...
Timur, sadece bilime önem veren bir hükümdar değil, aynı zamanda kendisi de iyi bir tarihçidir.
Bahaüddin’in lakabı olan Nakşibendi, “nakışçı” manasında olup, zikir ile etkilemeyi nakışçılığa benzetmektedir.
Türk şeyhleri...
Din ile devleti iki ayrı şey bilen Türk şeyhleri, hocaların dünyevi işlere karışmasını kötü görürlerdi.
Doğum günününüz kutlu olsun İklil Kurban
Pan Türkist kelimesi benim için artık kutsal bir kelime haline gelmişti. O günden sonra bu sözü yüreğimin en derin yerinde sakladım.
İklil Kurban
İklil Kurban
Reklam

Yorumlar ve İncelemeler

Tümünü Gör
112 syf.
·
Puan vermedi
Yazarın doktora tezinin adını değiştirerek yayımlamış olduğu bu kitap, küçük bir kitap olmakla birlikte seküler bir bakış açısıyla yazılmıştır. Yazar, aslen Doğu Türkistanlı olduğu ve bölgeyi iyi tanıdığı için Çin hakkında içeriden bir göz olarak değerlendirme yapabilmiştir. Kitabın önsözünde, Doğu Türkistan’ın Çin egemenliğine girmesine neden olan unsurlar ve sonuçların değerlendirilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. Kitabın sonuna gelindiğinde ise amaca ulaşıldığı görülmektedir. Moğollar döneminden başlanarak hocalar döneminin oldukça detaylı anlatılması ile Doğu Türkistan incelenmiştir. Yazarın Doğu Türkistanlı olmasından dolayı Çin’e bir karşıtlık sezilse de orada yaşamış bir insanın duygularını törpüleyebileceği kadar törpülediğini düşünüyorum. Dili oldukça yalın olan bu eseri, Doğu Türkistan’ın egemenlik altına giriş sürecini merak edenlerin okunmasını önerebilirim.
Doğu Türkistan İçin Savaş
Doğu Türkistan İçin Savaşİklil Kurban · Türk Tarih Kurumu Yayınları · 202016 okunma
113 syf.
10/10 puan verdi
·
Beğendi
Şarki Türkistan Cumhuriyeti
Doğu Türkistan'ın son bağımsız devleti. Bu gün yaşanan herşeyin acı tarihi. 1944-1949 yılları arasında Doğu Türkista'ın İli, Altay ve Tarbagatay vilayetlerinde Çin zulmüne karşı kurulan son bağımsız Uygur devleti. Akademik bir eserin, yazarın kendi anıları ile desteklenerek, hem duygusal hem de tarihi arka planını en güzel okuyacağınız kitap. Yazar ilk gençlik yıllarını bu devletin bayrağı altında geçirmiş. Bir yüksek lisans tezi olan kitap akademik bir eser olmasının yanında yazarın ve çevresindekilerin bir hatıratı niteliğinde. Kolay okunan ve anlaşıla bilen bir dile sahip. Kirapta okuduğum ve yüzleştiğim ilk acı gerçer ise Çin'in Türkistan'ın bağımsızlığının son temsilcisi olan bu devleti ve bağımsızlık uğruna savaşan askerlerini Çin Halk Cumhuriyetine mâl etmesiydi
Şarki Türkistan Cumhuriyeti
Şarki Türkistan Cumhuriyetiİklil Kurban · Türk Tarih Kurumu Yayınları · 202011 okunma
112 syf.
·
Puan vermedi
Kitap Şuuru
Kitap Şuuru
Aslen Doğu Türkistanlı olan yazar eserinde Doğu Türkistan'ı ele geçirmek için seferlerde bulunan devletlerin ve yöneticilerin tarihlerinden bahsetmiştir. Kimi yerde ise yazar Doğu Türkistan'ın nasıl kurtulabileceği üzerine kendi yorumlarını eklemiştir. Doğu Türkistan'ın geçmişteki demografik yapısına da yer veren yazar bu demografik istatistikler ile Doğu Türkistan'ın kime ait olduğunu ispatlamıştır. Yazar eserinde Doğu Türkistan tarihindende bahsetmektedir. Kitap Doğu Türkistan'da ilk Türk hakimiyetinin kurulmasıyla başlayıp Gulca'da 12/11/1944 tarihinde kurulan ancak 1949 yılında Rus ve Çinli komünistleri ortak hareketleri sonucu yıkılan Şarki Türkistan İslam Devleti'nin yıkılmasıyla bitmektedir.
Doğu Türkistan İçin Savaş
Doğu Türkistan İçin Savaşİklil Kurban · Türk Tarih Kurumu Yayınları · 202016 okunma