Bir Ekonomizm Eleştirisi’nden sonra Heretik Yayıncılık’tan çıkmış konu yörüngesi yakın başka bir kitabı daha okudum: Piyasa İslamı. Bir Ekonomizm Eleştirisi’nde meta yönelimli bir modernite tesisini hedefleyen üç anlayıştan birisi olarak ele alınan “Ilımlı İslam Kalkınma Anlayışı”nın kısa ve özgün bir sunumunu Patrick Haenni’in “İslam Suretinde Neoliberalizm” alt başlıklı “Piyasa İslamı” adlı kitabında okuyoruz.
Patrick Haenni uzmanlık alanı İslamcılık ve İslam toplumları sosyolojisi olan Arapça bilen ve uzun yıllar Mısır başta olmak üzere çeşitli Ortadoğu ülkelerinde yaşamış İsviçreli bir siyaset bilimci. Kısa bir internet araştırması ile Haenni’in kitabının Arap ülkelerinde oldukça ses getirdiği sonucuna ulaşabiliriz. Goodreads’de 8 Mayıs 2016 itibarıyla kitabın Arapça baskısı için 215 oy verilmiş (ortalama 3,7) ve 70 inceleme yapılmış durumda.
Kitabın Türkçe ilk baskısı 2011 yılında Özgür Üniversite Kitaplığı tarafından yayınlanmış. Takip edenlerin bileceği üzere kitabın kendi ifadesi ile Türkçe söyleyeni Levent Ünsaldı Hoca bu arada Heretik Yayıncılık’ı kurdu ve bu yayınevi tarafından 2014 yılında kitabın yeni bakısını yapılmış. Kitap 2005 yılında ”L’islam de marché: L’autre révolution conservatrice” adı ile Fransızca basılmış. Kitabın Heretik baskısının takdim yazısı Ali Yaşar Sarıbay’a ait. Sarıbay Weber’den hareketle modernleşme sürecinin İslam toplumları için bir mutlak hakikat arayışı ve gündelik hayatı anlamlandırma girişimi olarak bir anlam arayışına kapı araladığını ve sekülerleşme zorunluluğunun, İslami yapıları, değerleri ve fikriyatı rasyonalist bir söyleme dönüştürme etkisinin belirleyici hale geldiğini ifade etmektedir. Bu dönüşüm paradoksal şekilde dini şimdinin bir meselesi olarak merkezi bir konuma getirmiş olup, Haenni işbu “İslamlaşma” dalgasının sosyolojisini resmetmektedir. Sarıbay’ın ifadesi ile Haenni’in temel tezi şudur: Kapitalist modernleşme ve küreselleşmenin hakim olduğu, dolayısıyla hemen her şeyin “piyasa mantığına” vurularak kıymetlendirildiği bir dünyada İslam’ın bu mantıkla karşılaşmasının; İslam’ın o dünyayı değil, o dünyanın İslam’ı “Piyasa İslamı” olarak başkalaştırmış olduğu.
10000 euroluk bir Louis Vuitton veya Hermes çantayla gecekondu ziyaretlerine çıkmak, yer sofrasında bağdaş kurmak ve bir de üstüne üstlük "komşum açken ben tok yatamam'' retoriği üzerinden "ekmek" yemeye kalkışmak zor zanaattır.