Susan McKinnon

Susan McKinnon

9.0/10
1 Kişi
·
2
Okunma
·
0
Beğeni
·
152
Gösterim
Adı:
Susan McKinnon
Unvan:
Antropolog, Yazar
Doğum:
14 Eylül 1949
"On yedinci yüzyıldan beri bu kısır döngüye yakalanmış gibiyiz, önce kapitalist toplum modelini hayvanlar alemini yorumlarken kullanıyoruz, sonra da burjuvulaştırılmış hayvanlar alemini insan toplumunun yorumlanmasında yeniden kullanıyoruz."
Susan McKinnon
Sayfa 65 - Boğaziçi Üniversitesi
Modell'e göre evlatlık alınmış çocuk "gerçek" biyolojik anne-babasını aradığı zaman, akrabalık ilişkilerinin davranışlarla ilgili parçasının, yani birlikte yıllarca yaşamanın, ortak deneyimlerin, duygusal bağlılığın meydana getirdiği o hissin eksik olduğunu fark eder, dolayısıyla akrabalık duygusu da eksiktir. Modell şu sonuca varır: "İnsanlar gerçekten etkileşime girdiği zaman, saf biyolojik ilişkinin cılızlığı su yüzüne çıkar," aynı şekilde ilişkileri "gerçek" akrabalık ilişkilerine çevirmek için çaba harcamak gerektiği de anlaşılır, ki bu ilişkilerin biyolojik bir temeli ister olsun ister olmasın.
Susan McKinnon
Sayfa 51 - Boğaziçi Üniversitesi
İnsanlara dair başka gerçekliklerin tutucu bir tavırla hiçe sayılması sayesinde evrim psikologları akrabalık ile toplumsal ilişkilerin doğası hakkında kendi kültürlerine özgü bir anlayışa sahiptir; bunu da bütün kültürleri kapsayan bir evrensele (tümel) dönüştürürler. Bu anlayış kapitalizmin ilk dönemlerindeki tarihsel koşullarda filizlenmiştir; günümüzde de neo-liberal ekonominin değerleri tarafından desteklenmektedir. Fakat eldeki bulgular bu anlayışın bütün kültürleri içine almadığını, belirli bir kültüre özgü olduğunu açıkça belli etmektedir; dolayısıyla evrim psikologlarının bu anlayışa biçtiği tümellik rolü insan toplumsallığının çeşitleri konusundaki cahilliklerinden ötürüdür.
Susan McKinnon
Sayfa 58 - Boğaziçi Üniversitesi
Biyolog Anne Fausto-Sterling sorar: "Örnek dişi olarak hangisini seçmemiz gerek? Daha iyi bilinen şempanze türünün dişilerinin hormon ile çiftleşme örüntüleri yakındır, fakat bonobo dişisi hem erkeklerle hem dişilerle sürekli cinsel ilişkiye girer, aynca cinselliği sadece üremek için değil aynı zamanda toplumsal ilişkiler için de kullanır."

Bonobo dişilerinin çok yönlü cinsel davranışına dikkat etmek, evrim psikologlarının toplumsal cinsiyet ve akrabalık hakkındaki klişe açıklamalarını açıkça yerle bir eder, bu yüzden bu örneği vermekten kaçınırlar. Bunun yerine, açıklamalarının merkezi konumundaki toplumsal cinsiyet klişelerini onaylayacak hayvan davranışlarını bulmak için geniş bir türler yelpazesi içinde dolaşırlar; benekli çulluktan, gladyatör ağaç kurbağasına, deniz filine kadar farklı türleri incelerler.
Susan McKinnon
Sayfa 111 - Boğaziçi Üniversitesi
Bilimin popülerliğinin artmasıyla birlikte giderek yaygınlaşan evrimsel psikoloji; insan davranışları, kültürü ve ahlakını evrimsel mekanizmalar üzerinden inceleyen bir bilim dalıdır. Ancak bu bilim dalı henüz yeterince sağlam bir metodoloji ya da epistemoloji üzerine oturtulmamıştır. Bazı evrim psikologları (bkz: Robert Winston) kitaplarına başlarken insan davranışlarının çok kompleks olduğunu, tek bir parametreye indirgenmeyeceğini ifade etse de, maalesef bu duyarlılık camianın tamamında yoktur. Sonuç olarak insan dili ve kültürü aracılığıyla yorumlanan doğa, bu tarz yazarlar tarafından "insan doğası" adı altında yeniden insana uygulanmaktadır.

Yaşamın ve kültürün bin bir çeşitliliği ile sürekli hemhal olan antropolog Susan McKinnon'ın eleştirisi işte tam bu noktadan başlar. Evrimsel psikolojinin bahsettiği evrensel insan doğası ve davranışları diye bir kalıp yoktur. İnsanın doğal ya da seksüel seçiliminde geliştirdiği yöntemler birbirinden oldukça farklıdır. Kendi toplumlarının (Avro-Amerikan) değer yargılarını, kendi toplumlarından seçtikleri denekler üzerinden ispatlayarak doğaya uyarlamaya çalışan evrimsel psikologlar insan çeşitliliğini bilinçli olarak görmezden gelmekte ve mevcut düzeni (ataerki, kapitalizm vs.) rasyonelleştirmektedir.

Uzun süre evrimsel psikoloji ile ilgilenen birisi olarak kitaba karşı oldukça ön yargılıydım. Taylan Bayram ’ın önerisi ve ısrarı sonucunda eleştirmek amacıyla başladım ve iyi ki de okumuşum. Oldukça güzel bir bakış açısıyla çok da sağlam bir temelden veriyor eleştirisini yazar. Kitabın bana göre temel kusuru ise bazı yazarların marjinal söylemlerinin de evrimsel psikolojiye mal edilmesi. Evrimsel psikolojiden komple vazgeçmeyi mantıklı bulmuyorum ancak yazarın eleştirileri kesinlikle göz önünde bulundurularak daha bilimsel bir zemin oturtulmalı.

Yazarın biyografisi

Adı:
Susan McKinnon
Unvan:
Antropolog, Yazar
Doğum:
14 Eylül 1949

Yazar istatistikleri

  • 2 okur okudu.
  • 7 okur okuyacak.
  • 1 okur yarım bıraktı.