Bir millet üzerinde diğer bir milletin hâkimiyeti teesüs eder, köleleştirmek suretiyle öbür milletin âleti olur ve onlara bağımlı hale gelirse, mağlup millet fertlerinin ruhları üzerine bir tenbellik ve miskinlik çöker.
Bilinmelidir ki, her türlü kusurdan münezzeh olan Allah, insanların tabiatlarına hem hayrı hem de şerri yerleştirmiştir. Nitekim yüce Allah; "Biz ona (biri doğru; diğeri yanlış olan) iki yolu gösterdik" (Beled, 90/10) "Ona (nefs-i nâkıtaya) hayrı da şerri de ilham etti" ( İyiliğin ve kötülüğün ne olduğunu hissettirdi. Şems, 91/28) buyurmuştur. Şayet itiyatlarının merasında başıboş bırakılır ve dini tabi olma hali kendisini ıslah etmezse, insan daha çok kötü huylara yakın olur.
Bir kimse, huy, meleke ve adet vaziyetine gelecek derecede bir takım hallerle ünsiyet ederse, artık bu haller o kimsenin tabiatı ve cibiliyeti durumuna gelir.