Zeki BAYKAL

Kargaşa. Anılacak günlerim olmadı mı benim? Ayaklarımın korkusuzca çiçeklendiği, silahıma yapışıp sabahın serinliğini beklediğim, kuzey gemileriyle sağır olduğum günler, sepet örmeyi unuttuğum günler olmadı mı? Ey geceyi ve kahverengi bir düzeni taşıyan ellerim! Yüzümün uğultusuyla şaşırtın beni. O karanlık ormanı yangına vurun. Çünkü ben de kaçarken ardımda kalanları yakıyorum. Ama iyi biliyorum yıldızları, ama yıldızların tanrıların da üstünde parladıklarını, anılacak günlerimin gitgide yokolduğunu biliyorum. Kargaşa. Ve kolayca yıkılan inançlarım benim, benim en sağlam, en dağınık ellerim. Sabahı nasıl tetikte bekliyorum. Şafakla damar damara seviştiğini görmek için bilgeliğin. Ve onarıyorum nasıl hızla kendi gücümü. Nasıl bir soylu boşluğa çılgınca kanayorum. Ey yangınlar artığı! Her yangından arta kalan bir şey, her yangından arta kalan gerçek şey çoğalt beni.
Şiir
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Evrimsel Kuram
Daha sonraki yıllarda, oluşturduğu kuramlar Darwin’i Tanrıya karşı tam bir inançsızlığa götürdü. Otobiyografisinde şunları yazmıştı: “İnançsızlık bana çok yavaş bir şekilde, süzülerek geldi ama sonunda tam olarak yerleşti. Bu öylesine yavaş bir hızda gerçekleşti ki hiçbir gerginlik hissetmedim, o zamandan beri de vardığım sonucun doğruluğundan bir an bile olsun şüpheye düşmedim.”
Sayfa 22·Kitabı okudu
Felsefe
Toplumsal Kuramlar
New York Times muhabiri Nicholas Wade The Faith Instinct (İnanç İçgüdüsü) kitabında Wade “dinin evrimsel işlevinin ... insanları birbirine bağlayarak grup çıkarlarını kendi bireysel çıkarlarının önüne koymalarını sağlamak” olduğunu öne sürer. Dolayısıyla “daha güçlü bir dinî eğilime sahip olan gruplar, daha az kaynaşmış gruplara göre daha çuok birleşecekler ve daha fazla avantaja sahip olacaklardır”. Wade’e göre “bir din, üyelerinin birbirlerini desteklediği güven halkaları yaratır... [ve] hem birbirlerine (grup içi) hem de inanmayanlara (grup dışı) karşı üyelerin toplumsal davranışlarını şekillendirir”
Sayfa 237·Kitabı okudu
Felsefe
Tanrıların Kökenine Dair Diğer Kuramlar
Bu nedenle beyne ilişkin evrim kuramı, tanrıların hem ortaya çıkış nedenini hem de niçin o zaman ortaya çıktıklarını açıklayabilir. Evrim kuramı aynı zamanda paralel evrime dayanarak tanrıların dünyanın farklı yerlerinde birbirinden bağımsız ortaya çıkışını da açıklayabilir. Son olarak, toplulukların adli, ekonomik ve sosyal gereksinimlerinin manevi ihtiyaçlarla nasıl birleştiğine açıklık getirebilir. Dünyevi olanla kutsal olan birlikte gelişmiştir; her biri diğerini desteklemiş ve birbirine bağımlı kalmıştır.
Sayfa 236·Kitabı okudu
Tanrıların Kökenine Dair Diğer Kuramlar
[Ruhun varlığının sürdüğüne dair] bu büyük inancın izleri, vahşi ırklar arasındaki kaba ve ilkel tezahürlerinden geleceğe olan imanın bir anda sevap işlemeye, acı çekerek ve ölüm korkusu duyarak umudun sürdürülmesine özendirdiği ve bu dünyada mutluluk ile sefaletin bölüştürülmesi konusundaki kafa karıştırıcı sorunu başka bir dünyada adalet sağlayarak çözen modern bir dinin merkezine yerleştiği yere kadar sürülebilir. (Yazarın buradaki ifadeleri Richard B.Tylor isimli bir başka yazardan alıntıdır...)
Sayfa 236·Kitabı okudu