Zeynep K.
@zeynepkyak
Şu anda okuduğu kitaplar
Graeber'in siyaset, ortaklık, mücadele etmek, yenilmek, kazanmak, kapitalizm vb. üzerine olan kısa denemelerinden oluşan bu kitabın tek sevmediğim şeyi türkçe basımındaki kapak resmi olsa gerek.
Tersine devrimler adlı bu kitabın amacını, Graeber'in ikinci bölümün başında yazdığı şu dizeler, kanımca çok güzel özetliyor:
"Bir devrim noktasına ya da bir devrimler dizisine doğru ilerliyor olabiliriz, ama artık bunun ne demek olabileceği konusunda bile bir fikrimiz yok... Neden her türlü radikal toplumsal dönüşüm fikri çokluk tarafından 'gerçeklikten uzak' addediliyor? Eğer bugün, geçmişin boyunduruk mekanizmalarından yekten ve toptan bir kopuş beklemiyorsak, o zaman devrim deyince neyi anlıyoruz?"
Gerçekten de dönüp bu soruları ziyaret etmeye, üzerine tekrar tekrar beraber düşünmeye ihtiyacımız var belki de. Graeber, tam da bunu yapıyor. Kendi samimi, yer yer alaycı ve gücümüzü hatırlatan ama bir o kadar öz-eleştirel ve reflektif sesi ile. Okurken Graeber ile beraber düşündüğümü hissettiren, sesimin satır aralarında yer bulduğu bir kitap. belki de bu yüzden daha fazla anarşist yazarlara ihtiyacımız var. bir şeyleri 'öğretmeye' çalışmaktan ziyade, birlikte düşünmek için satır aralarına bizleri de çağıran yazarlara.
son olarak ise, kitabın son bölümünde bu kadar basit ve güzel bir dille yazılan neoliberalizme dair kısmı ve bir son söz paylaşmak isterim:
"Dünyadaki herkesi ekonomik büyümenin herhangi bir önem arz eden tek şey olduğuna ikna etmeyi başaran hareketti neolibeliralizm; kendi himayesi altında reel büyüme oranları küresel çapta yerle yeksan olsa da... Finans kodamanlarının herhangi bir şeyin değerini tayin ve idare etmeye muktedir tek topluluk olduğuna dünyadaki herkesi ikna etmeyi başaran sistemdi neoliberalizm, bunun için o kendi finans enstrümanlarının
Reklam
Yazar’ın kitabın önsözünde anlattığı bir anekdot, bu eserin meselesini son derece berrak bir biçimde ortaya koyuyor: Kitabının konusunu soranlara her defasında “katil kadınları araştırıyorum” dediğinde, çoğu kişinin bunu “katledilen kadınlar” olarak duyması.
Kadın ve kadınlık, toplumsal tahayyülde o kadar derin biçimde “mağduriyet”le özdeşleştirilmiş, öylesine katı bir biçimde kodlanmıştır ki; bir kadının fail olabileceğini dilde kurmak hem neredeyse imkânsızdır hem de tehditkâr bir ihtimal olarak görülür. Kitap boyunca yazar, Şili tarihinden dört kadının hikâyesini, yargılanma süreçlerini ve susturulmuş seslerini görünür kılmaya çalışırken; “katil kadın” fikrinin patriyarkal toplumsal anlatı içinde neden kabul edilemez olduğunu da adım adım açığa çıkarır. Bu kabul edilemezlik, söz konusu kadınların hikâyelerinin Şili toplumu ve yargı mekanizması tarafından nasıl sistematik biçimde “histerik”, “deli” ya da “tutkulu âşık” anlatılarına indirgendiğini de gözler önüne serer. Çünkü nihayetinde, yazarın son derece çarpıcı bir dille ifade ettiği gibi:
“Katil bir kadını infaz etmek, toplumun yüzyıllardır inkâr ettiği bir gerçeği kabul etmek anlamına gelir… Histerik değil, hasta değil, meczup hiç değil. Tetiği çekip onu infaz etmek; fiilde, imgelemde ve dilde sistematik olarak reddedilmiş bir özneyi tanımaktır. Ve bu tanıma gerçekten mümkün olsaydı, kadınların pasif, ölçülü, fedakar, sevgi dolu ve hepsinden önemlisi zararsız olduğu fikri üzerine kurulu toplumsal cinsiyet modelinin ciddi biçimde sarsılmasına yol açardı.”
Nitekim tam da Zeran’ın işaret ettiği üzere, kitaptaki tüm kadınlar işledikleri suçları açıkça kabul etmiş ve işledikleri suça dair açıkladıkları ayrıntılarda "tutku dolu bir aşk", "akıl hastalığı" vs gibi işaretlerde bulunmamış olmalarına rağmen; hem yargı
Özkazanç’ın çeşitli yazılarının bir araya gelmesiyle oluşan bu kitap, queer ve feminist teori/pratik içinde çoğu zaman konuşul(a)mayan noktaları görünür kılarak kritik perspektifler sunuyor. Kitapta yer alan kimi analizler, hem günümüzde hayatlarımızı kuşatan yeni erkeklik ve şiddet biçimlerine ışık tutuyor hem de bu yeni erkeklik formları karşısında mücadelenin ve dayanışmanın tıkanma noktalarına, yaşadığımız çıkmaz ve hezeyanlara dair önemli ipuçları veriyor. Aynı zamanda birbirimize yeniden nasıl tutunabileceğimize dair düşünmeye değer tespitler de içeriyor.
Muhteşem bir eser. 2012'de İstanbul'da düzenli olarak yapılan Amargi Buluşmalarının bir kaydı. Her bölüm ve her bölümün içerisindeki tartışmalar, feminist mücadelemizin yakın tarihine ve güncel tartışmalarına dair çok önemli şeyler barındırıyor. Okuyun, okutun!
