İnsanın hayvanlık mertebesinden uzaklaşarak gerçek
insanlığa ulaşması ahlaki eylemlerine bağlıdır. İnsanlık adalet, iffet, merhamet, cömertlik, cesaret gibi değerlerin ortak ismidir; ahlaki değerlere yaklaştıkça insanîliğe, onlardan uzaklaştıkça hayvaniliğe meyleder. Üstün değerlerle nitelenmek miraç diye isimlendirilirken aşağıya düşmek süflileşme olarak isimlendirilir. "Namaz müminin miracıdır." demek, "İnsanı süfli mertebeden üst mertebelere taşıyan yüksek ahlak namazdır." demektir. Bu durumda namaz bütün üstün ahlakların hem kendisi hem sebebi haline gelir. Ayet-i kerimede bu durum, "Kuşkusuz namaz insanı kötülük ve taşkınlıktan alıkoyar." (Ankebût, 45) diye anlatılmıştır. Başka ibadetlerle ilgili böyle ifadeler gelmiş olsa bile öznelik en çok namaza yüklenir. Çünkü namaz ilahi huzurda durmak demektir. İnsanı namaz alıkoymaz, huzurunda durduğu Allah onu bütün kötülüklerden alıkoyar.
Reklam
Gerçek şu ki insanın en az bildiği bizzat kendi kıymetidir.
Kanaatimce kendi kıymetimiz kadar cahil olduğumuz başka bir
mesele yoktur. Bütün iddialarımızın ve böbürlenmelerimizin ardında öyle güvensizliklerimiz saklıdır ki bütün gayretimizi var olma mücadelesine adarken kıymetimiz hiç aklımıza gelmez.
Din bizi "Allah'ın halifesi", "meleklerin öğretmeni", "eşref-i mahlükat" diye tebcil ettiğinde veya bir günahımızdan dolayı arşın titreyebileceği söylendiğinde tereddüt ederiz. İşin en tuhafi hayatta bizi en çok üzen şeyin değerimizin bilinmemiş olmasıdır.
Rivayete göre Cebrâil, Hz. Peygamber'e sid-re-i müntehâda "Bundan sonra sen yalnız gideceksin, ben adım atarsam yanarım" demiştir. Bu rivayet, Hz. Peygam-ber'in Cebrâil'den üstünlüğü anlamında yorumlanmış olsa bile metafizikçiler burada "vech-i hâs" yani Hak ile insan arasındaki özel ciheti/yönü keşfetmişlerdir: Her varlığın, Hakk ile arasında özel bir yön vardır ve bu yön, sadece o varlığa mahsustur, başkası ona dâhil olamaz. Bireyselliği ve biricikliği anlatan en nefis ifade budur.
Puan vermedi·464 syf.·
2026 7. kitabı
Puan vermedi·128 syf.·
2026 6. kitabı
Reklam