Tarihçilerin bu meselenin üzerinde fazla durduklarını sanmıyorum. İyi şansa inanmamak insanların bir eğilimidir. Kötü zamanlarda ise kendimizi korumakla çok meşgulüz. Biz buna göre cihazlandırılmışız, İnsan neslinin karşı koyamayacağı tek şey iyi şanstır. Talih evvela insanı şaşırtır, sonra korkutur, sonra hiddetlendirir ve sonunda mahveder.
Saka” su taşıyan kişidir. Ancak romanda sakalar yalnızca su değil, kaderi, suskunluğu ve bastırılmış bir kimliği taşırlar. Su, yaşamın sembolüdür; fakat bu yaşam özgürce akmaz. Tıpkı karakterlerin hayatları gibi dar bir çerçeveye hapsedilmiştir. Kuraklık sadece doğada değil, insanın iç dünyasında da hüküm sürer.
Eserin arka planında Afganistan’ın politik ve ideolojik baskı atmosferi hissedilir. Özellikle Taliban’ın temsil ettiği katı düzen, bireyin kimliğini bastıran bir gölge gibi metnin üzerine çöker. Rahimi, doğrudan slogan atmadan, dini yorumların zorbalığa dönüştüğü noktayı gösterir. İnanç, bireyin içsel yolculuğu olmaktan çıkıp itaate zorlayan bir araç haline gelir. Bu durum, karakterlerin suskunluğunu daha da derinleştirir.
Rahimi’nin metinlerinde sıkça hissedilen göç duygusu burada da sezilir. Fiziksel bir göç anlatılmasa bile, ruhsal bir sürgün hali vardır. İnsan kendi toprağında yabancılaşır. Kimlik, savaş ve ideoloji arasında parçalanır. Birey, ait olduğu yerde bile kendine ait değildir. Bu durum, göçmenlik temasını coğrafi olmaktan çıkarıp varoluşsal bir meseleye dönüştürür.
Rahimi’nin eleştirisi dinin özüne değil, dinin iktidar aracı haline getirilmesinedir. Taliban gibi yapılar aracılığıyla inanç, korku ve denetim mekanizmasına dönüşür. Bu baskı, özellikle yoksullar ve kadınlar üzerinde daha görünür hale gelir. Adalet, merhamet ve umut kurur. Toprağın susuzluğu ile ruhun susuzluğu paralel ilerler.
Belki de metnin en güçlü damarı “hiçlik” duygusudur. Karakterler bir şey olamaz, bir yere varamaz, bir anlam üretemez gibi görünür. Sürekli tekrar eden bir hayat döngüsü vardır. Bu tekrar, insanı içten içe kemiren bir boşluk yaratır. Rahimi burada insanın varoluş sancısını gösterir: Yaşam sürer ama anlam eksiktir.
Rahimi’nin dili yer yer masalsı, yer yer
SakalarAtiq Rahimi · Can Yayınları · 202623 okunma