saadet
@1saadet
soyu tükenmiş ağaç
okumak tutkum, yazmak ihtiyacım
Özne ve İktidar
Micheal Faucault’un Özne ve İktidar’ı, iktidar ve özne hakkında bilinen “doğal” gerçeklere yeni bir perspektif katıyor.
Okurken iktidardan kastını başta net olarak anlayamadım, iktidardan kasıt bilgi ve iktidar aslında. Ve tabi bunların birey yani özne üzerindeki inanılmaz etkisi. Faucault’a göre özneyi iktidar oluşturuyor. Benim kafamda iktidar daha çok yetkisi olan kişi olarak canlandı. Kanımca anlatmaya çalıştığı şey de bu düşünürün. Yetkinin insan üzerindeki etkisi. Bireyselleşmenin yetkinin sonucu olması ve bu durumun birey özgürlüğünü kısıtlaması.
Özne nasıl özgür olabilir o halde? Farkında olarak.. her şeyin sonucu buraya çıkıyor sanki. Her sorunun cevabı farkındalıkmış gibi geliyor bana. Çağının çoğu oturmuş düşüncesini tersine çeviren yazar bana da birçok şey kattı. Hiçbir şey kendiliğinden oluşmuyor. Ve çoğu şey iktidara bağlı, hem siyasi hem yetkili olan kişilere. Foucault, iktidarın yalnızca baskılayan değil aynı zamanda bireyleri üreten bir yapıya sahip olduğunu vurguluyor. Bu nedenle bireysellik de doğal bir durum değil, tarihsel ve toplumsal süreçlerin bir sonucu aslında.
Bazı durumlarda biz de iktidar olabiliyoruz. Yetkili olan kişi (özne) farkındalık sahibi biriyse bir şeyler değişebilir. Kitapta birey olmayı biraz kötü göstermiş gibi geldi bana, ama farkında bir birey olmak önce çevreyi sonra dünyayı değiştirir. Yazarın da buna katılacağına eminim.
Reklam
Kısaca, Freud+Marx+Budizm etkisinde olan araştırmacının Zen Budizmi ve Psikanaliz arasında kurduğu köprü.
Ben fikirlerini fazla komünist buldum ama sevdim de, psikanalizi bireyden topluma çekmiş. Kapitalizm nesnelerin mükemmelleşmesi inancını ve insanları birer nesneye çevirdi, bu açılardan katılıyorum. Ama bence fazla toplumcu olmak da pek sağlıklı değil. (Genel görüşüne yorumum.)
Fromm büyük adam, ona diyecek söz yok. Doğu-Batı sentezini ustalıkla yürütmüş kendi hayatında da. Batının psikanaliz anlayışı bence de fazla maddeci, insan ruhu da iyileşmeli; yalnızca davranışları değil.
Pek inceleme gibi olmadı ama olsun. Psikanalizifarklı bir bakış açısı ile görmek isterseniz tavsiyemdir.
İnsan, arayış ve mutluluk
Az önce kapağını kapattığım bu eşsiz kitaba olan hayranlığımı bir an önce yazıya dökmek istedim. Livaneli'nin kalemine bir kez daha hayran kaldım. Yazarın en beğendiğim yanı gerçek bir gözlemci oluşu. Aynı romanda hem bir aydını, hem asker psikolojisine girmiş geri kafalı bir adamı hem de hayatı köyde geçmiş küçük bir kızı okudum. Tabii başka romanlarda da farklı karakterler var. Ama Livaneli'nin yarattığı karakterler birbirine öyle zıt ve birbiri ile o kadar aynı ki.. ne olursa olsun insanın insan olarak kalışını işlemesi çok etkileyiciydi. Cümleler, düşünceler öyle sağlamdı ki. Cemal'in fikirlerini okurken aklımdan "Evet bunları yalnızca köylü bir asker düşünebilir. Evet, bunları yalnızca bu adam yapabilir." demeden edemiyordum. Aynı durum diğer karakterler için de geçerliydi. İrfan karakterine geçildiğinde de karakterin varoluş sancısını sonuna kadar hissettim. Apayrı karakterleri bir romanda birleştirmek, birbirleri ile iletişim kurmalarını sağlamak ve bunu bu kadar kusursuz yapmak sadece bir ustanın başarabileceği bir durum kannımca. Her kitabına, her kurgusuna hayranlık duyduğum yazarın Mutluluk isimli romanını şiddetle öneriyorum!
Yeraltından Notlar Kitabı ve Yeraltı FilmiEdebiyat
Biri tabii ki Rusya'da biri ise Ankara'da geçen iki yapım. Soğuğun insan üstündeki o çarpıcı etkisi Rus edebiyatı yazarlarını da, Demirkubuz'u da, Ceylan'ı da büyülüyor gibi görünüyor.
Demirkubuz yeraltı adamını modern hayata başarı ile uyarlamış. İnsanların yeraltı adamından nefret edişi tıpkı kitaptaki gibiydi. Ankara bir ülke olsa Rusya olurdu bence. O sebeple filmin Ankara'da geçişi rus klasiklerinin havasını başarıyla yansıtmış. Ankara'nın kendine has gri havası Rusya'nın renksizliği ile bağdaştırılmış gibi. Muhtemelen yeraltı adamı, bu devirde Ankara'da yaşasa filmin ana karakterine benzer biri olurdu.
Keşke okuduktan kısa bir süre sonra izleseydim filmi. Kitabı lisedeyken okumuştum, aradan yıllar geçti. Filmde geçen diyaloglar kitabın genel havasını tekrardan hatırlamama sebep oldu. Başarılı kitap, başarılı film. Öneriyorum.
Ölüm insanı nasıl da değiştiriyor..
Simyacı kitabından tanıdığımız başarılı yazarın apayrı konuları kaleme aldığı sürükleyici bir başka eseri.. Başlangıçta hür iradesi ile yaşamına son vermek isteyen Veronika, yüksek doz ilaç alarak intihar girişiminde bulunuyor. Fakat bu girişimde başarısız oluyor. Bir deliler hastanesine kapatılıyor. Doktor ona aldığı hapların kalbinde kalıcı hasar bıraktığını, en fazla on gün içinde öleceğini söylüyor.
Bu süreçte Veronika yaşama ısınıyor. Hastanedeki insanlarla etkileşime giriyor ve onların hayatından kesitler gördükçe yaşama isteği artıyor. Veronika'nın ölüm arzusunun yaşam arzusuna dönme sürecini görüyoruz. Romandaki diğer karakterler de Veronika'nın ölmek üzere olduğunu biliyor ve bun durumdan kendi hayatlarında dersler çıkartıyorlar.
Sonu beni şaşırtmadı, şaşırtmasını gerçekten isterdim. Başarılı bir roman, tavsiye ediyorum.
Reklam