Kent Nasıl Okunur?·215 syf.·1000Kitap
9/10
2021 119. kitabı
KEVİN LYNCH’İN GÖSTERGEBİLİMSEL KURGUSUNDAN İSTANBUL’A VE ÖTESİNE MEKÂNSAL BİR OKUMA
Kevin Lynch’in 
The Image of the City adlı eseri, şehirleri sadece planlama nesnesi olarak gören o katı, teknik bakışın ötesine geçip bambaşka bir şey yapıyor: Kentleri, insan zihninin aynasında yeniden tanımlıyor. Lynch’in en güçlü iddiası şu: Kentler ölçülebilir niceliklerden önce, hatırlanabilir nitelikler üretir. Yani şehir dediğimiz şey haritalarla değil, insanların zihninde bıraktığı izlerle var olur. Bir kentin “iyi” ya da “kötü” oluşunu estetikten ya da mühendislikten önce okunabilirlik belirler. Kent, karmaşık olsa bile insanı yönlendirmeli; kaosun içinde bile anlamlı bir bütünlük taşımalıdır.
Lynch’in şehir deneyimini çözümlemek için kullandığı beş temel kategori de burada devreye giriyor;
• Yollar (paths) — kenti deneyimlediğimiz hat: ana akslar, sokaklar, patikalar. (Mesela Paris'in Champs-Élysées’si.)
• Sınırlar (edges) — ayıran ama aynı zamanda tanımlayan eşikler; şehri içsel ya da dışsal olarak bölen çizgiler. (Berlin Duvarı, bunun ekstrem örneği.)
• Bölgeler (districts) — kentin karakterini veren tematik alanlar; içerisine girildiğinde belli bir kimliği hissettiren bölgeler. (Tokyo’nun Shibuya’sı gibi.)
• Düğüm noktaları (nodes) — akışların kesiştiği, hareketin yoğunlaştığı odaklar. (New York’un Times Square’i.)
• Nirengiler (landmarks) — bir bakışta tanıdığımız güçlü işaret taşları. (Ayasofya.)
Bu beşli yapı, kentsel deneyimi adeta modüler bir dile dönüştüren, zihinsel bir navigasyon sistemi gibi çalışır.
Lynch’in mekânı “zihinsel haritalar” üzerinden okuması ise tam anlamıyla bir paradigma değişikliğiydi. Ona göre şehir, fiziksel öğelerden ibaret olmayıp bireyin belleğinde canlandırdığı, anlam
Kevin Lynch’in The Image of the City adlı eseri, şehirleri sadece planlama nesnesi olarak gören o katı, teknik bakışın ötesine geçip bambaşka bir şey yapıyor: Kentleri, insan zihninin aynasında yeniden tanımlıyor. Lynch’in en güçlü iddiası şu: Kentler ölçülebilir niceliklerden önce, hatırlanabilir nitelikler üretir. Yani şehir dediğimiz şey haritalarla değil, insanların zihninde bıraktığı izlerle var olur. Bir kentin “iyi” ya da “kötü” oluşunu estetikten ya da mühendislikten önce okunabilirlik belirler. Kent, karmaşık olsa bile insanı yönlendirmeli; kaosun içinde bile anlamlı bir bütünlük taşımalıdır.
Lynch’in şehir deneyimini çözümlemek için kullandığı beş temel kategori de burada devreye giriyor;
• Yollar (paths) — kenti deneyimlediğimiz hat: ana akslar, sokaklar, patikalar. (Mesela Paris'in Champs-Élysées’si.)
• Sınırlar (edges) — ayıran ama aynı zamanda tanımlayan eşikler; şehri içsel ya da dışsal olarak bölen çizgiler. (Berlin Duvarı, bunun ekstrem örneği.)
• Bölgeler (districts) — kentin karakterini veren tematik alanlar; içerisine girildiğinde belli bir kimliği hissettiren bölgeler. (Tokyo’nun Shibuya’sı gibi.)
• Düğüm noktaları (nodes) — akışların kesiştiği, hareketin yoğunlaştığı odaklar. (New York’un Times Square’i.)
• Nirengiler (landmarks) — bir bakışta tanıdığımız güçlü işaret taşları. (Ayasofya.)
Bu beşli yapı, kentsel deneyimi adeta modüler bir dile dönüştüren, zihinsel bir navigasyon sistemi gibi çalışır.
Lynch’in mekânı “zihinsel haritalar” üzerinden okuması ise tam anlamıyla bir paradigma değişikliğiydi. Ona göre şehir, fiziksel öğelerden ibaret olmayıp bireyin belleğinde canlandırdığı, anlam
Puan vermedi
en iyi 20 gerilim filmi:
1. se7en (1995)
iki dedektif, yedi ölümcül günah temalı cinayetleri işleyen bir seri katilin peşine düşer. sürükleyici, karanlık ve unutulmaz bir finali var.
2. the silence of the lambs (1991)
genç bir fbi ajanı, bir seri katili yakalamak için zeki ama tehlikeli yamyam doktor hannibal lecter ile iş birliği yapmak zorunda kalır.
3. fight club (1999)
bir adamın, gizemli tyler durden ile kurduğu dövüş kulübü, gerçeklik ve kimlik algısını sorgulatan şok edici bir hikâyeye dönüşür.
4. gone girl (2014)
evliliklerindeki sorunlarla boğuşan bir adam, karısının kayboluşuyla suçlanır. olaylar derinleştikçe, gerçeğin hiç de göründüğü gibi olmadığı ortaya çıkar.
5. the prestige (2006)
iki rakip sihirbaz, birbirlerine üstün gelmek için hayatlarını mahveden bir rekabetin içine girerler. film, sürprizlerle dolu bir yapıya sahip.
6. shutter island(2010)
bir dedektif, akıl hastanesinden kaçan bir mahkûmu aramak için ıssız bir adaya gider. ancak gerçek, sandığından çok daha karmaşıktır.
7. prisoners (2013)
iki küçük kız çocuğu kaybolur ve babalarından biri, adaletin yeterince hızlı işlemediğini düşünüp kendi yöntemleriyle harekete geçer.
Reklam
Puan vermedi
yeni nesil ters köşe & beyin yakan // sonu sürpriz filmler listesi . part ll
1- old (2021)
m. night shyamalan'dan yaşlanmayı konu eden, sahilde geçen zamanla ilgili psikolojik gerilim. finaldeki açıklama klasik ters köşe sevenler için iyi bir ödül.
2// the wailing (2016 – kore)
bir köyde başlayan gizemli ölümler ve garip davranışlar… film boyunca neyin doğaüstü, neyin psikolojik olduğunu anlamıyorsun. sonu geldiğinde afallıyorsun.
3. the vanishing(2018, abd versiyonu değil – güney kore yapımı)
kayıp bir kadın, sessizleşen bir adam ve karmaşık yalanlar. sürpriz sonuyla duygusal ve psikolojik ters köşe yapan bir güney kore gerilimi.
4. i'm thinking of ending things (2020)
charlie kaufman'ın zihin yakıcı yapımı. bir çift yola çıkar ama aslında bu bir iç yolculuktur. kim kimin rüyasında, kim kimin hatırasında belli değil. her sahnesi ipucu dolu.
5. under the skin (2013)
scarlett johansson bir uzaylıyı oynar ama hiçbir şey tipik değil. insan olmak, beden, arzu… şok edici son sahnesiyle ters düz eden bir deneyim. diyalog az, etki çok.
6. the platform (2019)
dikey bir hapishane. her katta insanlar. yemek yukarıdan aşağıya iniyor. alt kattakiler aç. basit bir fikir ama sonu düşündüğünden çok daha sert. sistem eleştirisiyle birleşen distopik bir gerilim.
7. the others(2001)
nicole kidman karanlık bir malikânede çocuklarıyla yaşıyor. gerilim büyüyor ama asıl mesele en sonda ortaya çıkıyor. klasik ters köşe örneklerinden biri.
8. identity (2003)
bir motelde toplanan yabancılar teker teker ölmeye başlar. katil kim? aslında bu sadece yüzeydeki hikâye. finalde gerçeklik çöker.
9. coherence (2013)
bir kuyruklu yıldız geçer ve paralel evrenler üst üste biner. aynı evde birden fazla sen mi var? düşük bütçeyle maksimum kafa karışıklığı yaratan bir film.
10. enemy within
Puan vermedi
drakula ve vampir temalı komedi – aksiyon – macera filmleri
1. dracula: dead and loving it (1995)
mel brooks imzalı bir parodi. leslie nielsen, dracula rolünde. bram stoker uyarlamasına absürt ve parodisel bir yaklaşım. tamamen komedi.
2. what we do in the shadows (2014)
yeni zelanda yapımı sahte belgesel tarzında vampir komedisi. dairede yaşayan 3 eski vampirin günümüz problemleriyle baş etme çabaları.
3. van helsing (2004)
hugh jackman, klasik canavar avcısı van helsing'i canlandırır. dracula, kurt adam ve frankenstein aynı evrende. aksiyon ve gotik fantezi bir arada.
4. renfield (2023)
nicolas cage, dracula; nicholas hoult ise yardımcısı renfield. modern dünyada geçen kara komedi ve aksiyon harmanı.
5. dracula: prince of darkness(1966)
hammer films'in klasikleşmiş aksiyon/gotik serilerinden biri. gotik atmosfer korunurken, aksiyon ve eğlence dozu artırılmıştır.
6. blade (1998)
wesley snipes, yarı vampir bir vampir avcısı olarak. aksiyon ön planda. marvel kökenli karanlık bir anti-kahraman anlatısı.
7. blade ii(2002)
guillermo del toro yönetmenliğinde. blade bu kez mutant vampirlerle savaşır. karanlık estetik ve dövüş sahneleriyle öne çıkar.
8. fright night (1985)
genç bir adam, komşusunun vampir olduğundan şüphelenir. hem komik hem gerilimli bir gençlik-korku macerası.
9. fright night (2011)
colin farrell'lı yeniden yapım. orijinaline göre daha aksiyon ve mizah içerir. gençlik gerilimi + vampir aksiyonu.
10. from dusk till dawn (1996)
7/10
Beğendi
·2025 129. kitabı
Şükrü Erbaş’ın “Bütün Şiirleri 2” kitabı, şairin 2000’li yıllardan günümüze kadar yayımladığı şiirlerini kapsar. Yani bu kitap, ilk ciltteki köy, çocukluk, göç ve gençlik dönemi temalarının ötesinde; ölüm, yas, yalnızlık, sevda, ayrılık ve bilgelik gibi daha derin ve olgunluk dönemi izleklerini içerir.
Ben sana “Bütün Şiirleri 2”nin detaylı özetini şöyle aktarabilirim:
---
Kitabın İçeriği
Bu ciltte şu kitaplar bir araya getirilmiştir:
Alçak Sesli Bir Ölüm (2001)
Yas İçinde (2007)
Bütün Mevsimler Güz (2011)
Unutma Defteri (2016)
Bağbozumu Şarkıları (2021)
---
Tematik Özet
1. Alçak Sesli Bir Ölüm (2001)
Şairin annesinin ölümü üzerine yazılmıştır.
Bir evladın annesini kaybetmesiyle yaşadığı derin yas, sessizlik ve eksiklik duygusu ön plandadır.
Şiir kitaplarına dair inceleme yazacak kadar yetkin olmadığım için yazarın biyografini paylaşıyor ve yazarı saygıyla anıyorum..
Süreyya Berfe (İstanbul, 27 Ocak 1943-İzmir, 9 Ocak 2024) Asıl adı Hikmet Süreyya Kanıpak olan şair Süreyya Kanıpak imzasıyla da yazdı (1965’e kadar). Nermin Hanım ile Fransızca öğretmeni Metin Kanıpak’ın oğludur; baba tarafından Atatürk’ün akrabası olur. Çanakkale Lisesi’ni bitirdikten (1960) sonra iki yıl Hukuk Fakültesi’nde, dört yıl İÜEF Felsefe Bölümü’nde okudu. Askerliğini yedek subay öğretmen olarak yaptı. Dönüşünde Arkın Yayınevi’nde çalıştı ve “Meydan Larousse”, “Cumhuriyet Ansiklopedisi”, “Yirminci Yüzyıl Tarihi” gibi ansiklopedik yayınların hazırlanmasına katkıda bulundu. Ali Özgentürk ile Asyalı dergisini çıkardı (2 sayı, 1972). 1976’da Can Yayınevi’nde çalıştı. Daha sonra reklam şirketlerinde metin yazarlığı yaptı. İlk şiiri 1962’de Yön dergisinde çıktı. Şiirlerini Süreyya Kanıpak imzasıyla 1965’e kadar “Düzlem”, “Zeren”, “Yelken”, “Şiir Sanatı”, “Türk Dili”, “Somut” gibi dergilerde, daha sonraki şiir ve yazılarını “Papirüs”, “Yeni Dergi”, “Yazı”, “Forum”, “Oluşum”, “Soyut”, “Somut”, “Ant”, “Yeni Edebiyat”, “Yeni a”, “Birikim”, “Milliyet Sanat”, “Defter”, “kitap-lık”, “Gösteri” dergileriyle “Yeni Gazete” ve “Ulus” gazetelerinde yayımladı. Süreyya Berfe’nin şiirleri 18 dile çevrildi. Yapıtları: Şiir: “Gün Ola” (Fikir Kulüpleri Federasyonu, 1969); “Savrulan” (Yücel, 1971); “Hayat ile Şiir” (Hür, 1980); “Ufkun Dışında” (de, 1985); “Şiir Çalışmaları” (Can, 1992); “Ruhumun” (YKY, 1998); “Kalfa – Toplu Şiirler” (1965-1998) (YKY, 1999); “Seçme Şiirler” (Adam, 2001); “Nâbiga” (Adam, 2001); “Seni Seviyorum” (Adam, 2002); “Foklar Söyledi Ben Yazdım” (YKY, 2005); “Çıkrık” (YKY, 2008), “Seferis ile Üvez” (Metis, 2010), “Her Gölge Titrer”
Reklam
Reklam