Diyojen
@AgoradaDionysos
Kitapların dostluğunda yaşayan, insan kalabalığından uzak duran bir yolcu.
insan sevmiyorum..
hiçbir çağa uygun değilim, bütün çağlara ve yaşamış bütün insanlara küfürlerimi sunuyorum...
Kitapçı
İnsanlardan uzak bir yer
8 Eylül
719 okur puanı
Ağustos 2025 tarihinde katıldı
içimde sigarasını yakıp oturan kitap1000Kitap
Puan vermedi·536 syf.·
2026 45. kitabı
Bazı kitaplar insanın karşısına yalnızca okunmak için çıkmaz, daha ilk sayfadan itibaren insanın içinde kilitli tuttuğu, başkalarına göstermediği, hatta çoğu zaman kendisinden bile sakladığı karanlık odalara doğru yürümeye başlar. Kinyas ve Kayra benim için tam olarak böyle bir kitap. Hakan Günday bu romanda yalnızca iki karakterin düşüşünü, savruluşunu ya da dünyayla arasına koyduğu mesafeyi anlatmıyor; insanın yaşamakla, düşünmekle, hatırlamakla ve var olmakla kurduğu o hastalıklı bağın içini açıyor. Bu yüzden Kinyas ve Kayra’yı sıradan bir yeraltı romanı gibi okumak bana her zaman eksik gelmiştir. Bu kitapta asıl mesele kirlenmek değil, insanın kendi kirini ne kadar taşıyabileceği; düşmek değil, insanın düştüğü yeri zamanla yurdu sanmaya başlamasıdır.
Kinyas, bütün öfkesini dünyaya doğru savuran, kendi varlığını hareketle, kaçışla, bedenle, eylemle ve yıkımla doğrulamaya çalışan taraf gibi duruyor. Onun içinde dinmeyen bir huzursuzluk var. Bir yerde kalırsa çürüyeceğini bilen, fakat nereye giderse gitsin kendi içindeki karanlığı da yanında taşıdığını fark etmek istemeyen bir insanın öfkesi bu. Kinyas’ın trajedisi biraz da burada başlıyor. Hayata saldırdıkça hayattan intikam aldığını sanıyor, oysa her saldırısında kendi içindeki boşluğu biraz daha büyütüyor. Onu güçlü yapan şey cesareti değil, vazgeçmeyi bile bir saldırı biçimine dönüştürebilmesi. Kinyas, dünyanın üstüne yürüyen ama aslında kendi içinde açılmış uçurumun kenarında bağıran adamdır.
Kayra ise daha içe dönük, daha zehirli, daha zihinsel bir karanlığın temsilidir benim gözümde. Kinyas dünyayı tüketerek yok olmaya çalışıyorsa, Kayra düşünerek, hatırlayarak, kendi bilincinin içinde boğularak yok olur. Onun acısı daha sessizdir ama daha derine iner. Kayra’nın dünyasında yaşamak, katlanılması gereken kaba
Reklam
aynadaki vicdan, portrenin günahı1000Kitap
Puan vermedi·280 syf.·
2026 43. kitabı
İnsanın güzelliğe duyduğu masum hayranlıkla değil, o hayranlığın zamanla nasıl bir putperestliğe dönüştüğüyle ilgilenir. Bu kitapta güzellik yalnızca bakılan bir şey değildir; insanı yavaş yavaş kendi içine kapatan, ahlakı susturan, vicdanı estetik bir ayrıntıya indirgeyen ve ruhu, bedenden daha görünmez olduğu için daha kolay feda edilebilir sanan bir zehirdir. Wilde daha girişte sanatın ahlaki ya da ahlaksız değil, yalnızca iyi ya da kötü yazılmış olabileceğini söylerken aslında romanın bütün tartışma alanını açar; okuru, bir mahkeme salonuna değil, aynalarla dolu loş bir odaya sokar.
Dorian Gray, ilk bakışta güzelliğin kutsanmış çocuğu gibi görünür; Basil Hallward’ın gözünde neredeyse sanatı yeniden başlatacak kadar kusursuz, Lord Henry’nin gözünde ise işlenmeye hazır parlak ve tehlikeli bir mermerdir. Fakat roman ilerledikçe anlarız ki Dorian’ın trajedisi güzel olması değil, güzelliğinin kendisine bir kader gibi sunulmasıdır. İnsan bazen kendi yüzüne o kadar inanır ki ruhunun çürümesini geç fark eder; Dorian da tam olarak bunu yaşar. Onun portresi, yalnızca fantastik bir unsur değil, insanın saklamak istediği her şeyin karanlık kaydıdır. Toplum yüzü alkışlar, portre gerçeği tutar.
Lord Henry, romanın en tehlikeli karakteridir; kötülüğü doğrudan eylemde değil, cümlede başlar. O, Dorian’a bıçağı vermez, yalnızca bıçağın parladığını gösterir. Onun aforizmaları, ilk anda zekânın zarif oyunları gibi görünür; fakat bu zarafetin içinde ahlaki sorumluluğu gevşeten, arzuyu düşüncenin yerine koyan, insanın kendi benliğini özgürlük adı altında tüketmesine izin veren soğuk bir felsefe vardır. Basil ise bunun karşısında daha kırılgan, daha insani ve daha trajik durur; Dorian’a duyduğu hayranlık sanatçının ilhamla zaaf arasındaki ince çizgide nasıl savrulabileceğini
Masumiyetin ilk yenilgisi1000Kitap
Puan vermedi·121 syf.·
2026 41. kitabı
Bazı duygular insanın hayatına bir başlangıç gibi girer, fakat geriye dönüp bakıldığında onların başlangıçtan çok bir kopuş olduğu anlaşılır. Turgenyev’in İlk Aşkı da aşkın insanı büyüten, arındıran, yücelten tarafıyla değil, onu kendi acemiliğiyle yüzleştiren, masumiyetin üzerindeki ince perdeyi usulca kaldıran tarafıyla ilgilenir. Roman, genç Vladimir’in Zinaida’ya duyduğu hayranlık üzerinden ilerlerken aslında yalnızca bir aşk hikâyesi anlatmaz; insanın ilk kez arzunun, kıskançlığın, gururun ve hayal kırıklığının aynı kalpte nasıl birbirine karıştığını fark edişini anlatır.
Vladimir’in Zinaida’ya yaklaşımı başlangıçta saf bir gençlik heyecanı gibi görünür. Onun güzelliği, çevresindeki erkekler üzerindeki etkisi ve ulaşılmazlığı, Vladimir’in gözünde neredeyse büyülü bir anlam kazanır. Fakat Turgenyev bu büyüyü romantik bir masala çevirmek yerine yavaş yavaş bozar. Çünkü Zinaida yalnızca sevilen kadın değildir; aynı zamanda arzunun insanı nasıl yönettiğini, nasıl beklettiğini, nasıl küçülttüğünü gösteren bir aynadır. Vladimir onu sevdikçe kendi duygularının efendisi olmaz, tam tersine onların tutsağı haline gelir. Romanın asıl sarsıcılığı, aşkın karşılıksız kalmasından çok, Vladimir’in dünyaya dair ilk büyük yanılgısını yaşamasında gizlidir. Zinaida ile babası arasındaki ilişkinin ortaya çıkması, yalnızca bir aşk kırgınlığı değildir. Bu olay, Vladimir’in gözünde babayı da, aşkı da, yetişkinlerin dünyasını da başka bir yere taşır. O ana kadar hayatı daha temiz, daha anlaşılır, daha adil sanan genç bir ruh, birdenbire herkesin kendi arzusunun içinde sakladığı karanlıkla karşılaşır. Burada kaybedilen yalnızca sevilen kişi değildir; çocukluğun dünyaya duyduğu güven de ağır ağır elden çıkar.
Turgenyev’in anlatımı burada gösterişten uzak, fakat son derece keskindir.
Saatler Değil, İnsanlar Bozuktu1000Kitap
Puan vermedi·400 syf.·
2026 40. kitabı
Saatleri Ayarlama Enstitüsü, zamanı düzene sokmak isteyen bir toplumun, aslında kendi ruhundaki düzensizliği büyütmesinin romanıdır. Tanpınar burada yalnızca gülünç bir kurumun hikâyesini anlatmaz; modernleşmeyi, bürokrasiyi, çıkar ilişkilerini ve insanın kendi yalanına inanma becerisini ince bir ironiyle ortaya koyar. Romanın asıl meselesi saatler değildir; saatler yalnızca insanın kendini gizlemek için kullandığı parlak bir bahanedir. Hayri İrdal, roman boyunca kendini anlatırken aslında kendini ele veren bir karakterdir. Saf görünür, fakat tamamen masum değildir; kandırılmış gibidir, fakat kandırılmanın sağladığı rahatlığa da razıdır. Halit Ayarcı ise yoktan bir düzen kuran, boşluğu kurumlaştıran adamdır. Onun dünyasında bir şeyin gerçek olması gerekmez; ciddi görünmesi çoğu zaman yeterlidir. Çünkü insan, inanmak istediği yalana önce bir isim verir, sonra o ismin altına bir tabela asar, en sonunda da onu hakikat sanmaya başlar.
Romanın en güçlü tarafı, eski ile yeni arasındaki çatışmayı basit bir karşıtlığa indirmemesidir. Eski dünya hurafeleriyle, yeni dünya ise gösterişi ve sahte ciddiyetiyle kusurludur. Tanpınar iki tarafı da yargılar, ama hiçbirini kolayca mahkum etmez. Çünkü asıl mesele hangi çağın daha doğru olduğu değil, insanın hangi çağda olursa olsun kendi menfaatiyle karşılaşınca nasıl değiştiğidir. Kamu parasıyla yenilikçi, başkasının imkânıyla cömert, kendi çıkarı söz konusu olunca ise birdenbire muhafazakâr kesilen insan tipi romanın en acı gerçeklerinden biridir.
Bu yüzden S.A.E, basit bir hiciv romanı değil, insanın ve toplumun ayarsızlığı üzerine yazılmış büyük bir metindir. Tanpınar’ın ironisi güldürür, fakat o gülüşün içinde rahatlık yoktur; insan bir süre sonra Hayri İrdal’a değil, onun temsil ettiği zaafa güldüğünü fark eder. Daha kötüsü, o
Serbest Zamanını Kaybetmiş İnsan1000Kitap
Puan vermedi·90 syf.·
2026 39. kitabı
Boş zamanı tembellik ya da oyalanma olarak değil, insanın kendi aklıyla baş başa kalabildiği, düşünebildiği ve varoluşunu kurabildiği özgür bir alan olarak ele alıyor. Kitabın temel meselesi de tam burada başlıyor. Modern insanın zamanı var gibi görünür, fakat bu zamanın büyük kısmı iş, ekranlar, bildirimler ve dikkat ekonomisi tarafından çoktan ele geçirilmiştir.
Pire, Antik Yunan’daki skhole ve Roma’daki otium kavramlarından yola çıkarak, verimli boş zamanın felsefe, özgür düşünce ve ahlaki özerklik için vazgeçilmez olduğunu gösterir. İnsan ancak kendisine ait bir zamana sahip olduğunda kendi hayatı üzerine düşünebilir; aksi halde başkalarının gündemi, ahlakı ve çıkarları içinde yaşamaya başlar.
Kitabın en güçlü yanı, boş zamanı kişisel bir rahatlama meselesi olmaktan çıkarıp politik ve varoluşsal bir meseleye dönüştürmesidir. Çünkü ekranların parçaladığı dikkat, çalışmanın yücelttiği tükenmişlik ve piyasanın metalaştırdığı hayat içinde insan, kendisiyle karşılaşacak sessizliği bile kaybeder.
Halkın Otium’u, bu yüzden yalnızca “daha çok boş vaktimiz olsun” demiyor; insanın kendi zamanını, dikkatini ve düşünme hakkını geri alması gerektiğini söylüyor. Belki de kitabın en sade cümlesi şudur: Boş zamanını kaybeden insan, yavaş yavaş kendisini de kaybeder.
Reklam