Olalla (Olaya diye okunuyor) gotik edebiyatın örneklerinden biri,karanlık bir novella!
Hikayemizde İskoç bir subayın hava değişimi için gittiği İspanya’da,kaldığı konakta yaşanan sıradışı olaylar konu ediniliyor. Novellaya adını veren Olalla olağanüstü güzellikte ama çürüyor,yaşadığını hissetmiyor,ruhu soyunun günahı altında eziliyor. Karanlık bir dünyada sıkışmış Olalla.
“Soy varlığını sürdürüyor,yaşlı ama kanlı canlı,sonsuz yazgısını bağrında taşıyor;denizde birbirini izleyen dalgalar gibi,kişiden kişiye geçiyor; kendi kendimizin efendisi olduğumuzu sanıyoruz,oysa bir hiçiz. Ruhtan söz ediyoruz,ama ruh soyda.”
Hikayede vampirler bildiğimiz gibi değiller.Onlar bir günahın mirasçıları,kendilerinin olmayan bir geçmişin bedelini ödemek zorunda kalanlar,onlar hapsolanlar,belki de kendilerini,akıllarını,bedenlerini,ruhlarını hapsetmiş olanlar...
Çürüyen bir aristokrasi, çürüyen bir aile, çürüyen bir ruh!
Hikayede herkes,her şey çürümekte!
Aşksa karanlığa rağmen filizlenmekte!
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Ya dışındasındır çemberin ya da içinde...
O sarsıcı cümleyle başlıyor kitap: Bugün annem öldü. Belki de dün,bilmiyorum.
...
Meursault’un annesinin ölümüyle başlıyor her şey. Annesinin ölümüne bu kadar tepkisiz kalan gencimizin cinayet nedeniyle yargılanıp idama mahkum edilmesini konu ediniyor. Toplumsal kalıplara uymayan birey dışlanır,ötekileştirilir ve yabancılaşır. Sırf annesinin ölümüne gerçekçi baktığından,bir damla gözyaşı dökmeyişine kadar ruhunu mercek altına aldılar yetmedi cinayetten yargılanırken bunu gözönüne aldılar,o da yetmedi ölmesini istediler. Zaten böyle değil mi? Farklı olanı,bizden olmayanı hopp kapı dışarı ederiz. Anlamayız,anlamak için çaba bile sarfetmeyiz..
“Anlamak lazım efendim, anlamak lazım. Oysa kimse bir şey anlar görünmüyordu.”
Kitap bana Yenitürkü’nün çok sevdiğim çember şarkısını çağrıştırdı, o da Yabancı’yı anlatır gibi:
Ya dışındasındır çemberin
Ya da içinde yer alacaksın.
Kendin içindeyken kafan dışındaysa
Çaresi yok kardeşim!
Meursault bu çemberin dışında..
‘Tek Kanatlı Bir Kuş’ kasabaya atanan bir posta müdürünün atandığı kasabaya girememe hikayesi.Kasabaya girmeyi başardılar mı başarmadılar mı bilmiyoruz.Ama onları ceviz ağacının dibinde bekletip kasabaya sokmayan şeyi biliyoruz. “Korku”
Keşfedilmemiş,içinde ne olup bittiğini bilmediğimiz şeyler hep korkutmaz mı bizi? Hepimizin korkuları var. Misal kimisi uçakla yolculuk yapmaktan korkar,kimisini deniz korkutur yüzemez,kimisi zifiri karanlıktan korkar uyuyamaz ışık olmadan,kimisi başarısız olmaktan korkar,kimisi topluluk karşısında konuşmaktan, kimisi hayvanlardan korkar dokunamaz bile,kimisi birini incitmekten korkar,kimisi toplumun cehaletinden korkar,korkar da korkar! En fenası cehaletle korkunun birleşmesi işte.
Korkularınız sizi engellemesin. Tek kanatlı kuş olmayın,yıkın korkularınızı ve uçun.
Stefan Zweig novellaları tıpkı hayat gibi;kısa ve anlam dolu. Bir çırpıda biten. ‘Amok Koşucusu’nda pişmanlık var çaresizlik var,değiştirmeye gücümüzün yetmediği durumlar var,omuzlarımıza binen bir yük var,ağırlığı kolay kolay kalkmayan hatta hiç kalkmayan.
Bize içimizde bir amok koşucusu olduğunu hissettiriyor kitap. Bizde durmadan koşuyoruz bir boşlukta. Taa ki biri bizi devirene kadar. Yeniden kalk ve yeniden devril. Böyle sürüp gidiyor. Kimimiz belki de kitaptaki Amok Koşucumuz gibi yeniden kalkamıyor bile!
Hayatınız devrilip yeniden kalkmaya gücünüzün yettiği bir koşu olsun!
Kitaplarla kalın
Margaret Atwood la tanışmama vesile olan kitaptır kendisi.
Kitabımızın içinde bir kitap daha var. Roman içinde roman tekniğiyle yazılmış. Düğme fabrikası sahibi olan Chase ailesinin çöküşünü,paramparça oluşunu,iki kız kardeşin başından geçenleri,hayatın onları yaprak gibi savuruşunu ve birbirlerinden kopuşunu okuyoruz. Birini intihara,ötekini intikam almaya sürüklüyor.
Kitap bir kaç katmandan oluşuyor:Iris'in anlattıkları,olayları açıklayan gazete küpürleri,Chase ailesinin ve kız kardeşlerin savaş döneminde başından geçenler,Laura'nın yazdığı düşünülen Kör Suikastçı bilim kurgu romanı.İki kız kardeşten büyük olanı Iris,küçük olanı ise Laura.
Iris,toplumun dayatmalarına ayak uyduran daha doğrusu bu dayatmalar altında ezilen,annesiz büyüdüklerinden abla olarak koruma içgüdüsüyle Laura'yı korumaya ve hayatını kurtarmaya çalışan (bu konuda ne kadar başarılı olduğuna okuyunca karar verirsiniz)ailesi için hayatını feda edip Richard'la evlenen küçük bir kızdı.
Laura'nın ise Irisle pek benzerliği yok,sıradışı biraz,başkaldıran,insanlara sevgiyle yaklaşan,herkese yardımcı olmaya çalışan,arkasında bir sır bırakıp intihar eden küçük kız kardeş. Laura farklıydı. Kitapta şöyle diyor Laura için,belki de en doğru anlatan sözler bunlar: “Laura aslında başka insanlardan farklı değildi. Pek çok insanın içinde barındırdığı ama gizli tutmaya çalıştığı,tuhaf,çarpık bir unsur taşıyor ama onların aksine bunu gizlemiyordu. Laura bu yüzden insanları korkutuyordu. Gerçekten de korkutuyordu. Korkutmasa bile, en azından bir biçimde onları tedirgin ediyordu. Büyüdükçe tabi daha da fazla rahatsız eder oldu.”
Laura’nın yaptıklarından bir örnek vereyim: Laura Alex ve Iris’in yani üçünün de bulunduğu fotoğraftan bir kaç baskı almıştı gizlice. Baskılardan birini Iris’e verdi,diğerini kendisine sakladı.
