⸻
Dünyanın en aptalca fikri
Sınırlı sorumluluk, hissedarlara kolay bir çıkış yolu sunarak yatırımlardan doğan riski azalttığı için, büyük miktarlarda sermayenin bir araya gelmesini mümkün kılarak insanın üretici gücünde çok büyük bir ilerleme gerçekleşmesini sağladı. Ancak, hissedarların böyle kolay bir çıkış yoluna sahip olması onları şirketin uzun vadeli geleceğinin gözetilmesi görevini güvenilir şekilde yapamayacak kişiler haline getirdi.
Bu nedenle, Anglo-Amerikan dünyanın dışında kalan zengin ülkelerin birçoğu çeşitli resmi ve resmi olmayan yollarla serbest hissedarların etkisini azaltmaya ve uzun vadeli paydaşlardan (bazı hissedarları dahil ederek) oluşan bir grubu sürdürmeye (ve hatta oluşturmaya) çalışıyor. Pek çok ülkede, hükümet doğrudan (Örneğin, Fransa’da Renault ve Almanya’da Volkswagen) veya devlet bankası aracılığıyla dolaylı olarak (örn., Fransa ve Kore) kilit şirketlerde oldukça büyük hisselere sahip ve sabit hissedar konumunda. Japonya’da dost şirketler arasında çapraz-hissedarlık sayesinde serbest hissedarların etkisi minimuma indirilmiştir.
Sonuç olarak, sağladıkları faydalar göz önünde bulundurulduğunda hissedar değeri maksimizasyonunu tercih etseler de profesyonel yöneticiler ve serbest hissedarlar bu ülkelerde “kutsal olmayan ittifakı” kurmakta çok zorlanmıştır.
Bu ülkelerde, tamamen uzun vadeli paydaşların kontrolü altında olmasa da ağır etkisi altında bulunan şirketler Amerikalı ve İngiliz şirketleri gibi öyle kolay işçi çıkaramaz, tedarikçileri ezemez, yatırımları göz ardı edemez ve kârı kâr payı ve hisse geri satın alımları için kullanamaz. Tüm bunlar, bu şirketlerin uzun vadede Amerikan ve İngiliz şirketlerinden daha kârlı olduğu anlamına gelir. General Motors’un sürekli küçülmesi ve yatırımdan kaçarak hissedar değeri maksimizasyonu
Sınırlı sorumluluk (limited liability), ekonomide ve özellikle şirketler hukukunda şu anlama gelir:
Bir kişi ya da ortak, şirkete koyduğu sermaye kadar risk taşır; şirketin borçlarından kendi kişisel mal varlığıyla sorumlu değildir.
🔎 Detaylı açıklama:
• Diyelim ki sen bir limited şirket kurdun ve 100.000 TL sermaye koydun.
• Şirketin işleri kötü gitti ve 1 milyon TL borçlandı.
• Sınırlı sorumluluk ilkesi sayesinde alacaklılar senden şahsen bu 1 milyon TL’yi talep edemez. Sen sadece koyduğun 100.000 TL’yi kaybedersin.
• Yani riskin sınırlıdır.
⚖️ Hukuktaki önemi:
• Bu ilke, modern kapitalizmin ve girişimciliğin gelişmesinde çok kritik bir rol oynadı. Çünkü insanlar şirket kurarken “bütün mal varlığımı kaybederim” korkusu olmadan yatırım yapabiliyorlar.
• Limited şirketler (Ltd. Şti.) ve anonim şirketler (A.Ş.) bu mantıkla işler.
🆚 Karşılaştırma:
• Sınırsız sorumluluk: Şahıs şirketlerinde veya adi ortaklıklarda geçerlidir. Şirketin borcu ödenmezse alacaklılar doğrudan kişinin evine, arabasına, maaşına başvurabilir.
• Sınırlı sorumluluk: Sadece şirkete konulan sermaye riske girer, kişinin özel hayatındaki varlıkları güvence altındadır.
👉 Özetle:
Sınırlı sorumluluk, ortakların şirket borçlarından sadece koydukları sermaye kadar sorumlu olmalarıdır.
Kaynak ChatGPT
1945 'ten sonra muhafazakar,
ve müdahaleci olmayan politikaların ülkenin nisbi iktisadi
gerileyişinin ve dolayısıyla iki dünya savaşındaki yenilgisinin
sorumlusu olduğunu kabul ederek Fransız devleti, ekonomide
çok daha aktif rol üstlenmiştir. Fransız devleti 'yönlendirici'
plancılığını (komünizmin 'zorunlu' plancılığına karşı) uygulamaya
soktu. Millileştirme yoluyla temel endüstrileri kontrolüne aldı
ve devlet bankaları vasıtasıyla yatırımları stratejik endüstrilere
kanalize etti. Yeni endüstrilere nefes alma alanı yaratmak için, sınai
tarifeler 1960'lara kadar nisbeten yüksek düzeylerde muhafaza
edildi . Bu strateji çok işe yaradı. 1980'lere kadar Fransa pek
çok alanda kendisini bir teknolojik lidere dönüştürmüştü.
Günümüzün zengin ülkelerinin büyük çoğunluğunun devletleri
(ABD ve İngiltere hariç) , sanayileşme sürecinin başlangıç
dönemlerinde, riskli ve büyük ölçekli girişimleri üstlenebilecek
yeterli sayıda özel sektör girişimcilerinin bulunmadığı zamanlarda ,
kamu iktisadi teşebbüslerini kurmuşlardır. Bazı durumlarda,
bunlar fiilen kamu-özel sektör ortaklığı olan bazı özel sektör girişimlerine
pek çok sübvansiyonlar ve başka türde destekler (örneğin,
beceri sahibi işçilerin başka ülkelerden kaçırılması) sağlamışlardır.