1686’da Budin’in kaybıyla birlikte Osmanlılar’ın Macaristan’daki 150 yıllık hakimiyetleri sona erdi. Bu olay o zaman bir ağıtla ölümsüzleştirilmiştir.
Çeşmelerde abdest alınmaz oldu
Camiler de namaz kılınmaz oldu
Mamur olan yerler hep harap oldu
Adı Nemçe bizim nazlı Budin’i
Müslümanlar, islam toprağı olmayan yerlere gitme hususunda muazzam bir tereddüt gösteriyordu ve nitekim Batılılar da onların gelmesini istemiyordu. Örneğin Venedik’teTürk tacirler için bir han ve antrepo inşa edilmesi teklif edildiğinde Venedik divanında bu konu çok tartışıldı. Çünkü Türklerin bir ordusu ve donanması olduğu, dolayısıyla bunun gerçek bir tehlike arz edeceği yönündeydi. Türkler Avrupalı bir hükümdara özel temsilcilerinden birini gönderdiğinde gideceği ülkede, hatta yol üzerinden geçeceği ülkede ciddi tartışmalar yaşanıyordu.
İslam, yönetici ve halk çadır, direk, ipler de
kazıklar gibidir. Çadır islam, direk yönetici, ipler be kazıklar da halktır. Hiçbiri diğerleri olmadan başarılı olamaz.
Türkler, batı hakkında incelemeler yapmaya çalışan ve Batı fikirleri ve eşyaları için terimler üreten ilk müslüman haktır.
Eğer islam özgürlük, bilim ve ekonomik gelişmeye maniyse, islam toplumu geçmişte, yani müslümanlar kendi inançlarının kaynak ve ilhamlarına bu gün olduğundan daha yakın oldukları bir zamanda, üç sahada nasıl öncü olmuştu. İslam müslümanlara ne yapmıştı? değil Müslümanlar islama ne yaptılar? diye sorulup suçu belirli hocalara, doktrinlere ve gruplara atarak cevap verdiler.