Osmanlı hükümeti şekil bakımından bir monarşi idi. Fakat bu monarşi demokrat karakterli temellere dayanmakta idi. Osmanlı İmparatorluğunda, Avrupa'da olduğu gibi, imtiyazlara dayanan aristokrat bir sınıf yoktu.
Ey mezar taşının çalınmasına razı olan ecdad,
ey çalınan musluğunu bekliyen çeşme,
ey sonsuzluğu unutan yollar,
ey filizini koparana meyve veren ağaçlar
ve ey taş yerine başımıza yağmur yağdıran gökler,
söyleyin; biz hangi milletteniz?
Dün İslâmiyetin hayat damarlarına suikast yapılırken malı için, canı için ses çıkarmayanlar, bugün torunlarını sefahat timsahlarının ağzında görerek cezalarını buluyordu.