"En tartışmalı ve en tehlikeli şeyleri bile kendi lehime çevirecek ve böylece daha da güçlenecek kadar güçlü olduğum için Wagner'i hayatımın en büyük velinimeti olarak nitelendiriyorum. Bizi akraba misali birbirimize bağlayan şey, bu yüzyılın insanlarının çekebileceğinden –hatta birbirimiz yüzünden de– çok daha derin acı çektiğimizdir."
"Düşünüyorum da, gençliğim Wagner'in müziği olmadan çekilmezdi. Çünkü Almanlara mahkûm edilmiştim. İnsan dayanılmaz bir baskıdan kurtulmak için afyona ihtiyaç duyar. Ben de işte Wagner'e ihtiyaç duyuyordum. Wagner, Alman olan her şeyin par excellence* panzehiridir.
Sayfa 41 - Can Yayınları, par excellence: mükemmel·Kitabı okudu