Bazbazok
@Bazkovi
"Di lêgerîna rastîyê de xwe digerim..."
17 Mart
17 okur puanı
Şubat 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
16. yüzyılda Yakın Doğu'da, Kürt halkının yaşamında büyük felaketlere yol açan ve bağımsız ve tek bir Kürt devletinin kurulmasını uzun dönemler boyunca engelleyen yeni istilacılar ortaya çıktı.
Bu istilacılar, kendileri açısından büyük bir stratejik öneme sahip olan Kürdistan'ın tam ve nihai fethini amaç edinen Osmanlı İmparatorluğu (sonradan Türk devleti) ve Safevi devleti (sonradan İran) devletiydi. Kuzeyden güneye, doğudan batıya giden ticaret yolları Kürdistan'dan geçiyordu. Nüfus yoğunluğu yüksek, zengin Kürdistan, kıskanmaya ve göz koymaya değer bir ülkeydi. Bu yüzden Kürt halkının tarihi, İran ve Osmanlı istilacılara yönelik sayısız ayaklanmalarla doludur.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Kürt tarihçisi Refik Hilmi'nin de değindiği gibi, orta yüzyıllarda Kürdistan'da kırk altıdan fazla bağımsız Kürt beyliği vardı; Bitlis, Soran, Derzini, Kilis, Diyarbekir, Şarezor, Dinaver, Lur, Amediye, Setvan, Silêmani ve diğerleri.
Yabancı istilacıların saldırısı sonucu varlıkları sona eren feodal beyliklerin yeniden kurulması yönündeki çabalar, zamanla büyüdü. Kürtler tedricen, yitirilen önceki toprakların yeniden sahipleri oldular.
1220 yılında Kürt devleti Erdelan ortaya çıktı. Erdelan, tam bağımsız bir devlet olarak 1573 yılına kadar ayakta kaldı.
Doğulu istilacıların (Selçuklular, Moğollar) Kürdistan'ı istila etmesiyle birlikte, bağımsız Kürt beylikleri eski güçlerini yitirdiler. Kürt halkının tarihinde, artık yeni bir etap başlıyordu. Kürt halkı ikili bir boyunduruğun, yani yerel feodallerin ve istilacıların boyunduruğu altına girmişti.
Glab kalesini yeniden inşa edip edip tahkim eden Zengiler (hanedanın kurucusu İmadeddin Zengi) 1127 yılında Musul'da Zengi hanedanını kurdular. Zengi devleti, kendi egemenliğini Kürdistan'ın diğer bölgelerine yaydı ve varlığını, 1250 yılındaki Moğol saldırısına kadar sürdürdü.
Mervaniler, bağımsız Kürt hanedanlarından yalnızca biriydi. Diyarbekir ve Cezire'de bu hanedan, 990 yılından 1096 yılına kadar ayakta kaldı ve Kürt hanedanlarının en etkilisiydi.
Kürt Hüseyin Berenkani tarafından 950 yılında kurulan Hasneviye hanedanı 979 yılına kadar hüküm sürdü. 12. yüzyılda hüküm süren ünlü Kürt hanedanı Şeddadiler de aynı şekilde etkili bir hanedandı.