Bazbazok
@Bazkovi
"Di lêgerîna rastîyê de xwe digerim..."
17 Mart
17 okur puanı
Şubat 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Ayaklanmanın örgütleyicisi Emir Han, Bıradost aşiretinin mevrus hakimlerinden biriydi.
***
Ne var ki, İran'ın kuzey-batısında kalan toprakların büyük bir bölümüne yayılan 1608-1610 ayaklanmasının, Kürt tarihinin en büyük ayaklanmalarından biri olduğu kuşku götürmez bir biçimde kesindir. Ayaklanmanın bastırılması ve Şah'ın, ayaklananlara uyguladığı acımasız katliam, İran ve Kürdistan tarihihini araştıran tarihçilerin görüş alanı dışında kalamazdı.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Sünni Kürtlerin Dımdım kalesindeki ayaklanmasını ve Şah Abbas I'in, ayaklananlara hunharca uyguladığı katliamı anlatırken, İskender Bek Turkmen o arada, ayaklananların, düzenli Safevi birliklerine karşı verdiği kahramanca direniş karşısında duyduğu hayranlığı gizlemiyor.
“Altın Elli Han” Destanının Tarihsel İçeriğiTarih
Xanê Çengzêrin (Altın Elli Han) destanının konusu, kaynağını, İran Kürdistanı'nın Urmiye Gölünün güney ve güney-batısında kalan bazı bölgelerinde meydana gelen (Tergever, Mergever, Bıradost, Uşnu) 1608-1610 Kürt ayaklanmasından almaktadır. Ayaklanmanın merkezi, Mergever bölgesinde yer alan Dımdım kalesiydi. Dımdım kalesi, Urmiye Gölünün yakınında ve gölün adını taşıyan Urmiye kentinin güney-doğusundaki Dımdım dağ sırasında yer alıyordu.
Ayaklanma, 968-1043 (1560/61-1633/34) yılları arasında yaşanmış 17.yüzyılın ünlü tarihçisi İskender Bek Turkman'ın "Tarih-i Alamaray-i Abbasi" adlı kroiğinde anlatılıyor.
EPILOGTarih
Bu dağlarda Xanoyê Cengzêrîn'in girdiği o müthiş savaştan bahsederlerdi. Dengbejler ezgilerini haykırır, beyit aşıkları Kürtlerin özgürlüğü uğruna patlak veren o müthiş savaş hakkında beyitler söylerlerdi. O savaş boşuna çıkmamıştı.
Sonra, uzun bir süre geçmeden Kürtlerin özgürlüğü için savaş yine başladı. Bu kez bu savaşın komutanlığını "Talorik" adında biri yaptı. Kürtler bu savaşa bu yüzden "Talorik Savaşı" adını verdiler
Ondan sonra Bedîrxan, Yêzdîn Şêr, Şeyh Ubeydullah ve Şeyh Mahmudê Berzencî, vatanlarının özgürlüğü ve serbestliği için savaştılar.
EPILOGTarih
Ertesi yıl Dımdım Kalesine bahar geldiğinde, Kalede ve sokaklarında artık kahvehaneler, lokantalar, eskiden olduğu gibi çalgıcılar, zevk ve sefa, şehrin temizliği ve düzeninden sorumlu Pazarcıbaşı Hurşid de yoktu.
Sadece Dımdım kalesinde değil, bütün bu dağlarda Kürtler kalmamış, kökleri kurumuştu sanki. Gerçek öyle değildi tabi. Çok sayıda Kürt vardı hala yüksek dağların doruklarında ve uzak dağlarda. Bahar geldiğinde, onlar yine dağlarla, o derin vadilere çoğaltmak niyetiyle koyun sürülerini getirdiler.