Cumhuriyetin ilk döneminde,
modernleşme - sekülerleşme yönünde toplumsal dönüşümün etkili bir ajanı olarak öne çıkarılan "idealist" bir öğretmen figürü söz konusudur. Bu anlamda bu öğretmen tipolojisine
"Devletin/cumhuriyet'in modernleştirici öğretmeni" adını verebiliriz.
Birçok meslek grubunda olduğu gibi öğretmenliğinle mesleki pratikleri ve mesleğin toplumsal konumu dönemin sosyal, ekonomik ve siyasi konjonktürünün etkisi altında biçimlenir.
Platon’un kaleme aldığı Sokrates’in Savunması, sadece bir mahkeme konuşmasının kaydı değil; aynı zamanda bir insanın hakikat uğruna nasıl yaşaması ve ölmesi gerektiğinin güçlü bir manifestosudur.
Bu
Kendini toplum için önemli gören ve değeri olduğuna inanan bir kimse, "yaşayacak mıyım yoksa ölecek miyim?" Diye düşünmemelidir. Bir işi yaparken doğru mu yanlış mı yaptığını, iyi bir adam gibi mi yoksa kötü bir adam gibi mi davrandığını, cesur bir adam gibi mi yoksa korkaklıkla mı hareket ettiğini tartmalıdır.