Shahla Novruzova
@Butterfly01
En çok kendi mahkemesinden korkar insan...
Kelebek
KelebekHistory
Bakı, 30 Ağustos 2001
187 okur puanı
Eylül 2019 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Avtoritar effektiPsikoloji
Savadsız dini liderlərin də tarix boyu bu effektdən rahatlıqla faydalandığının şahidi oluruq. Xüsusi qiyafədə olan, inanclı kütlə arasında müqəddəslik donuna bürünmüş və böyük populyarlıq qazanmış insanlar dindarların nəzərində mütləq toxunulmazlığa malik olurlar. Onların bir sözü ilə inanclı insanlar öz fikirlərindən vaz keçirlər, halbuki az əvvəl həmin fikirlərinin dinlə uyğunluğuna əmin idilər. Bu zaman əks fikirlərin aşkar bilinən dini hökmlərə, ağıla zidd olması onları düşündürmür. İnanclılar bu əsassız fikirləri heç bir dəlil istəmədən, yaxud da absurd izahlarla kifayətlənərək fakt kimi qəbul edirlər. Onların tez təsir altına düşməsinin və mütilik göstərməsinin səbəbi hansısa məzhəbin nümayəndəsinin, hansısa dini konfessiyanın titulunu daşıyan şəxsin ədalətinə, müqəddəsliyinə kor-koranə inanmalarıdır.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Hər kəsin bacarıqları, həyat şəraiti fərqli və individualdır, hərənin öz standartları, öz fərdi yolu var. İnkişafın ən dəqiq və doğru diaqnostikası üçün əvvəlki və hazırkı nəticələrinizi müqayisə etməyi öyrənin.
Uşaq yaşlarından qardaş-bacılarımız, qohum, qonşu uşaqları, hansısa "xalxın uşağı” ilə daim müqayisə edilirik. Nəticədə, gələcəkdə də bacarıqlarımıza, həyatımıza qiymət vermək üçün müqayisə yolunu seçir və başqalarının yüksək nailiyyətlərini özümüz üçün meyar təyin edirik. Digərlərindən geri qaldığımızı gördükdə məyus olur, özümüzü bədbəxt hiss edir, sevdiyimiz insan, ailə üzvlərimiz, yaxınlarımız belə gözümüzdən düşür. Beləliklə, özünü müstəqil olaraq dəyərləndirmək qabiliyyətindən məhrum olan insan modeli formalaşır.
Düşünə bilərik ki, ailə insanın daha çox güvəndə olduğu mühitdir və oraya bullinq sirayət edə bilməz. Təəssüf ki, bəzən ailə mühitində də həm fiziki, həm də psixoloji şiddət baş verir və doğma insanlar - valideynlər, qardaş-bacı, qohumlar tərəfindən törədildiyi üçün "normal" hal kimi qəbul edilir. Məsələn, uşağın istəklərini, ehtiyaclarını davamlı şəkildə gözardı etmək, hisslərinə önəm verməmək, müxtəlif bəhanələrlə qınamaq, alçaltmaq, hədə-qorxu gəlmək, öz fikrini bildirməyi qadağan etmək, danışdırmamaq, uşağa səfeh, bacarıqsız olduğunu, müqəssirlik, natamamlıq hissini aşılamaq, digər ailə üzvlərini ona qarşı qaldırmaq, həyatını tam və ya qismən idarə etmək, yaxud da bu idarə hüququnu başqa ailə üzvünə vermək. Həmçinin uşağı başqa uşaqlarla müqayisə etmək də bullinqdir. Çoxları bu yolla uşağı motivasiya etdiklərini düşünürlər, əslində isə uşağın şəxsiyyətini alçaldıb, onun nailiyyətlərini kiçiltməklə özünəinam hissini məhv etmiş olurlar. Valideynlərdən hər hansı biri uşağa digər valideynin pis olduğunu deyirsə, yaxud nənə-baba uşağın valideynləri barədə alçaldıcı ifadələr işlədirsə, bu da bullinqin bir forması hesab olunur. Həyat yoldaşları öz aralarında olan ixtilaflarda övladlarını alət etməməli, hansısa valideynin tərəfini tutmasını gözləməməlidirlər. Bunlar uşağın psixikasında ciddi təsir qoyur və çox dərin yanlış inancların kök salması ilə nəticələnir.
Tənqidlər və ikibaşlı standartlar qarşısında "gülün və davam edin" deyən Klinton belə bir sadə həqiqəti ifadə etmək istəyirdi: insanların sənin barəndə fikirləri, sənə qarşı hissləri, davranışları sənin ixtiyarında deyil. Bütün bunlara görə narahatlıq keçirsən, ürək, mədə-bağırsaq, əsəb xəstəliklərindən əziyyət çəkərək yaşayacaqsan. Heç bir hədəfinə çatmadan gənc yaşında dünyadan köçəcəksən. Hətta hədəfinə çatsan belə, sağlamlığın bahasına görülmüş həmin işi uğur saymaq olmaz.
Bu şüar həyata adaptasiya olmaq istəyən hər kəsin qızıl qanunu olmalıdır. Əks halda təhsil almaq, işləmək, övlad tərbiyə etmək, maşın sürmək, xəbərlərə baxmaq, rahat nəfəs almaq belə mümkün deyil.