Enes Alkan
@Cas35
Ars longa, vita brevis
Şu anda okuduğu kitaplar
Öncelikle kitabın ilk kısmında Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşında yer aldığı cepheler özet şeklinde gayet güzel anlatılmış.
Aslında kitabın başlığını ilk gördüğümde esirlerin bireysel olarak hayatlarından anekdotlarla karşılaşacağımı, ailelerine yazdıkları mektuplardan sık sık örnekler göreceğimi sanmıştım. Ancak akademik bir eser olduğu için doğal olarak durum pek beklediğim gibi olmadı. Yok denilecek kadar az sayıda esir mektubu örneği vardı. Belki de özel mektupların yayınlanmasında bir sıkıntı olabileceği için bu şekilde olmuştur bilemiyorum.
Bunun dışında İngiltere, Rusya, Fransa, Romanya ve İtalya gibi devletler tarafından kurulan Osmanlı esir kamplarının herbiri hakkında tek tek bilgilendirme yapılmış. Kapmların kuruluş tarihi, konumu, kaç esirin bulunduğu, yaşam standartları vesaire hakkında detaylı bilgi verilmiş ama her esir kampı için bu bilgiler tekrar tekrar geçince biraz sıkıcı olabiliyor.
Kitapta en çok hoşuma giden ve beni şaşırtan kısım ise Rusya’daki Türk esirleri kurtararak İstanbul’a getirmeye çalışan Japon Heymeymoro gemisi oldu. Ancak maalesef gemideki Türk esirlerin Türk-Yunan savaşı nedeniyle başına gelmeyen kalmamış…
Dünya tarihinin gelmiş geçmiş en önemli mimari eserlerinden biri olan ve benim gibi belki milyonlarca kişiyi büyüleyen Ayasofya üzerine yazılmış yüzlerce kitaptan biri.
Öncelikle kitabın baskı ve kağıt kalitesi gayet iyi. Daha önce Ayasofya üzerine yazılmış bazı mimari ağırlıklı kitaplar ve tarih kitapları okumuştum. Karşılaştırma yapacak olursam bu kitap daha yüzeysel bilgiler içeriyor. Ancak anlatılan tüm kısımların gayet güzel fotoğraflarla desteklenmesi ve aşırı detaylara inilmeden asıl vurgulanması gereken kısımların okuyucuya aktarılması açısından gayet başarılı buldum.
Eğer son zamanlardaki aşırı yoğunluk olmasaydı kitabın Ayasofya içerisinde okunmasını tavsiye ederdim böylelikle çok daha doyurucu ve faydalı bir Ayasofya turu olabilirdi. Ancak söylemeden geçemeyeceğim husus çoğu kişinin bildiği ve kitapta da detaylıca anlatılan galeri kısmının Ayasofya'nın ibadete açılması ile birlikte ziyarete kapatılmış olması. Özellikle daha önce üst kattaki bu galeri kısmını ziyaret edememiş olan genç nesiller açısından çok üzücü bir durum. Umarım en yakın zamanda gerekli koruyucu önlemlerle birlikte yeniden ziyarete açılır.
Sonuç olarak kitabı okumanızı tavsiye ederim.
Öncelikle Fatma Seher Erden (Kara Fatma) gibi yakın tarihimizdeki en önemli kadın kahramanlarımızdan birinin hayat hikayesinin okurlarla buluşturulması takdiri hakediyor.
Kitabın başlığını görünce bir heyecanla yazarı bile araştırmadan hemen kitabı edindim. Ancak kitabı okuduktan sonra açıkçası şevkim kırıldı. Çünkü kitabın ilk 1/3'lük kısmı yazarın yaptığı çalışmayla ilgili kendine övgüleriyle geçiyor. Bu konuda takdirin okuyucuya ve kamuoyuna bırakılması gerektiğini düşünüyorum.
Kitap özgün bir çalışmadansa daha çok derleme gibi geldi bana. Yani konu hakkındaki daha önce yayınlanmış gazete yazıları, Fatma Seher Hanım'ın kendi kaleme aldığı hatıratı ve diğer eserlerden pasajlardan vesaire bulunmakta. Kitap içerisinde sürekli tekrara düşülüyor ve konu bütünlüğü ile akıcılık yok.
Ayrıca kitap içerisinde Mustafa Armağan gibi objektif tarihçilikten çok uzak ve Mustafa Kemal Atatürk düşmanı bir isme yer verilmesi Atatürk'e hayranlığı ve bağlılığı ile bilinen Kara Fatma'ya saygısızlık bence.
Kitabın benim açımdan en değerli kısmı çok kısa da olsa Fatma Seher hanımın kendi kaleme aldığı hatıratın bulunması. Ayrıca yazarın takdir edilmesi gereken kısım ise konuya ilgiyi çekmesi ve Kara Fatma için Kızılay tarafından yaptırılan anıt mezara bir nevi vesile olması diyebilirim.
Kitabı bitirdiğimde beni en çok hayal kırıklığına uğratan şey Konstantin Mihailoviç'in devşirildikten sonra yaşadığı süreçte kendi duygu ve düşüncelerinden hiç bahsetmemiş olmasıydı. Örneğin yeniçeri ocağına alındığında kendisine hangi ismin verildiğine bile değinmemiş. Genellikle Osmanlıdaki inanç sisteminden, Osmanlı tarihinden ve özellikle Osmanlı ordusunun durumundan bahsetmeyi tercih etmiş. Ayrıca bu örnekten yola çıkarak yeniçerilerin dini konulardaki bilgisinin ne kadar yüzeysel hatta zaman zaman hatalarla dolu olduğu kanısına varılabilir.
Sonuç olarak yine de okuyan kişide yeni çağrışımlar yaratabilecek bir kitap. Ancak okurken kitabın dini ve siyasi kaygılar gözetilerek yazıldığını göz ardı etmemek gerekiyor. Bu konuda da kitabı yayına hazırlayan editörler ve cevirmenler dipnotlar aracılığıyla gerekli duzeltmeleri ve bilgileri vermişler o açıdan başarılı bulduğumu soyleyebilirim.
Kitabı önemli bölümlerle ilgili not alarak 5 günde bitirdim. Kitabın yazarı Peter Aughton uzay teknolojisi alanında bilgisayar mühendisi olarak çalışmış ve sanırım Türkçeye çevrilen tek kitabı bu.
Kitabın içeriğine gelecek olursak toplam 27 bölümden oluşmakta. Kitapta Fenikelilerin, Vikinglerin, Çinlilerin, İspanyolların ve diğer Avrupalı Devletlerin gerçekleştirmiş oldukları seyahatler ve keşifler gayet güzel bir şekilde anlatılmış ve kitaba bir çok resim ve harita eklenmiş. Ayrıca denizcilerin yaşadıkları zorluklara (açlık, soğuk, iskorbüt hastalığı vb.) bir çok bölümde değinilmiş.
Temel seviyede coğrafya bilgisine sahip olanların ve denizcilik tarihine ilgi duyanların kitaptan çok zevk alacaklarını ve yeni bilgiler edileceklerini düşünüyorum. Dolayısıyla herkese tavsiye ederim.
Not: Kitabın konusu Coğrafi Keşifler olduğu için ele geçirilen bölgelerdeki savaşlara ve sömürgeciliğe çok fazla değinilmemiş ancak kısada olsa köle ticaretine yer verilmiş.
Dünyanın Çehresini Değiştiren SeyahatlerPeter Aughton · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2019125 okunma