1 Dünya savaşı ve Kürdler
Netice itibarıyla diyebilirim ki, bu devirde Dersim müstesna olmak üzere bütün Kürdistan kan ağlıyordu. Açlık, hastalık, zulüm, tehcir, katliam her taraftan korkunç gad- dar kanatlarını Kürdistan mıntıkası üzerinde germişti. Ka- file kafile Kürd muhacirleri sokaklarda açlıktan, hastalıktan ölüme mahkum bulunuyordu. Sadık bir millet olan Kürd milleti asırlardan beri Türklere yapmış olduğu hudu bekçiliğinin mükafatını tehcirle karşılıyordu. Türkün varlığ İçin ölümü kahramanca selamlıyordu. Bütün varlığını Türk istiklali uğrunda feda ediyordu. Kürdün bu vakarlığını Türk hükümetinin minnettarlıkla değil, ihanetle neticelendirdiğini de bilahare tarih, yakın şark tarihi ispat etmiş oldu ve müsber borcunu ancak Hamidiye Alay kumandanlarını ve diğer Kürd gençlerini idam etmek, kurşuna dizmek gibi hunharane cezalar la ödeyebildi.
Sayfa 90
Kürdlerin Ermenilere Yardımı
Bu cinayetler yapılırken geride Kürdler Ermenileri muhafaza ediyorlardı. Çünkü Kürd milleti, özellikle Kürd gençliği yaradılış olarak mensup olduğu ırkının mühim bir şubesi olan Ermenilere öteden
İthat terakkiTarih
Türk olmayan unsurları kati suretle Türkleştirmek veyahut cezri tasfiyeye tabi tutmak siyasetine matuftu (27)
Bu sebeple Türk olmayan milletlere mensup gençler arasında Türk devletine karşı bir nefret ve itimatsızlık havası esmeye başlamıştı. Aynı siyasetin takibi biz Kürd gençleri arasında da büyük tepkiler husule getirmişti. O zamana ka- dar Kürdçülük zihniyeti taslamayan Kürd gençleri bile çok büyük bir heyecana kapılarak Türkleri düşman bilmeye başlamışlardı. İstanbul'da üniversite gençleri arasında artık bir milliyet kavga ve mücadelesi başgöstermişti. Mektepte teneffüshaneden dershaneye girdiğimizde, dershane büyük si- yah tahtasına tebeşirle pek büyük yazılarla "Ne Mutlu Türküm Diyene", "Yaşasın Türk" yazılmış olduğunu görmekteydik Bu vaziyet karşısında biz de teneffüs saatleri arasında ders. haneye girerek aynı tahtaya "Yaşasın Kürd ve Kürdistan", "Ne Mutlu Ben Kürdüm Diyene" yazılarını yazmaya mecbur olmuştuk. Aynı şekilde Arap, Çerkez, Arnavut, Ermeni vb Türk olmayan gençler arasında da milliyet kavgası artık bütün şiddetiyle başgöstermişti.
Sayfa 30
İbrahim paşa olayı 1909
15 Mart 1909'da, Müşir İbrahim Paşa", Dördüncü Ordu kumandanlığına tayin edildi ve Dêrsim'in imha projesi de kendisine verildi.
Kürtler uyumuyorlardı, Düşmanın hilelerini sezmişlerdi, bu nedenle gelebilecek askeri hareketlerde Türk ordusuna üs oluş- turması amacıyla muhtemel yörelerde bu gibi üstlerin yerleşme- lerini önlemek amacıyla, Dêrsim'in Ovacık aşiretleri, Kamax ve Erzincan mintikalarına, daha önceden hücüm ederek bu minti- kalardaki Türk köylerini ortadan kaldırmağa başladılar.
Bu aşiretlerin yukarıda işaret ettiğimiz savunma tedbirleri çok büyük bir önemle karşılandığından İbrahim Paşa'nın fik ri, Osmanlı Genelkurmayı tarafından da onaylanmıştı.
Sayfa 102
1908 Askeri HareketleriTarih
Batı Dêrsim'in bütün aşiretleri and içerek Osmanlı ordus na karşı son nefeslerine kadar savaşmağa karar verdiler, aile lerini dağlara kaldırdılar ve kendileri düşmana karşı cephe a dılar. Osmanlı ordusuna karşı ilk önce Ferhat, Karabal ve Q çan aşiretleri şiddetli bir direnç gösterdi. Bargini, Surpyan ve Cevizlik mintikalarıyla Pertek, Xozat boyunca şiddetli çatış malar başladı. Bu çatışmalarda aşiret kuvvetleri kumandan Kahraman Ağa oğullarından Keko Ağa idi. Keko Ağa, akılla ra durgunluk veren bir yiğitlik, yüreklilik ve kahramanlık gös terdi. Düşman ordusu, dört gün süren bir savaştan sonra Kün arslanlarının dirençlerini kıramadı ve hedefi olan Xozat'a so- kulmayı başaramadı.
Osmanlı'nın bütün saldırıları, Kürt yiğitlerinin çelik göğsü üzerinde parçalanmış ve Osmanlı ordusu Kürdün eğilmez b şı önünde başeğerek yenildiğini itiraf etmeye mecbur kalmış u, Osmanlı askerleri bölük bölük teslim olmaya başlamıştı. Artık taburlar dağılmış, teslim olmayan askerler perişan halde Elaziz istikametinden geri çekiliyordu. Keko Ağa, ko yun sürüsü gibi teslim olmakta olan perişan Osmanlı askerle bir rinin silahlarını alırken teslim olan askerlerden birisi Keko Ağaya "Al ağa" diye teslim olmak üzere silahını uzatmış v silahı ateşleyerek Keko Ağa'yı şehit etmiştir. Bu emsalsiz Kürt Milli kahramanı Kürt milletinin kalbine gömülmüştür.
Sayfa 96