BarTuna
@Ducasse_Lautreamont
Bir hayat!
Tahrik Şiiri “1970’ler”
Puan vermedi
“…yürek elbet acıyor esvap değiştirirken
bizden artık akması beklenilen kan da aktı
kovulduk ölümün geniş resimlerinden.
Efsanelerden kovulduk…
Biliniyor bizim mahsustan yaşadığımız
biliniyor şarkıların sırası bizde
biliniyor hayat bizden razıdır
biliniyor otların sarardığı yerlerde güneş
kurşunun değdiği tende heves kalmıştır.”
İsmet özel “tahrik şiiri” özellikle yaşam denilen bu dünyada insanı sorgulatan ve karma yaşam döngüsüne bağlayan bir şiir anlatıyor. Tahrik kelimesi, kışkırtan ve harekete geçiren anlamı taşır.
İsmet özel, bu şiirde modern insanı yorgun, yük altında ama hâlâ direnen bir varlık olarak anlatır. Şiir bir isyan değil sadece; aynı zamanda insanın varoluş sancısının yaşamsal bir kaydıdır.
Tahrik şiirini anlayabilmek için biraz da 1970’lerin Türkiye’sini de bilmek gerekiyor. Toplumsal olarak gençler dünyayı değiştirme iddası ile gündeme oturuyordu. Milliyetçi kanat (sağ) ve devrimci kanat (sol) olarak iki kutba ayrılmıştı.
Özellikle devrimci gençlerin “devlet baskısı, tutuklamaları, iç çatışmalar vesaire bu idealizmi kırdı.
Şiirde geçen : “efsanelerden kovulduk”dizesi kahraman olan gençlerin artık sıradanlığını vurguluyor.
“külçeler yüklüyüz, çıkmak istiyoruz yokuşu”
Şehir atmosferini yansıtan 70’ler gençliği /ağır tarih yükü/sorumluluk/mücadele ve aynı zamanda yorgunluğunu tasvir ediyor.
Şiirde en güçlü ve benim en çok beğendiğim dize: “kimsenin uykusunun fesleğen koktuğu yok”
Fesleğen huzurdur, ritüeldir. Burada artık kimsenin uykusu bile huzurlu değil diyor.
Şiirin sonunda “biliniyor” kelimesi sıkça tekrarlanır: bu kelime ironiktir, toplumun her şeyi bilmesi demek aslında hiç bir şeyi değiştirmez. Sahte bilgelik ve sahte farkındalıktır.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Puan vermedi
Aklıma Düştüğünde
Sen aklıma düşünce ellerim tutuşuyor ellerim
Sen aklıma düşünce yetmişinde ihtiyar
Küçük bir sokakla arkadaş, biraz daha yaşasa sanki kıyamet kopacak
Sen aklıma düşünce
Parmak izlerinden tanınıyor; parkta reddedilmiş bir âşık
Teşhis ediyorum çiziklerde o amansız veremi
Sen aklıma düşünce
Berlin’de dazlaklar saçlarını uzatıyor
Sağdıcı oluyorum gelinler at üstünde
Sen aklıma düşünce rütbesi sökülmüş babalar
Yeniden dönüyor evlerine
Çocuklar şen şakrak, çocuklar şen şakrak, çocuklar.
İçimdeki gardiyan mahsustan unutuyor
Mahkûm odalarının kilitlerini… İyi halden yırtıyorum
Sen aklıma düşünce gül kokulu kızım
Sırrını çözüyor Mısır’da piramitlerin
Kalbim beter oluyor sen aklıma düşünce
Sen aklıma düşünce ne güzel heceliyor
Bir kekeme dört kitabı
Sen aklıma düşünce bendeki tuhaflıklar
Bir bir yok oluyor, bitiyor bendeki bu yabani başkaldırış
Toplanıp dert ediniyorlar ülkeyi konken oynayan kadınlar
Sen aklıma düşünce bir kuyunun içinde
Yusuf’a mektup geliyor kör olmamış babası
Ve anlıyor “bir ülkeye hükümdar olacak” güzel yüzlü o çocuk
Sen aklıma düşünce Diyarbakır Radyosu “Sarı Gelin” çalıyor
Sen aklıma düşmüşsün, ben içine türkünün
Sen aklıma düşünce
Puan vermedi
"Bu kitaplara," diyor Yukio Mişima, "yaşamla ve bu dünyayla ilgili hissettiğim ve düşündüğüm her şeyi yansıttım." Bereket Denizi, Japonya'yı asırlar boyunca besleyen kültürel unsurların birer birer yok edilişinin destansı hikâyesi. Hayatı da romanları kadar çarpıcı olan Yukio Mişima'nın sayfalarında gezindikçe, bir kültürle birlikte bu kültüre inanmış yazarın da kendi sonuna doğru nasıl ilerlediğini görebiliyoruz.
Çağdaş Japon Edebiyatı’nın en önemli yazarı olarak kabul edilen Mişima, ironi ve ölüm önsezisinin damgasını vurduğu bu can alıcı trajediyi yansıtıyor.
“Toru, denize bakmaktan yorulunca masanın üzerindeki el aynasını alır, kendine bakardı. Solgun, biçimli yüzünde, sürekli hüzünle dolup taşan, güzel gözleri vardı.
Kaşları ince ama mağrur, dudaklarıysa yumuşak ama kararlıydı. Fakat en güzel yeri gözleriydi. Bedenindeki en güzel yerin gözleri olmasında alaycı bir yan vardı; delikanlının kendi güzelliğini saptayacak olan organı, en güzel yeri olmalıydı.”
-Bu yaşama yayılan kötülük, ben-bilinciydi. Aşkla ilgili hiçbir şey bilmeyen, gözünü bile kırpmaksızın kan döken, soylu başsağlığı mersiyeleri düzerken ölümün tadını doyasıya çıkaran, bir dakika olsun daha çok yaşamak için çabalarken dünyayı yıkıma çağıran bir ben-bilinci.
"Hayır; ömrüm boyunca bir anlığına bile olsa zamanı durdurmam gerekmedi. Alın yazısı diye bir şey varsa, benim alın yazım da zamanı durdurmayı becerememektir.
Benim için, gençliğimin doruğu denilebilecek hiçbir dönem yoktu; dolayısıyla o ânı durdurmak zorunda hissetmedim kendimi. İnsan tam doruktayken durdurmalı zamanı. Yaşamımda hiçbir doruk noktası saptayamıyorum. Üstelik ne tuhaf; pişmanlık filan da hissettiğim yok.
Hayır; gençlik geçip gittikten sonra da insanın zamanı var. Bir doruğa ulaşılıyor, sonra da o an geliyorsa, o zaman küçük
Puan vermedi
Arthur Schopenhauer, “sıkıntı” (can sıkıntısı, boşluk, hayatın anlamsızlığı) meselesi:
• İnsanın varlığı iradeye bağlıdır. Yaşamak, istemek ve sürekli arzulamak demektir.
• Arzu = acı. Bir şeyi istediğimiz sürece tatminsizlik yaşarız, ulaştığımızda ise kısa süreli haz vardır.
• Arzular tatmin edilince insan boşluğa düşer. İşte bu boşluğun adı sıkıntıdır.
Yani Schopenhauer’a göre insan yaşamı iki uç arasında gidip gelir:
1. Acı (istediğini elde edememek)
2. Sıkıntı (elde ettikten sonra boşluk duygusu)
Bu nedenle sıkıntı, onun felsefesinde neredeyse kaçınılmaz bir varoluş durumudur. Çözüm olarak:
• Sanatla, estetik hazlarla iradeden bir süreliğine kopmak,
• Merhamet ve başkalarıyla empati kurmak,
• Nihayetinde ise arzulardan uzaklaşmak (asketik yaşam) önerilir.
• Para kazanmak için çalışırken acı ve çaba var.
• Para kazanıldıktan sonra “e şimdi ne yapacağım?” sorusu geliyor → sıkıntı.
• İnsan yeni bir hedef koyuyor, döngü baştan başlıyor.
Onun için Schopenhauer’un çözümü, hep “bu döngünün dışına çıkmak” üzerine: sanata, müziğe, felsefeye, estetik bakışa ve hatta derin bir içsel dinginliğe sığınmak.
Schopenhauer’a göre insan yaşamı iki uç arasında gidip gelir: Acı (istediğini elde edememek), Sıkıntı (elde ettikten sonra boşluk duygusu)
İnsanın varlığı iradeye bağlıdır. Yaşamak, istemek ve sürekli arzulamak demektir.
Arzu = acı. Bir şeyi istediğimiz sürece tatminsizlik yaşarız, ulaştığımızda ise kısa süreli haz vardır. Arzular tatmin edilince insan boşluğa düşer. İşte bu boşluğun adı sıkıntıdır.
Onun için Schopenhauer’un çözümü, hep “bu döngünün dışına çıkmak” üzerine: sanata, müziğe, felsefeye, estetik bakışa ve hatta derin bir içsel dinginliğe sığınmak.
Puan vermedi
Kuzeyliler, eskiden dünyanın bir dişbudak ağacının dallarında asılı durduğuna inanırlarmış. Derin kökleri ve yuvarlak tepeleri olan ağaç işte.
Ağaçtan maksat karanlığa boyun eğen gizemi olmasıydı. Gizemi burda işte hikayesi derin olan, karanlıklarda gölgesi olan ağaçtan kim korkmaz ki!
Bazı ağaçların ne kadar süredir ayakta olduğunu biliyor musun?
Kuzey mitolojisinde dünyanın merkezinde Yggdrasil adı verilen devasa bir dişbudak ağacının bulunduğuna inanılırdı. Bu ağaç yalnızca bir bitki değil, varoluşun omurgası kabul edilirdi. Dalları gökleri taşır, gövdesi insanların yaşadığı dünyayı (Midgard) sarar, kökleri ise yeraltının karanlık diyarlarına kadar uzanırdı.
Kuzeyliler için bu mit şunu anlatıyordu:
Dünya sabit ve kusursuz değildir; köklerinden sürekli aşınan, ama yine de ayakta kalmaya çalışan büyük bir ağaç gibidir.
İnsan da o ağacın bir dalında yaşayan küçük ama anlamlı bir yolcudur.
Bir viking şarkısı önerisi: herr mannelig
