Adonis
@ENFJ_A
Less is more, much is bore..
Mühendis
Master
Balıkesir
575 okur puanı
Aralık 2024 tarihinde katıldı
Kelebek Etkisinin Ekolojik İz Düşümü: Yellowstone ÖrneğiBilim
1995 yılında ABD’deki Yellowstone Milli Parkı’na 14 kurt bırakılarak modern bilim tarihinin en başarılı doğa koruma programlarından biri başlatıldı. Kimse bu kadar küçük bir müdahalenin devasa bir ekosistemin işleyişini değiştirebileceğini tahmin etmiyordu.
Adonis
1995’te kurtların ekosisteme yeniden entegre edilmesiyle daha önce kurt popülasyonunun bitirilmesiyle oluşan ölümcül döngü muazzam bir şekilde tersine işledi. Kurtların varlığında geyikler kolay av olacakları nehir kenarlarından uzaklaşarak ormanın iç kısımlarına çekildi. Bu basit davranış değişikliği sonucu nehir kıyılarındaki ağaçlar büyümeye, kunduzlar tekrar doğal barajlar kurmaya ve nehir ekosistemi balıklara ve kuşlara evsahipliği yapmaya başladı. Sadece 14 kurdun oluşturduğu zincirleme etki, devasa bir ekosistemin işleyişini kökünden değiştirdi. Ekoloji de “Trofik Çağlayan“ olarak bilinen bu olgu, sistem düşüncesinin en çarpıcı örneklerinden biridir. 
Model neden yalan söylüyor?Bilim
ChatGPTye “Serhan Kumralı kimdir?” diye sorduğunuzu düşünün (Bu isim tamamen uydurmadır). Eski büyük dil modelleri size keskin bir dille “Serhan Kumralı, 1970’lerde TRT‘de program yapan ödüllü bir belgesel yönetmenidir.”şeklinde cevap verebilirdi. Tekrar sorsanız “Galatasaray altyapısından yetişmiş eski bir milli futbolcu.“ derdi. Bir daha sorsanız cevabı “Ankara Üniversitesi’nde görev yapmış bir hukuk profesörü.“ olabilirdi.
Neden? Çünkü eğitim birisinde “X kimdir?“ formatındaki sorulardan sonra çoğunlukla biyografik açıklamalar gelir, bu kalıbı öğrenen modeller gerçekte var olmayan isimler içinde benzer metinler üretebilir. Çünkü eski modeller, belirsizlik durumlarında cevap üretmek yerine yanıt vermekten kaçınacak şekilde eğitilmemiştir.
Adonis
Model modeller bu sorunu kısmen çözdü. Nasıl mı? Yapay zeka modelini tabiri caizse “sorguya çekerek”. Modele sorulan soruların cevapları kontrol ediliyor. Model aynı soruya birbirinden farklı ve yanlış cevaplar verirse denetimli ince ayar sürecinde eğitim verisini “bu sorunun doğru cevabı: bilmiyorum“ şeklinde örnekler ekleniyor. Böylece modelde zaten var olan ve modelin belirsiz tahminler yaptığını gösteren nicel özellikler, metinsel çıktı şeklinde ifade edilmiş oluyor.
