Mustafa Kemal, ihtilallerin başlıca 3 nedeni bulunduğunu belirterek, bunları “özgürlükten yoksunluk“, “ekonomik yapı“ ve “yönetimsizlik, halka davranış“ olarak sıraladıktan sonra sözlerine şöyle sürdürmüştü:
“Başlangıçta ayaklanma ve ihtilal biçiminde görülen hareket, yerine bir devrime bırakır. Fransız ihtilali de bu dönemlerden geçmiş ve oluşun toplumun vicdanında yerleşmiştir. Onun için evrensel olmuştur.
Sayfa 11 - Türk Tarih Kurumu - 7. Baskı Ankara 2018
J. Steinbeck’in senaryosunu yazdığı, E. Kazan’ın yönettiği, M.Brando ve A.Queen’in oynadığı Viva Zapata’yı herkes izlemese de çoğu kişinin duymuşluğu vardır. Film, Meksikalı köylü devrimci Emiliano Zapata’yı anlatır. Hiç okul yüzü görmemiş Zapata, Huerto’yu devirdikten sonra ele geçirdiği başkanlık sarayına girince “ Burası insanın içini kötülükle doldurur.” deyip köyündeki yoksul hayatına dönmüş ve 39 yaşında “dostları“nın ihaneti sonucu öldürülmüştür. “Yurdun ve halkın özgürlüğüne düşman olanlar, bu dava uğruna kendini feda edenlere her zaman haydut gözüyle bakmışlardır. “cümlesini kurabilen bu “cahil köylü’nün soyadı (Zapata), İspanyolcada “bot“ demek olan zapato sözcüğünden devşirilerek “ayakkabı tamircisi“ anlam kazanmış metonimik bir meslek adıdır.
Sayfa 79 - Bilge Kültür-sanat - 9. basım Haziran 2023