31 Ekim 1918'de, İngilizlerin Karadeniz filotillasının komutanı Amiral Calthorpe ile, Bahriye Nazırı Hüseyin Rauf Bey başkanlığındaki Osmanlı Heyeti arasında, Mondros'ta akdedilen mütakere, Osmanlıların teslim olması anlamına geliyordu.
Osmanlı İmparatorluğu'nda etkin olan Rusya çıkışlı Türkçülerin arasında en önemli olanları Azeri Huseyinzade Ali (Turan), Azeri Ahmet Ağaoğlu ve ailesi, İstanbul'a göç etmiş olan Tatar Yusuf Akçura'ydı.
Devletten çok toplum üzerinde duranlar ve canlılık kazandırmanın araçlarını Adem-i Merkeziyetçilikte özel girişimde ve eğitimde görenler ise Prens Sabahattin'in çevresinde bulunan çok küçük bir topluluktu.
İnsan gücü sıkıntısı gitgide daha da vahim bir sorun haline gelmişti çünkü Anadolu çiftçisinin yüz binlerce erkek evladı Mezopotamya'da, Kafkasya'da, Çanakkale'de ve Filistin'de şehit olmuştu. Savaş bittiğinde İmparatorluğun ekonomisi harap haldeydi.