Âkif Ertekin
@Ertekinakif
Emir Timur'un kılıcının ulaşamadığı yerlere
Nizamüddin Ali Şir Nevâî'nin kalemi ulaştı.
14 okur puanı
Şubat 2025 tarihinde katıldı
Tecrübe, bir gözlüktür, onların sayesinde
ikinci defa daha iyi görürsünüz.
HENRİCH IBSEN.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
ZİYO GO'KALP'NİNG MAFKURASİ.Siyaset
Fransuz millati ingliz istilosi ostida inqirozga yuz tutarkan, milliy vijdon telba-devona (haq oshig'i) bo'lgan bir qishloqi qiz timsolida vujudga keldi va u qizni oʻziga yuborilgan qutqaruvchi deb e'lon qildi. Bani Isroilning Misrda yo'q bo'lib ketishiga mahkumligi musoviylikni, yahudiylikning Rim istibdodi ostida ezilishi ortidan nasroniylikni dunyoga keltirgan edi. Islomiyatning tug'ilishi ham Arabistonning uch tarafdan siyosiy va diniy istilolarga duch kelgan tahlikali bir daqiqada sodir bo'lgan edi. Bir millat tahlikada qolgan vaqtda uni shaxslar qutqara olmaydi. Faqat millatgina o'zini o'zi qutqarishi mumkin. U daqiqada shaxslarning insonlikdan ham yuqori turuvchi bir ruhga taslim bo'lganini, shaxsiy irodalar sukut qilib, umumiy bir irodaning barcha vijdonlarda komilga yetgan bir nafs bo'lganini ko'rishimiz mumkin. Millat o'z a'zolariga samoviy yoki ijtimoiy bir mafkura shaklida tajalli etib, ularni va'da qilingan muzaffariyatga, mujdasi berilgan bir jannatga da'vat qiladi. Xudbinlardan jonini fido qiluvchi.
TARJİMON: ZAYNABİDİN ABDIRASHIDOV
OSMANLI'DA 1800'LÜ YILLARDA İSTİHBARAT TEŞKİLÂTI.Osmanlı Tarihi
Osmanlı Devleti'nde istihbarat faaliyetleri 19. asrın ortalarına dek birkaç organize olan yapılanmalar hariç tutulursa, daha ziyâde imparatorluğu yönetenlerin kişisel ilgi ve becerilerine göre istihbarat yapılanmaları şekillenmiştir. Ancak Tanzimat'ın arifesine gelindiğinde klasik usullerin esasında istihbarat faaliyetlerini yürütmenin güçlüğü anlaşılmış, hem de dünya genelinde askerî, ekonomi ve diplomasi sahalarında yaşanılan bazı gelişmelere ve değişmelere bağlı olarak devlet hazinesinden maaş alan özel casuslar yetiştirip kullanmak çağın gereği hâline geldiğinden mütevellit bir teşkilâtlanma ihtiyacı doğmuştur. Bilhassa 2. Mahmud devrinde (1808-1839) yıllarında genel mânâda olan modernleşmenin esasında geliştirilen bir istihbarat yapılanması söz konusu olup 1827'de saray bazlı bir istihbarat yapılanması Mehmet Hüsrev Paşa tarafından kurulmuştur. Akabinde Abdülmecid devrinde 1891 yılında "La Police Secrete en Turquie" (Gizli Polis Teşkilatı) adında bir iç servis yapılanması Mustafa Reşit Paşa'nın sadaretinde kurulmuştur. 2. Abdülhâmid dönemine yani Devr-i Hâmid'e gelindiğinde dış bağlamda da geliştirilen Yıldız adı verilen bir istihbarat teşkilâtı türü kurulmuştur Yıldız İstihbarat Teşkilâtı ile Osmanlı istihbarat ağı kuvvetli hâle gelip genişlemesinden mütevellit Osmanlı istihbarat ve güvenlik literatürüne dönüm noktası mahiyetinde teşekkül etmiştir. Güçlü bir telgraf şebeke ağı ile desteklenen malûmât edinme yahut jurnal sistemi ile Osmanlı Devletinin çekirdeğini Padişâh'ın etrafındaki yer alan pek çok bağ ile birbirine ilmek ilmek işlenmiş kopmaz bir bağ ile bağlamış bir kadroya dönmüştür. Osmanlı Devleti önceleri Türk harp sanatının esasında istihbarî yapılanma yapmıştır. Akabinde genel modernleşmenin getirdiği belli başlı yeniliklerin esasında belli başlı
NUMAN ÇELEBİ CİHAN.Duygu ve Düşünce
Numan Çelebi Cihân نعمان ابراهيم اوغلى چلبى جهان; 1885 yılında Orkapı'da doğdu - 23 Şubat 1918'de Bolşevikler tatarfından öldürüldü. Kırım Tatarı politikacı, avukat, şair ve yazar. 9 Aralık 1917 tarihinde kurulan kısa ömürlü Giray soyluların kurduğu Kırım Halk Cumhuriyeti'nin ilk başkanıdır. Kırım Tatarlarının ulusal marşı Ant etkemen'in şairidir. Numan Çelebi Cihân, 1885'te Kırım'ın kuzeyindeki Orkapı'da Büyük Sonak köyünde doğdu. Babası İbrahim Çelebi, annesi Cihanşâh'ın kızıdır. Eğitim için İstanbul'a gitti. Vefa Lisesi'nde okurken ilk olarak "Yaş Tatar Yazıcılar Cıyını" adında Tatar gençlik örgütünü kurdu. Daha sonra Kırım Tatar Öğrenci Birliği ve Vatan'ın kurulmasında rol aldı.
Hukuk eğitiminin ardından bağımsızlık hareketinde yer almak için Kırım'a geri döndü. Kırım Tatar Kurultayı'na Orkapı temsilcisi seçildi. 1917 yılında Millî Fırka'yı kurdu.Şair, siyasetçi, avukat olarak yaşamını sürdürdü. Kırım Tatar Kurultayı'nın başkanı seçilmesinden iki ay sonra, Ocak ayının 1918 yılında Bolşevik güçlerinin Kırım'ı ele geçirmesinin ardından tutuklandı ve Bolşevik Subayları tarafından ensesine bir mermi sıkılarak infaz edildi. Müteakip cesedi Karadeniz'e atıldı. Bugün sembolik mezarı Kırım'daki Gözleve şehrinin Eskisaray Camii'sinde, babası Abdülkerim Çelebi ve dedesi Ali İbrahim Çelebi'nin yanında bulunmaktadır. Numan Çelebi Cihân'ın Türk edebiyatına kattıkları; Karılgaçlar Duası Ant Etkenmen, Bastırık ,Tilkiden selam , Haygidi , Yolcu , Garip adlı eserleri edebiyat dünyasına katmıştır. Allah rahmet eylesin mekanı cennet olsun.
CEDİTÇİLİK VE BEHBÛDÎ , DİL MESELESİEdebiyat
19. yüzyılın sonu, daha kesin bir ifadeyle 1883 yılından itibaren, yani Terciuman gazetesının ilk sayısından itibaren İsmail Gaspıralı, Türk halkları için tek bir edebî dil, Ingeborg Baldauf un tabiriyle "uzlaşma şivesi" oluşturma fikrini gündeme getirdi. Gaspıralı'nın Türk halkları için "ortak edebî dil" yaratma çabası, onun "millet" ve "milliyet" kavramlarına dair göruşlerinin ve bu kavramları yorumlama biçiminin bir ürünü olarak değerlendirilebilir. Gaspıralı, dile ilişkin yayımladığı çok sayıdaki makalesinde okuyucuların dikkatini yukarıda zikredilen "millet anlayışını kavramaya yöneltir. Ona göre "millet, din ve dil birliğidir. Ve bu iki unsurdan biri kaybedilirse," millet kimliğini yitirir ve inkıraza uğrar ve yok olur. Gaspıralı'nın vurguladığı üzere , bütün milletlerin geçmişi ve geleceği din ve dile dayanır. Din birliği ne kadar önemliyse, edebî anlamda dil birliği de o derece önemli olup doğrudan doğruya ilerlemenin temel araçlarından biri olarak değerlendırılır. Gaspıralı, dil birliğının önemini göstermek için onu tüm diğer birliklerin temeli ve kaynağı derecesine çıkarmıştır.
MAHMUT HOCA BEHBÛDÎ, SİYASÎ VE SOSYAL FAALİYETLERİ.
ZAYNABİDİN ABDİRASHİDOV