Slavlar şehre Tsargrad (Çar'ın yani Sezar'ın şehri), Müslümanlar ise Därül-Hilâfeti-Aliyye, Dárüssaâde, Dârüssaade demiştir. 1930 Mart ayından itibaren ise Türkiye Posta İdaresi şehrin ismini İstanbul olarak kabul etmiştir.
İşte bu Haçlı istilası sonrası elli yedi yıllık Latin hâkimiyeti boyunca şehir çok kan kaybetmiştir. Küçülen bir devletin başkenti olduğu için de kendisini toparlayamamıştır. O yüzdendir ki, Ayasofya halkın ve ruhbanın özlemini çektiği eski ihtişamın sembolizmidir. Çünkü Katolik mezhebi Haçlılarla birliğin simgesi hâline gelmişti. Bunun nedeni sadece dinî sebepler ya da Ortodoks ve Katolik (ekănîm-i selâse) "trinity" üzerindeki yorum ayılığı değildi elbette. Şehir sakinleri için Katolik demek, Hıristiyan olmalarına rağmen bu şehri yağmalayan ve elli yedi yıl boyunca sömüren acımasız yağmacılardan başka bir şey değildi7° Bu nedenledir ki hem Bizans'ın son grandükü Notaras hem de Gennadius gibi halkın çok güvendiği ruhani liderler gibi Doğu Roma'nın önde gelen yöneticileri dahi imparatorun kilise birleştirici tutumuna ve katoliklerin yardım teklifine karşı “ Bu memlekette Frenk’in ekmeğindense Tük’ün kılıcını tercih ederiz” demişlerdir.
İşte bu Haçlı istilası sonrası elli yedi yıllık Latin hâkimiyeti boyunca şehir çok kan kaybetmiştir. Küçülen bir devletin başkenti olduğu için de kendisini toparlayamamıştır. O yüzdendir ki, Ayasofya halkın ve ruhbanın özlemini çektiği eski ihtişamın sembolizmidir. Çünkü Katolik mezhebi Haçlılarla birliğin simgesi hâline gelmişti. Bunun nedeni sadece dinî sebepler ya da Ortodoks ve Katolik (ekănîm-i selâse) "trinity" üzerindeki yorum ayılığı değildi elbette. Şehir sakinleri için Katolik demek, Hıristiyan olmalarına rağmen bu şehri yağmalayan ve elli yedi yıl boyunca sömüren acımasız yağmacılardan başka bir şey değildi7° Bu nedenledir ki hem Bizans'ın son grandükü Notaras hem de Gennadius gibi halkın çok güvendiği ruhani liderler gibi Doğu Roma'nın önde gelen yöneticileri dahi imparatorun kilise birleştirici tutumuna ve katoliklerin yardım teklifine karşı “ Bu memlekette Frenk’in ekmeğindense Tük’ün kılıcını tercih ederiz” demişlerdir.
Çoğu yazara göre de fetih Orta Çağ'ı bitiren harp teknolojisinin zaferidir, yani teknik bir gelişmedir. Orta Çağ dünyasını çeviren surlar bu kuşatma ile yıkılmıştır ki doğrudur. Osmanlı askeri düzeni Orta Çağ'ın değil, yeni dünyanın ateşli silahlar teknolojisine dayanır.
Ayasofya doğrudan doğruya "ilahi hikmet" anlamına gelir. Bu nedenle de Fâtih Sultan Mehmed Han ismi değiştirmedi, hususi bir vakfiye meydana getirdi, birtakım eserleri bu vakfa bağışladı.