İnsanın en kıymettar cihazı akıldır. Eğer sırr-ı tevhid ile olsa o akıl; hem ilahi kudsi defineleri hem kâinatın binler hazinelerini açan pırlanta gibi bir anahtar olur. Eğer şirk ve küfre düşse o akıl, o halde geçmiş zamanın elîm hüzünlerini ve gelecek zamanın vahşi korkularını insanın başına toplattıran meş’um ve sebeb-i taciz bir alet-i beka olur.