Kuyucaklı Yusuf, Sabahattin Ali'nin ilk romanıdır. Sabahattin Ali bu romanda Anadolu taşrasını merkeze almıştır. Roman, taşrada kaymakam olan Salahattin beyin bir cinayet üzerine Kuyucak köyüne gitmesi ve evde öldürülmüş halde bulunan karı kocanın tek çocukları olan Yusuf'u alıp evlat edinmesiyle başlar. Kaymakamın bir de Muazzez adında kızı vardır. Yusuf ve kızı olan Muazzez beraber büyürler ve aralarında abi kardeş ilişkisi gözüksede birbirlerine karşı derin ve ifade edilemeyen bir aşk vardır. Romanda gelişen diğer olaylardan sonra Yusuf ve Muazzez evlenir ama asıl sorun ondan sonra baş göstermeye başlar. Aralarında çok güçlü bir bağ olsa bile hayattın var olan gerçekleri sorun olmaya başlar aralarında. Bunları anlatırken yaşadığı dönemde Anadolu da sınıfsal ve sosyal farklılıklara da değinmiştir. Romanın kahramanı Yusuf topluma uyum sağlayamayan, sorgulayan ve kendisinin de anlamadığı anlamlandıramadığı bir kimlik arayışı bir birey olma arayışı içinde olduğunu görürüz. Bu bakımdan insan psikolojisine de yer vermiştir. Roman biraz da o dönemdeki topluma eleştiri niteliğindedir aslında.